Laten we nog een paar honderd hectare natuur kopen (1)

Doe eens gek dit weekeinde: als we de weermannen mogen geloven begint de lente en dat is een prachtig moment om eropuit te trekken: de paden op, de lanen in....

Frank Kalshoven

Waar? U wilt weten waar die vrije natuur zich bevindt? En hoeveel dat nou kost, een dagje vrije natuur met het hele gezin? Of er verschillende smaken van zijn? En of u er wel gemakkelijk kunt parkeren?

Daar was ik al bang voor. Natuur is uit. Niet dat iedereen er zo over denkt: vorig weekeind was de lente al voorzichtig begonnen in de duinen bij Schoorl en stond er aan het einde van de zondagmiddag een filetje om het Noord-Hollandse dorpje te kunnen verlaten. Begin maart! Maar afgezien van die relatief kleine groep Nederlanders die elkaar steeds vaker tegenkomt bij de laatste resten Nederlandse natuur, zijn bos, duin en heide uit de mode. Individueel. Maatschappelijk. Politiek.

De afgelopen dagen heb ik, hoppend van website naar website, vastgesteld dat de opwinding die er ooit was over de teloorgang van de natuur (en het milieu) is gestold als frituurvet waaronder het gas is uitgedraaid. Wat resteert is een harde klomp beleidsambtenarenproza. Doelstellingen zijn bescheiden; alle aandacht is gericht op de vierkante millimeter van de uitvoering. Er staan meer woorden over natuur op internet dan er bomen in Nederlandse bossen staan.

Feiten? Op de site van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij vindt u Naar een nieuwe natuur, een kort, helder overzicht van de stand van zaken. Daarin staat onomwonden 'dat er eigenlijk te weinig natuurgebied in Nederland over is' omdat we pas zijn begonnen met beschermen 'toen de oppervlakte natuur schrikbarend was afgenomen'. Om precies te zijn is in de tweede helft van de vorige eeuw 'bijna vijftig procent van het natuurgebied in Nederland verdwenen'. De helft is foetsie.

Hierover is natuurlijk al eens opwinding ontstaan, waarna beleid is gemaakt dat door het parlement is geloodst, en dat zich nu al geruime tijd in de fase van uitvoering bevindt. Kernwoord: Ecologische Hoofdstructuur. Die moet versterkt. Hiermee wordt bedoeld dat er in Nederland een 'netwerk van natuurgebieden' moet zijn. Daartoe moeten er nieuwe natuurgebieden komen, en moet vooral gewerkt worden aan de verbindingen tussen de bestaande natuurgebieden. In 2018, citeer ik Nieuwe paden, vitale natuur, een samenvatting van het beleid van minister Veerman, 'moet de totale omvang van de Ecologische Hoofdstructuur 728.500 hectare zijn'. Tegen die tijd is vijftigduizend hectare 'nieuwe natuur' gecree.

Gerustgesteld? Ik niet, anders had ik u er niet mee lastig gevallen.

Voor de goede orde: een hectare is een stuk grond van 100 bij 100 meter; er gaan dus 100 hectares in een vierkante kilometer. Die vijftigduizend hectare 'nieuwe natuur' die tot 2018 ontstaat als het beleid wordt uitgevoerd, beslaat dus een stuk van 20 bij 25 kilometer.

Nou is dat aan stuk een aardig lapje grond waarin je in het eerste lenteweekeinde een fijn eind kunt wandelen maar die kilometers worden dus uitgesmeerd over die hele Ecologische Hoofdstructuur, van Groningen tot Goes. Meer dan de helft bestaat uit 'robuuste verbindingen', reepjes bos van honderd meter breed, poeltjes met riet en dat soort dingen verbindingen bedoeld voor dier en plant.

Wat in Nederland anno 2004 een groot project heet is een nieuw bosje bij Zoetermeer, dat pathetisch Bentwoud genoemd wordt. 'Het Bentwoud', heet het in Naar een nieuwe natuur, wordt wel duizend hectare (tien vierkante kilometer) groot.

In dat stukje bos ter grootte van een krant (om de dichter Bloem te citeren) worden dan ook nog eens drie 'ringen' onderscheiden, waarvan de buitenste is bedoeld voor recreatie: 'Hier komen verharde paden en een bezoekerscentrum, een speeltuin of een restaurant.' U zult er makkelijk kunnen parkeren, neem ik aan.

Wat mij betreft gaat het dus niet goed met de natuur en is het huidige beleid om het natuurareaal uit te breiden een lachertje. De doelstelling is bespottelijk bescheiden. Doe er om te beginnen eens een nulletje bij: 500 duizend hectare extra natuur in 2018 in plaats van vijftigduizend. En nee, u hoeft mij niet uit te leggen dat dat miljarden euro's kost.

Met een omweg ben ik nu terug bij het onderwerp van vorige week: minister Brinkhorst die denkt dat hij minister van economische groei is, terwijl hij minister van economische keuze moet zijn (met dank voor al uw mails, sms'jes, brieven en briefkaarten). Natuur is misschien wel het mooiste voorbeeld van een collectief goed, dat we alleen kunnen krijgen als de overheid dat voor ons regelt en de kosten verhaalt op u en mij.

Wilt u meer inkomen of meer natuur? Ik weet wel wat ik er van vind. Gaat u, voor u uw eigen antwoord geeft, nu eerst een stukje wandelen. Praten we volgende week verder.

Frank Kalshoven

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden