Laten consumenten nu boos Ikea links liggen?

De kwestie

Als Ikea meubelpakketten liet inpakken door kinderhandjes, plofkippen verkocht of foute chocolade, zou de Zweedse meubelgigant voor het imago moeten vrezen. Maar Ikea ontwijkt alleen belastingen.

Zolang Ikea geen plofkippen verkoopt, maar zich beperkt tot meubelpakketten, hoeft het zich geen zorgen te maken over de klandizie. Beeld anp

En dat vinden consumenten veel minder kwalijk. Niemand wil waggelende kippen in een hok die in no time zijn vetgemest. Maar iedereen wil graag de belasting ontwijken. Alleen hebben multinationals zoals Ikea veel meer mogelijkheden dan jan modaal, de eenmanszaak of de familie-bv. De grote kunnen de fiscus het mes op de keel zetten: 'of we betalen dit percentage of we komen gewoon niet naar uw land.'

Ikea heeft een ingenieuze constructie, waarbij een Nederlandse bv de royalty's van alle Ikea-vestigingen opstrijkt via een Luxemburgse vennootschap met een lening van het moederbedrijf in Liechtenstein. Het is zo onbegrijpelijk dat de Nederlandse fiscus er maar een ruling - een belastingafspraak - tegenaan heeft gegooid.

Deze week kondigde de Europese Commissie die te zullen onderzoeken, waarna de NOS het Journaal ermee opende. Of dat veel oplevert is te betwijfelen. Multinationals hebben de hele wereld als speelveld. Veel beter zou zijn als de consumenten in actie zouden komen en Ikea op zijn ethische en sociale verantwoordelijkheid wijzen door de Billy-boekenkast, de Poäng-fauteuil en het Malm-bed te laten staan.

Maar consumenten lijken niet bereid te zijn met hun portemonnee in actie te komen. De constructies van Ikea worden al tien jaar breed uitgemeten in de media. In die periode werd Ikea alleen maar groter. Onlangs werd een zaak geopend bij Seoul die zeker twee keer zo groot is als het Louvre in Parijs. In het laatste boekjaar steeg de omzet van Ikea wereldwijd met 3,8 procent tot 34,1 miljard euro en in Nederland nog iets harder met 4,3 procent tot 1,4 miljard euro.

Er zijn volksstammen die principieel niet naar McDonald's of Starbucks gaan, maar het aantal mensen dat nog nooit in een Ikea is geweest lijkt op de vingers van een hand te tellen. Dat is bizar, omdat er maar 327 Ikea's in de wereld zijn tegenover 35 duizend McDonald's.

Voor de hamburger, cappuccino of plofkip is er een alternatief. Ikea is voor jan modaal niet te vermijden. De producten met namen van Zweedse watervallen, dorpen en wegen zijn stijlvol en goedkoop.

'Mensen met weinig geld kunnen bij ons hun huis inrichten als miljonairs', zo luidt een motto van Ikea. Het is een familiebedrijf dat niet wordt opgejaagd door ongeduldige aandeelhouders. En het is financieel gehaaid, net zoals overigens Apple, Amazon, Google en Starbucks. Toen de Zweedse televisie al jaren geleden een documentaire maakte over de fiscale structuur, reageerde oprichter en eigenaar Ingvar Kamprad met de opmerking dat 'belastingefficiency een natuurlijk onderdeel is van de lage-kosten-cultuur'.

Zolang Ikea geen plofkippen verkoopt, maar zich beperkt tot meubelpakketten, hoeft het zich geen zorgen te maken over de klandizie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.