Le Pen verplettert links Frankrijk

Jean-Marie Le Pen, voorman van het extreem rechtse Front National, heeft Frankrijk zondag een aardschok bezorgd. Le Pen eindigde in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen op de tweede plaats na Jacques Chirac....

Le Pen haalde 17,2 procent van de stemmen, terwijl Jospin niet verder kwam dan 16,3. Chirac eindigde weliswaar als eerste, maar ook zijn score (19,8) was teleurstellend. Lionel Jospin erkende zijn nederlaag. Hij legde een korte verklaring af en sprak van een 'donderslag voor Frankrijk'. Daarna kondigde hij, terwijl zijn aanhang in huilen uitbarstte, aan zich na de verkiezingen uit de politiek te zullen terugtrekken.

De 73-jarige Le Pen was al grotendeels afgeschreven, nadat hij bij de vorige presidentsverkiezingen (1995) 15 procent had weten te halen. Zijn ster was met name gedaald sinds de afscheiding van zijn voormalige tweede man Bruno Mégret in 1999. Maar in de laatste weken steeg hij opmerkelijk snel in de peilingen. Zelf zei Le Pen in een eerste reactie dat dit resultaat 'allereerst een afwijzing is van degenen die de laatste vijf jaar aan het bewind zijn geweest'. Daarmee doelde de FN-voorman op de links-rechtse cohabitation, die de laatste jaren ongemakkelijk heeft geregeerd.

President Chirac wees in zijn reactie op de 'nationale samenhang', en riep zijn landgenoten plechtig op om de mensenrechten te verdedigen. Gisteravond werd in Parijs, Dijon en Grenoble tegen Le Pen gedemonstreerd. Het socialistische kamp noemde zich 'verpletterd' (Martine Aubry). Minister Fabius (Financiën) sprak van een 'cataclysme van verschrikkelijke proporties'. Zijn voorganger, Dominique Strauss-Kahn, riep op om een 'barricade op te werpen' tegen extreem-rechts.

Verschillende socialisten pleitten ervoor bij de tweede ronde op Chirac te stemmen - een ongekend advies in het politiek sterk verdeelde Frankrijk. Een eerste peiling geeft de indruk dat Chirac een tweede ronde tegen Le Pen op zijn sloffen gaat winnen: 78 procent van de Fransen is van plan de zittende president te kiezen.

Bij de verliezers waren ook de peilingbureaus; geen van hen had deze uitslag voorspeld. Ook de scores van de andere kandidaten leken zelfs in de verte niet op de voorspellingen. De centrum-rechtse kandidaat François Bayrou, de enige openlijke pro-Europeaan, eindigde verrassend goed met 6,9 procent. Arlette Laguiller, de trotskiste, eindigde met 5,8 procent veel lager dan verwacht. Niet alleen voor de communistische kandidaat Robert Hue, maar vermoedelijk ook voor zijn partij, valt het doek na de 3,5 procent die Hue wist te halen. De andere extreem-rechtse kandidaat, Bruno Mégret, haalde 2,2 procent.

Zoals voorspeld vormden de thuisblijvers de grootste partij: bijna 30 procent van de Fransen nam de moeite niet om naar de stembus te gaan. Het eerdere dieptepunt dateerde van 1969, en bedroeg 22,5 procent. De meesten bleven thuis omdat ze deze stembusstrijd als een herhaling van 1995 zagen, toen Chirac en Jospin het tegen elkaar opnamen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden