'Latino's zijn rechtser dan ze denken'

Stemmen Hispanics altijd voor de Democraten? Dan kunnen de Repu- blikeinen het verder wel vergeten. Ze zoeken hoop in het overwegend Spaanstalige New Mexico.

SANTA FE - De familie van Demetrius Moreno komt uit Mexico, maar de Moreno's zijn al vier generaties Amerikaans - en vier generaties Democratisch. Waarom? Moreno (32), een politiek strateeg uit het zuiden van de Amerikaanse staat New Mexico, heeft het zijn moeder vaak gevraagd. 'Dat zijn we gewoon', was haar antwoord.


De Democratische Partij rekent op die vanzelfsprekende partij-identificatie onder Amerikaanse Hispanics: de Spaanstalige minderheid, die sneller dan andere groepen groeit.


Maar wat Moreno voor ogen heeft, is een kleine revolutie in eigen kring. Hij vindt dat 'een latino die nadenkt over zijn belangen Republikein moet zijn'. 'Familie. Normen en waarden. Geloof. Dat zijn kernbegrippen voor conservatieven en Hispanics', zegt Moreno, die met zijn uitstraling van ideale schoonzoon al heel wat moeders en grootmoeders heeft overtuigd.


Als jonge Republikein is Moreno een minderheid binnen een etnische minderheid; president Barack Obama won vorig jaar bijna driekwart procent van de Latijns-Amerikaanse stemmen in de VS. Maar zuidwestelijk New Mexico, grenzend aan Mexico, is wel een geschikt laboratorium om de overtuigingen van Moreno te testen.


Het is een grensstaat, waar het explosieve debat over immigratiehervoming direct effect heeft. Veruit de meeste New Mexicans steunen de geplande immigratiehervorming, die illegale nieuwkomers een kans biedt op een verblijfsvergunning. Het is ook een overwegend progressieve staat.


En van de geregistreerde kiezers in dunbevolkt New Mexico (zeven miljoen inwoners) is 40 procent Hispanic. Dat is een hoger aandeel dan elders in de VS en het biedt een blik in de toekomst, want andere staten - waaronder Californië, een hoofdprijs bij elke verkiezingen - gaan ook die kant op.


Kortom, als de Republikeinen juist in New Mexico terrein kunnen winnen, dan zou dat veelbelovend voor ze zijn.


Het debacle met Mitt Romney heeft de partij tot zeldzame introspectie en boetedoening gedwongen; ze beseft dat verkiezingen simpelweg verloren worden zonder vrouwen en Hispanics. Door een onbegrijpelijk gebrek aan inzet wist de presidentskandidaat minder dan een kwart van de Spaanstalige stemmen te winnen - waarmee hij verzekerde dat Obama won. George W. Bush (winnaar 2000 en 2004) en John McCain (verliezer 2008) wisten twee keer zoveel Hispanics te overtuigen.


In New Mexico is echter meer aan de hand. De kiezers daar gaven Obama steun in 2008 en 2012, maar ze kozen Susana Martinez in 2010 als hun Republikeinse gouverneur. Zij is de eerste vrouw die de staat bestuurt en Martinez (53) is tevens de eerste latina gouverneur in de VS.


Met haar boodschap van zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid weet Martinez een snaar te raken, zeker onder mede-latina's. Veel meer Spaanstalige vrouwen zijn zelfstandig ondernemers dan andere Amerikaanse vrouwen. En kleine ondernemers scheppen niet alleen veel arbeidsplaatsen, ze stemmen vaker Republikeins.


Martinez bezit vuurwapens, net als de meeste inwoners van de ruige staat, en ze maakt zich sterk voor wapenbezit. Ze wil de beroerde openbare scholen van New Mexico hervormen. Ze werkt hard om banen te scheppen, is voor 'fiscale verantwoordelijkheid', en weet compromissen te sluiten met de Democraten in het staatsparlement. Het is geen wonder dat ze werd genoemd als kandidaat-vicepresident naast Romney. En dat ze dit jaar een plek kreeg in de top-100 van invloedrijkste Amerikanen, die het tijdschrift Time samenstelt.


Tegelijkertijd maakt ook het congreslid Steven Pearce furore in het zuidelijke grensdistrict waar Demetrius Moreno vandaan komt. Pearce (65) is het stereotype blanke, ogenschijnlijk elitaire man, rijk geworden in de olie. 'Niet waar Hispanics gek op zijn', zegt Moreno, een verwijzing naar Romney.


Toch wordt Pearce al sinds 2002 elke twee jaar herkozen in zijn district, met ruime steun van Hispanics. 'Je moet er zijn. De hele tijd. Overal', aldus Pearce. 'Dat doen de meeste Republikeinen niet.'


Afwijken van familietraditie

Demetrius Moreno ontdekte dat zijn eigen politieke voorkeur afweek van zijn familietraditie toen hij Pearce aan het werk zag, een jaar of tien geleden. Vervolgens werd hij stagiair en 'adviseur Hispanic-contacten' van Pearce. De politicus doet elke uithoek van het rurale kiesdistrict geregeld aan - een gebied dat de helft van New Mexico beslaat, vijf keer zo groot als Nederland. 'Hij onthoudt namen en neemt de tijd', zegt Moreno. 'Zo win je vertrouwen.'


In de hoog gelegen, woestijnachtige staat weet Pearce noodgedwongen veel van 'land-management', brandgevaar, watertekort. Hij is bovendien gelovig, net als veel Hispanics, en tegen abortus en het homohuwelijk, waar veel Spaanstaligen hem eveneens in volgen.


Naast de bekende conservatieve stellingen - individuele vrijheid, lage belastingen, een kleine overheid - speelt immigratie altijd een rol voor kandidaten in deze grensstaat. Met argusogen volgen ze Washington, waar de Cubaans-Amerikaanse senator Marco Rubio hard aan hervorming werkt om elf miljoen illegalen een 'pad richting burgerschap' te bieden. Het is in de ogen van veel Amerikanen een redelijk idee, naast strikte grensbewaking.


Sommige conservatieven doen het plan af als 'amnestie', een taboewoord in de Amerikaanse politiek. Maar deze Republikeinen komen nooit uit de grensstaten, waar immigratie een concrete, alledaagse kwestie is. Congreslid Pearce en een meerderheid van de Hispanics steunen wel het 'gastarbeiderprogramma' van Rubio. 'Het is géén amnestie', zegt Demetrius Moreno fel.


Hij voegt eraan toe dat immigratie géén topkwestie is voor veel latino's. 'Het is niet relevanter voor ons dan voor wie dan ook. Het kan beledigend zijn als politici de termen 'latino' en 'illegaal' op één hoop gooien', zegt Moreno. 'Juist voor staatsburgers als wij is het belangrijk dat nieuwkomers zich aan de regels houden.'


Moreno's voorouders werden begin 20ste eeuw Amerikanen, toen New Mexico onderdeel van de VS werd. Zijn bedovergrootvader was het eerste latino gemeenteraadslid in het stadje Artesia. Links is 'het natuurlijke politiek thuis' voor Hispanics, beseft Moreno. Maar steeds vaker merkt hij dat Hispanics zich identificeren als Democraat, terwijl ze Republikeins stemmen. Die gespletenheid verklaart hoe Obama én de conservatief Pearce in 2012 zegevierden.


Bovendien groeit het aantal Hispanics dat zich registreert als 'onafhankelijk'. Hier had het team van Romney op in moeten spelen. Pearce en Moreno smeekten Romney naar de Hispanic-getinte delen van New Mexico en buurstaat Arizona te komen. In plaats daarvan kreeg Moreno twee weken voor de verkiezingen wat verouderde lectuur, een aanfluiting.


Met het oog op 2016 is er wel hoop voor Republikeinse latino's. Nieuwkomer Gabriel Gomez (47) is een aantrekkelijke Colombiaanse Amerikaan die senator namens de staat Massachusetts hoopt te worden. Vanuit de Senaat zou de stap naar het Witte Huis te nemen zijn - zie Obama - en als oud-militair en zakenman lijkt Gomez kans te maken.


Ook zingt de naam van Rubio (41) rond. Moreno heeft hem op de man af gevraagd of ze op hem kunnen rekenen. Glimlachend weigerde de conservatieve ster te antwoorden. Moreno kijkt hoe dan ook dromerig: 'De steun van Hispanics ligt voor het oprapen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden