Lasker, een van de grootste denksporters

Emanuel Lasker (1868-1941, Duitsland, wereldburger), was vanaf 1894 en de daarop volgende 27 jaar wereldkampioen schaken. Na 1925 legde hij het schaakbord weg en richtte hij zich volledig op bridge....

Kees Tammens

Met Salo Landau als partner en Frits en Ernst Goudsmit als nevenpaar reisde Lasker in 1932 naar Engeland voor een vijfdaagse interland in de Crockfords Club. Het Nederlandse team won met grote overmacht. Bij de terugmatch, een jaar later in de Continental Club te Amsterdam, was Lasker niet van de partij. Reden zou het ontbreken van een lidmaatschap van de Continental zijn; waarschijnlijker was het dat de broers Goudsmit, die tot ver in de jaren vijftig het Nederlandse bridge domineerden, Lasker als een lastige concurrent zagen.

Lasker vertrok in 1935 naar New York waar hij een Bridge Academy oprichtte. In 1941 overleed een van de grootste denksporters aller tijden. In de Lasker-biografie is het boeiende hoofdstuk over zijn loopbaan als bridger van de hand van Bob van de Velde. De auteur constateert dat de berichtgeving over bridge in de beginjaren uiterst mager was zodat de bridgebijdrage in verhouding tot de duizend schaakbladzijden bescheiden is gebleven.

In diagram 1 werd een weldoordachte actie van Lasker niet op de juiste waarde geschat.

Zie diagram 1

Oost, Lasker, gaf met een doublet op 3 aan dat tegenspelen wel eens de beste optie voor plus kon zijn. Dit was een schot in de roos: tegen 3 maken oost-west na een hartenuitkomst drie troefslagen, A en drie schoppenslagen.

West negeerde dit geweldige voorstel. Noord kwam tegen de kansloze 5 uit met A en speelde schoppen na zodat de leider voor één down ontsnapte. Dit bleek nog winst omdat 4 op de andere tafel met H als uitkomst twee down ging.

Lasker publiceerde veel, ook in het NBB-orgaan, en was vanaf 1930 medewerker van de Bridge World waarbij hij dikwijls de psychologische kanten van spel en speler benadrukte. Hij legde, in het bezit van een universitaire graad in de mathematik, een wiskundige basis onder de 4-3-2-1 waardering van de honneurs als maat voor de potentie om slagen te maken; tot op de dag van vandaag gebruikt elke bridger deze methode al is nu wel duidelijk dat azen en heren hierin ondergewaardeerd zijn. Daarnaast vatte Lasker het idee op azen en heren als controles te behandelen; de Italiaanse sterren van het Blue Team uit de jaren zestig maakten met veel succes gebruik van deze methode. Ook beschreef hij als eerste de vraagbiedingen; sommige biedingen werden niet gebruikt om de kracht van een hand te omschrijven maar om informatie los te weken. Hij beschouwde bridge als een gevecht, organiseerde de eerste meerlandentoernooien en startte in Rotterdam een bridgestudio. Met recht een bridge duizendpoot in optima forma.

Met het bieden in de kinderschoenen was er begin jaren dertig wel het nodige inzicht in het spelen. Lasker belichtte in diagram 2 een sluwe manoeuvre.

De leider is in zuid aan slag in een sans atout contract. Hij heeft vijf van de zes resterende slagen nodig en speelt ruiten naar V. Veel spelers zouden automatisch de slag met H winnen en klaveren spelen in de hoop later met B aan slag te komen. Lasker suggereert dat oost veel beter B onder V kan gooien. Het resultaat is verbluffend: de leider steekt over naar A en speelt ruiten naar 10 waarna oost drie klaverenslagen opneemt. Helemaal zuiver is het spel niet: na V direct A wint ook met H-derde in west. Het is wel een goede illustratie van de inventieve en innovatieve kijk van Lasker.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden