Laten zien wie je bent, dát je er bent

'Iedere dag had ik te maken met kinderen die doodgingen, en met hun ouders die zich aan me vastklampten. En dat ruim 25 jaar lang. Dat werd op den duur te zwaar voor me, ik werd er steeds sentimenteler van, terwijl ik juist dacht dat ik met de jaren harder zou worden. Als afleiding voor dat zware werk ben ik de travestie ingegaan - doordeweeks werken in het ziekenhuis en in het weekend in een glitterjurk de bühne op, optreden als Maria Callas of Marlene Dietrich. Dat verzette mijn zinnen en zo kon ik op maandagochtend weer fris aan het werk.'


Richard Dierick (artiestennaam Tootsie) is 58 jaar en op dit moment te zien als een van de negen artiesten in de voorstelling Gardenia van de Vlaamse groepen Les Ballets C. de la B. en NTGent. Onlangs is hij met vervroegd pensioen gegaan als verpleger op de kinderafdeling van een Antwerps ziekenhuis. Al die tijd heeft hij die zware baan gecombineerd met het optreden in travestiebars en nachtclubs. Om af te reageren, op te laden. Maar ook omdat hij al jong droomde van een bestaan in het theater, en dus in de avonduren toneellessen ging volgen.


Op de valreep is zijn droom uitgekomen. Met Gardenia reist hij op dit moment de wereld over. Deze voorstelling over de keerzijde van travestie en transseksualiteit is wereldwijd een groot succes en toert van Florence naar Kopenhagen, van Lissabon naar Amsterdam en gaat komend jaar ook overzee: naar Canada, Nieuw-Zeeland, Australië, met als hoogtepunt een optreden in het Operahuis van Sydney.


De cast van Gardenia bestaat behalve uit twee professionele acteurs en een jonge danser voornamelijk uit oudere travestieten tussen de 58 en 68 jaar die allemaal een verleden hebben in roze nachtclub- en cabaretsferen. Enkelen zijn intussen van geslacht veranderd, van man vrouw geworden, met alle emotionele ellende van dien; anderen zagen het optreden in opzichtige jurken voornamelijk als vertier, ontspanning, ontsnapping, stoutigheid.


Of, zoals in geval van Richard Dierick, als noodzakelijke afleiding. In Gardenia playbackt hij Marlene Dietrichs Sag mir wo die Blumen sind - gekleed in een witte (nep)bontmantel en getooid met platinablonde pruik zet hij de zaal naar zijn hand met een intens melancholieke interpretatie. 'Ja, ik heb gehoord dat het publiek dan geroerd is, maar dat komt ook omdat in dit nummer heel Dietrichs leven voorbij trekt. Zelf trad ik vooral op in het komische genre, en als je dan iets serieus wilde doen, pikte het publiek dat niet. Dat was gewend aan mijn Callas-imitatie waarin ik de hoge C probeerde te halen en op het moment suprême mijn gebit uitviel. Ze lagen op de grond van het lachen, en dan kom je daarna niet meer weg met een serieus nummer. Jammer, maar nu krijg ik alsnog de kans.'


In de artiestenfoyer van het Centro Cultural de Belém in Lissabon maken de Belgische consul en zijn gevolg hun entree. Ze hebben vanavond Gardenia gezien en zijn vol lof over dit 'artistieke visitekaartje van België'. De artiesten onderhouden zich beleefd met de vertegenwoordigers van de ambassade of drinken stilletjes een glas wijn. Er is geen sprake van een vrolijke nichtenbende, integendeel. Meest opvallende verschijning is ook hier Vanessa van Durme, initiatiefneemster van Gardenia en overduidelijk de moeder van het gezelschap. Divine, Diva, Grande Dame - zij is het allemaal, maar dat alles ook met een vette knipoog.


'Kind, ik voel het, ik voel Pina al helemaal in mij opkomen', roept ze vanuit haar kleedkamer waar ooit Pina Bausch heeft gebivakkeerd. Van Durme loopt al langer in het theatervak rond (zie inzet op pagina 4).


Toen zij de Spaanse documentaire Yo soy así zag, over de laatste dagen van een groepje oude artiesten in een vervallen travestietheater, dacht ze onmiddellijk: daar moet theater van te maken zijn. Met dat idee bracht ze de Vlaamse regisseurs Alain Platel en Frank van Laecke bij elkaar. Vervolgens scharrelde ze zelf de cast bijeen door oude bekenden uit haar eigen travestieverleden te benaderen. 'Meisjes op leeftijd', maar allemaal met veel levenservaring en een eigen verhaal.


Van Durme: 'De een is kapper geweest, de ander ontvanger van de belastingen en er zit een oud-docent Zweeds bij. Ze zijn wel allemaal homoseksueel - ja, ja, het is een all-gay-cast. En nu zijn het sterren voor een wereldpubliek. Dit is hun manier om in de schijnwerpers te staan, dit is exhibitionisme in de meest pure vorm. Maar het is niet alleen de behoefte om op hakken te lopen, het is ook een hang naar amusement.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden