Le Guess Who? verblijdt en verzadigt voor een jaar

Het Utrechtse festival is er met zijn tiende editie wederom in geslaagd verbazingwekkende artiesten uit de marges van de muziek te verzamelen.

De band Savages in TivoliVredenburg.Beeld Jelmer de Haas

Het is tien uur zaterdagavond, tijd voor de Braziliaanse sambavedette Elza Soares. Op het podium van de Grote Zaal van TivoliVredenburg krioelt het van de mensen. Soares (79) heeft wat hulp nodig. Ze wordt uit haar rolstoel gehesen en op een metershoge troon gezet. Een stuk of acht heren draperen een meterslange sluier over de majesteitelijke zetel. Daar zit ze dan. Paars haar hoog opgestoken, zwarte glinsterende lippen, die lange tijd het enige zijn wat er beweegt als Soares zingt.

De bijna anderhalf uur die ze daar op die troon doorbrengt, kijkt ze volkomen stoïcijns voor zich uit. Pas tegen het einde zie je haar rechterhand voorzichtig de maat volgen, zoals die door de muzikanten onder haar wordt aangegeven. Maar vanaf het eerste nummer Coração do Mar voel je meteen waarom ze in haar eigen land een sterrenstatus geniet.

Haar donkere, rauwe stem is brozer geworden maar ze heeft een geweldige band, die ook meespeelt op het prachtalbum A Mulher do Fim do Mundo. Daarop staat allesbehalve gezellige samba, die je gewoonlijk associeert met strand, carnaval en cocktails. De muziek van Soares is nooit behaaglijk geweest, maar op haar nieuwe plaat is de muzikale omlijsting schurend. En gemeen. De combinatie van Soares' intens rauwe stemgeluid met de weerbarstige muziek maakt het optreden bijzonder.

En bij vlagen adembenemend mooi. En als 'De vrouw aan het einde van de wereld' na een uurtje Solto inzet, een meer akoestisch getoonzet liedje, dan wordt dat juichend ontvangen door het Braziliaanse deel van het publiek.

De grimmige muziek van Soares is exemplarisch voor de tiende editie van dit Utrechtse festival. De geboekte artiesten komen uit de marges van de elektronische pop, de folk, wereld, metal, jazz en klassieke muziek en maken bepaald geen alledaagse muziek. En laat dat nu precies de muziek zijn waar het publiek graag vier dagen voor uittrekt. Le Guess Who staat inmiddels bekend als hét festival voor genredoorbrekende en vooruitstrevende (pop)muziek, waarvoor het publiek vanuit wel dertig landen afreist naar Utrecht.

Er staan natuurlijk ook grote namen op het affiche. De Amerikaanse band Wilco bijvoorbeeld, die op donderdag een warm gonzende en tegelijk vlijmscherpe show neerzet in de Grote Zaal van het oude Vredenburg. Het geluid is uitmuntend, vooral als de kabbelende country van het topnummer Via Chicago ruw wordt onderbroken door een manische drumexplosie: oorverdovend, angstaanjagend en ontregelend.

De Britse damesband Savages geeft vrijdag in de popzaal Ronda een al net zo daverende rockshow. Zangeres Jehnny Beth is een echt podiumfenomeen. Ze zingt met een schel overslaande stem, zoals Siouxsie Sioux dat deed in de jaren tachtig, en ze durft haar publiek te bespelen met een heerlijk theatrale podiumact: ze laat zich graag op handen dragen en stort zich dus ruggelings in de massa, voor een crowdsurfrondje. Als ze dan terug het podium wordt opgesmeten, zet ze schijnbaar onaangedaan het overrompelende nummer The Answer in van de laatste plaat Adore Life: bikkelhard en ongegeneerd meeslepend.

Vanzelfsprekend dat de Utrechtse zalen uitpuilen bij deze shows, maar het mooie van Le Guess Who is dat ook de kleine, dwarse en soms echt een beetje onbegrijpelijke muziek volk op de been krijgt. Zo staat er vrijdag aan het begin van de avond al een grote rij bij de tamelijk kolossale Janskerk. En voor wie? Een man met een accordeon, van wie vrijwel nog niemand had gehoord. En de Bosniër Mario Batkovic bespeelt zijn instrument ook zoals nooit iemand dat eerder heeft gedaan. Hij rammelt op zijn toetsen bij wijze van percussie en laat donkere ondertonen uit zijn trekzak rollen, bij bezwerende stukken 'minimal music' die lijken geleend van Philip Glass en Steve Reich.

Weer iemand ontdekt. En zo gaat het maar door op Le Guess Who en val je van de ene verbazing in de andere. Bij de merkwaardige hippie-ambient van lachgoeroe Laraaji, en bij de psychedelische droomgitaren van de Amerikaan Tom Carter. Of bij de vooral visueel verbluffende Japanse noiserock van Bo Ningen.

Een rode draad of gemene deler is op voorhand moeilijk te vinden, maar na vier dagen heb je hem toch te pakken. Op Le Guess Who loop je tegen muziek aan die je beetgrijpt en door elkaar schudt. Muziek waarmee je weer een jaar vooruit kunt.

Zangeres Jehnny Beth van Savages is een echt podiumfenomeen.Beeld epa

Le Guess Trump?

De artiesten op Le Guess Who hielden zich niet stil over de verkiezing van de aanstaande Amerikaanse president.

Le Guess Who begon daags na de verkiezingsoverwinning van Donald Trump. Logisch dat nogal wat musici zich uitspraken over het aanstaande Trumpiaanse tijdperk.

De Amerikaanse band Wilco trapte een eerste concert op woensdag niet voor niets af met het nummer Ashes of American Flags - lekker apocalyptisch. Bij het concert van een dag later stak zanger en gitarist Jeff Tweedy een bewogen toespraak af. 'Het is moeilijk voor ons om te spelen, met een hart vol verdriet. Maar we beseffen nu meer dan ooit hoe mooi het is, dat wij gewoon nog voor jullie kunnen optreden. En dan zien we ook het positieve van wat er gebeurd is. We weten nu dat we het alleen moeten doen, dat we het niet meer van de politiek moeten hebben. Laten we voor onszelf gaan zorgen, voor onze planeet, want niemand anders zal dat doen. En wij gaan winnen.'

De Britse rock- en postpunkband Savages tapte een dag later uit hetzelfde vaatje. 'Het was een rare week', zei zangeres Jehnny Beth. 'De wereld is veranderd. Maar gelukkig kunnen we nu bij elkaar komen, muziek maken, naar elkaar luisteren.' Uithuilen en opnieuw beginnen dus.

Voormalig gitarist van Sonic Youth, Lee Ranaldo, vertelde vrijdagavond in De Helling dat hij samen met de New Yorkse schrijver Jonathan Lethem een nieuw nummer had gemaakt, Thrown over the Wall. Hij legde uit: 'Het werd al snel bestempeld als een liedje van verzet tegen Trump. Zo leidde ik het ook in. Ik wist tot twee dagen geleden zeker dat Trump zou verliezen en ik het liedje dus nooit meer hoefde in te leiden als mijn 'verzetsnummer'.' Ranaldo vergiste zich en nu is Thrown over the Wall dus toch zijn 'song of resistance' geworden. Ranaldo: 'Als het die rol gaat vervullen, prima. We hebben dergelijke nummers hard nodig tegen de ellende die ons nog te wachten staat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden