Latijns Amerika

Het grootste probleem van de r.k. kerk in Latijns Amerika: massale leegloop. Vooral de armen kiezen voor protestantse kerken en sekten....

Van onze correspondent Cees Zoon

Dit is de heiligste katholieke plek van heel Latijns Amerika. Naar de basiliek van Guadalupe in La Villa, een vervallen buitenwijk van Mexico-Stad, komen de pelgrims van het hele continent. Op deze plaats sprak in 1531 de Virgen tot de indiaan Juan Diego, een verschijning die de verbreiding van het katholicisme in de Nieuwe Wereld een ongekende impuls gaf. Nog altijd staat de Maagd van Guadalupe, de patrones van Mexico, centraal in het religieuze leven. Maar zelfs verstokte Mexicaanse atheïsten verklaren zich onomwonden Guadalupanos.

Vandaag heeft de Maagd serieuze concurrentie van paus Johannes Paulus II. Honderden gelovigen verdringen zich rond het beeld van de paus op het plein voor de basiliek. Zij roepen de Maagd aan om zich te ontfermen over de overledene, die tijdens zijn bezoek aan deze plek in januari 1979 zijn pausschap aan Haar opdroeg.

'Mexico, altijd trouw', zei de paus bij die gelegenheid. Trouw zijn ze hun verscheiden kerkvorst nog steeds. Ze laten geel-witte ballonnen op, aangeschaft in een van de vele stalletjes op het plein dat een permanente markt van religieuze snuisterijen is. Bidprentjes van Johannes Paulus II (drie euro) gaan grif van de hand.

Maar deze plek is ook een symbool van het grootste probleem van de katholieke kerk in Latijns Amerika: de massale leegloop. Tijdens zijn laatste bezoek aan Mexico in 2002 verklaarde de paus Juan Diego heilig. De heiligverklaring werd algemeen gezien als een deel van het tegenoffensief van Rome om de groeiende afvalligheid onder de inheemse bevolking van het continent een halt toe te roepen.

Het gaat slecht met het katholicisme in Latijns Amerika, dat officieel nog altijd de helft van alle katholieken in de wereld levert. Elke dag verlaten tienduizend gelovigen de kerk en bekeren zich tot de veelheid van protestantse kerken en evangelische sekten die bijzonder actief zijn: Pinkstergemeente, Heiligen der Laatste Dagen, Jehova's. In Guatemala is al 40 procent van de bevolking op een ander geloof overgestapt, in Chili 30 procent, en in Brazilië, het grootste katholieke land ter wereld, 20 procent.

In de periode van Woytila is Rome in Latijns Amerika zo'n 20 procent van zijn gelovigen kwijtgeraakt. De 'stille desertie' werd vorig jaar door de Latijns-Amerikaanse bisschoppenconferentie (Celam) bevestigd. 'De kerkdienaren hebben geen antwoord kunnen geven op de onrustgevoelens van de personen die hun vertrouwen in de kerk hebben verloren', bekende aartsbisschop Arregui van Guayaquil in Ecuador.

De katholieke kerk wordt in toenemende mate beschouwd als autoritair, hiërarchisch en afstandelijk. De armsten, onder wie de meeste indianen, voelen zich beter thuis bij de sekten, die zich meer bekommeren om hun dagelijkse problemen. De sectoren van de katholieke kerk die zich vooral inspanden voor de armsten, met name de groepen rond de bevrijdingstheologie, zijn door Johannes Paulus systematisch aan de kant gezet. De overgrote meerderheid van de door hem benoemde bisschoppen is conservatief.

Sommige kerkleiders lijken nu terug te grijpen op de ideeën van de bevrijdingstheologen, zij het in een moderne jas. Alleen een koerswijziging van Rome kan erger kwaad voorkomen. De nieuwe paus moet voorkomen dat de katholieke kerk binnen enkele decennia zijn status van meerderheidsreligie in Latijns Amerika kwijtraakt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden