Leden van Scientology-achtige sekte Avatar actief in Nederlands onderwijs

Leden van een sektarische beweging zijn actief in het Nederlandse onderwijs, blijkt uit onderzoek van tv-programma De MonitorZeker zes particuliere scholen zijn opgericht of worden bestuurd door aanhangers van Avatar, een groepering die lijkt op Scientology.

Beeld uit wervingsfilmpje opo website van de Democratische School in Soest. Beeld Rechtenvrij
Beeld uit wervingsfilmpje opo website van de Democratische School in Soest. Beeld Rechtenvrij

1. Wat is de Avatarbeweging?

De beweging is in 1986 opgericht door de Amerikaan Harry Palmer, die in de jaren zeventig en tachtig een hoge functie bekleedde bij Scientology. Hij startte zijn eigen zelfontwikkelingsprogramma – volgens de Nederlandse website van de beweging ‘het krachtigste en puurste zelfontwikkelingsprogramma dat voor geld te krijgen is’. 

Het doel: dat je 'jezelf gaat herontdekken en jouw bewustzijn kunt afstemmen op wat jij wilt bereiken'. Uiteindelijk moeten zoveel mensen zichzelf verbeteren dat de wereld een betere plek wordt. 

Deelnemers betalen, net als bij Scientology, honderden euro’s om eraan deel te  nemen. Wie de eerste cursussen heeft gevolgd, mag zelf tegen betaling cursussen gaan geven. Volg je alle cursussen, dan bereik je uiteindelijk het niveau van Wizard, tovenaar. De kosten: meer dan 10 duizend euro.

2. Op welke scholen werken aanhangers van Avatar?

Het betreft zogeheten democratische scholen, particuliere scholen waar kinderen mogen meebeslissen over het beleid van de school en de manier waarop ze zelf leren. Volgens De Monitor zouden op zeker zes van de circa twintig democratische scholen in Nederland aanhangers van de Avatarbeweging actief zijn. Op een van die scholen, De Ruimte in Soest, werken liefst zes leden van de beweging. Scholen in Amstelveen en Landsmeer staan onder leiding van een Avatar.

3. Is Avatar een sekte?

De Monitor legde die vraag voor aan de Amerikaanse sektedeskundige Rick Alan Ross, die de beweging kritisch volgt. Hij meent dat Avatar voldoet aan de drie belangrijkste kenmerken: er is een autoritaire leider, de groep gebruikt indoctrinatie om extreme invloed op de leden te krijgen en de beweging is destructief. ‘Ik heb klachten gehad dat Avatar echtparen uit elkaar heeft gedreven, families heeft ontwricht en tot veel stress binnen families kan leiden wanneer iemand betrokken raakt’, zei Ross tegenover het tv-programma. Hij noemt de beweging 'potentieel onveilig'. 

4. Verspreiden de betreffende scholen het gedachtegoed van de Avatars?

De scholen zelf beweren tegenover De Monitor dat de methoden van Avatar niet in het onderwijs worden toegepast. Maar op een Engelstalige website van de beweging schrijft een medewerker van De Ruimte in Soest dat ze op hun school 'Avatar gebruiken als middel om echte vrijheid te creëren'. 

Ook bezit het televisieprogramma over een mail waarin een medewerker van De Ruimte een Avatarcursus aan ouders aanbiedt. 

Voorzitter Iemke Roos van De Ruimte stelt tegenover de Volkskrant dat  Avatar het onderwijs op de school 'pertinent niet' beïnvloedt. Hij stelt dat zes van de veertig volwassenen die bij de school (met 150 leerlingen) betrokken zijn cursussen hebben gevolgd van de beweging, maar dat er vermoedelijk ‘ook mensen lid zijn van een politieke partij of een hockeyclub.’

In de vier jaar dat hij bij de school betrokken is, was Avatar nooit een thema tijdens vergaderingen, bezweert Roos. Ook is het gedachtegoed hem nooit opgedrongen, ‘terwijl ik als voorzitter toch bovenaan de lijst zou moeten staan van mensen die gehersenspoeld moeten worden.’

Het bericht op de website en de mail van de medewerker doet hij af als persoonlijke initiatieven, die niet door de school zijn geïnitieerd.

5. Zal er worden ingegrepen bij de scholen?

Dat is maar de vraag. De redactie van De Monitor meldde de bevindingen  bij het meldpunt Sektesignaal, dat is ingesteld door het ministerie van Justitie en Veiligheid. Binnenkort zal Sektesignaal aandacht voor de kwestie vragen bij de Onderwijsinspectie en bij Veilig Thuis, het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling. 

Dat wil nog niet zeggen dat er daadwerkelijk iets mis is bij de scholen, zegt Karin Krijnen van Sektesignaal. 'Wij doen geen hoor en wederhoor', zegt ze. 'Wij vragen aandacht voor deze kwestie, maar het is aan de professionals om inhoudelijk te oordelen.'

Of de Onderwijsinspectie bij de scholen zal ingrijpen, is volgens een woordvoerder niet vanzelfsprekend. De inspectie kijkt vooral of de onderwijskwaliteit op scholen op orde is en of de school veilig is. 'Wij richten ons niet op de achterliggende levensovertuiging. Die valt onder de vrijheid van onderwijs. Dat mensen met een bepaalde overtuiging ergens lesgeven, is voor ons geen reden om een onderzoek te doen.'  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.