'Later' is nu begonnen

DAAR STA je dan, na dertig of veertig jaar trouwe dienst. Met de VUT of pensioen. Een afscheidscadeau van de collega's, een handvol mooie woorden van de directeur....

Of is het eerder een zwart gat vol verveling?

Een jaar of dertig geleden merkte Hoogovens na een grote reorganisatie dat veel met vervroegd pensioen gestuurde medewerkers vrijwel dagelijks naar de fabriek terugkwamen. Ze waren nog steeds verknocht aan hun werk en liepen thuis met hun ziel onder de arm. Zo ontstond een van de eerste initiatieven voor pensioen- en VUT-cursussen. De bijeenkomsten bereiden de vertrekker voor op de nieuwe levensfase.

De eerste tijd gaat het vaak nog prima: dan heerst er een soort vakantiegevoel. Maar zelfs vakantie gaat vervelen. `Het verschilt natuurlijk van persoon tot persoon, maar mensen hebben al gauw een jaar nodig voor ze helemaal zijn losgeraakt van hun werk', weet Esmeralda Jongmans van Van der Veeken & De Bruijn Trainingen in Oegstgeest. Het bureau begeleidt werknemers die voor een verandering staan in hun persoonlijke of arbeidszame levensloop – onder wie jaarlijks zevenhonderd afzwaaiers. De werkgevers vergoeden de kosten voor de vierdaagse cursus in landgoed Oud-Poelgeest voor hun vertrekkende collega, plus eventuele partner.

De omschakeling gaat niet vanzelf. 'Na een jaartje missen de meesten het werk inhoudelijk niet meer, maar vaak wel de sociale contacten', vertelt Jongmans. En het kost aardig wat moeite om los te komen van het jarenlang gebezigde arbeidsethos. De kunst is om in een eigen tempo verder te gaan. `De grootste valkuil blijkt telkens weer het helemaal volplannen van de agenda. Dat hoeft dus niet meer. In tegendeel, neem eerst eens de tijd en bezin je op de nieuwe situatie, bepaal wat je wilt gaan doen en hoe je daarmee wil omgaan.'

Een andere valkuil is dat veel VUT'ters de neiging hebben zo veel mogelijk activiteiten overdag te plannen. Dan hoeven ze 's avonds niet meer de deur uit. 'Maar daardoor ontmoet je veel minder jonge mensen. Die werken immers overdag', zegt Jongmans. `De meesten realiseren zich niet dat ze daardoor in een kleinere kring van ouderen terechtkomen.'

Oorspronkelijk lag het accent van de VUT-cursussen op het ontplooien van vrijetijdsbesteding. Maar aangezien werknemers tegenwoordig meer vakantiedagen, ATV en op latere leeftijd seniorendagen hebben, zijn ze al veel actiever dan vroeger. `Ze reizen meer, doen veel vrijwilligerswerk, bridgen of gaan kunstgeschiedenis studeren', somt Jongmans op. `Waar onze cursussen nu om draaien, is dat het moeten er af is. Er zit veel minder druk achter de dingen die je wilt doen dan dat je gewend was op je werk. De hamvraag is wat je wilt doen met het leven dat nu voor je ligt.'

Omdat veel minder dingen nog moeten, kan er wel meer. Mensen hebben het een half leven lang gehad over de dingen die ze later gaan doen. Van hun VUT of pensioen blijft dat perspectief van 'later' nog wel even hangen. Terwijl 'later' dan echt is aangebroken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden