'Le Bulldozer' Chirac domineert top regeringsleiders

Iedere topconferentie van regeringsleiders heeft een ster en dat is meestal the new kid on the block. In 1993 in Tokio was dat president Clinton....

Van onze correspondent

HALIFAX

Le Bulldozer, zoals hij door zijn politieke peetvader George Pompidou werd genoemd, zette de toon en bepaalde de agenda van de besprekingen. En de Amerikaanse media raken maar niet uitgepraat over de Fransman die veertig jaar geleden door de VS trok, hamburgers bakte en naast een zomerstudie op Harvard een schatrijke Texaanse weduwe rondreed. Dat hij door een rijke erfgename uit Zuid-Carolina op wie hij verliefd werd Honey-child werd genoemd mag nu van kust tot kust bekend worden verondersteld.

Een Franse president, die als soda-jerk bij 'HoJo's', een hotelketen, heeft gewerkt en trots is als een pauw dat hij veertig jaar later naast de president op het Witte Huis mag staan, kan in de VS op waardering rekenen. Dat Chirac behoorlijk goed Engels spreekt en zich over het algemeen kernachtig uitdrukt strekt alleen maar tot aanbeveling in een land waar zijn voorganger Mitterrand maar een sfinx-achtige figuur werd gevonden.

De pikorde achter de schermen in Halifax werd bij toeval vastgelegd door de Canadese televisie, die klaar stond om braaf een protocolair moment vast te leggen. De Franse president haalt een telegram van de Franse inlichtingendienst in Bosnië uit zijn zak en wordt omringd door zijn collega's. Chirac als het middelpunt van de G7.

Tot op zeker hoogte klopte dat beeld. Chirac zette Bosnië hoog op de agenda en bracht in het algemeen 'een grote hoeveelheid energie en talloze ideëen mee' naar Halifax, aldus een hoge Canadese diplomaat. 'Hij heeft zich heel duidelijk gemanifesteerd. En dat is goed', zei kanselier Kohl waarderend. De bestrijding van de werkloosheid kreeg door toedoen van Chirac een aanzienlijke prominentere plaats in de slotverklaring dan op grond van uitgelekte ambtelijke versies van het document werd verwacht. En zijn voorstel om in de lente van 1996 een 'banen-top' in Parijs te houden werd aanvaard.

Het meest opmerkelijke wapenfeit van Chirac was dat hij de kritiek op zijn beslissing de kernproeven tijdelijk te hervatten deed verstommen. Op grond van uitspraken van ministers en hoge ambtenaren van Japan en Canada mocht verwacht worden dat regeringsleiders het Franse besluit zouden afkeuren. Dat is niet gebeurd. Integendeel, er was zelfs waardering voor Chiracs openheid over het geheime project in de Stille Zuidzee.

Chiracs ster scheen vooral zo scherp, omdat de meeste van zijn collega's op hun thuisfronten in zwakke posities verkeren. Major, Murayama, Dini en Clinton konden alleen maar jaloers kijken naar Chirac, die door 64 procent van de Franse kiezers voor zeven jaar is gekozen en 80 procent van het parlement beheerst. Vooral Clinton ondervond dat roem op de bijeenkomsten van de Groep van Zeven zeer vergankelijk is.

Hij bleef in Halifax een antwoord schuldig toen de financiering van de snelle reactiemacht in Bosnië en de verdubbeling van het noodfonds van het IMF aan de orde kwamen. Clinton krijgt daar van het Congres geen geld voor en moest dat voor het oog van de wereld erkennen. De Amerikaanse president raakte zo uit zijn humeur van vragen over deze kwesties dat hij een tweede persconferentie annuleerde.

Chirac daarentegen wist de weg naar het mediacentrum goed te vinden en nodige bovendien een groepje journalisten uit in zijn hotelkamer. Zijn quelques réflexions over de top werden Gaulleske en vooral lange beschouwingen over de Amerikaanse politiek en de rol van Frankrijk in de wereld. De Franse media kregen een lesje Amerikaanse Congrespolitiek, waarin en passant de Republikeinse opstelling inzake Bosnië scherp werd bekritiseerd. Chirac noemde de Republikeinse voorwaarden voor de financiering van de versterkte reactiemacht en de ideeën over het opheffen van het VN-wapenembargo 'vals en gevaarlijk'.

De kwestie van de financiering van de snelle reactiemacht toonde aan hoe verdeeld de Verenigde Naties zijn, hoe machteloos Clinton is en hoe dominant de Republikeinse meerderheid in het Congres is. Het onmiddelijke gevolg is dat Frankrijk, Groot-Brittannië en Nederland troepen sturen naar Bosnië zonder te weten of zij de rekening vergoed krijgen en onder welk commando de macht komt te staan.

De Franse president kreeg overigens niet op alle punten zijn zin. Chirac wilde dat de Groep van Zeven zich zou buigen over maatregelen om de speculatie op de geldmarkten tegen te gaan. Maar daar kreeg hij bij zijn collega's geen voet aan de grond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.