Bellen metOnze Duitsland-correspondent

‘Laschet gaat Merkel dan toch echt opvolgen, maar hij is enorm verzwakt’

Armin Laschet is door de CDU gekozen als nieuwe lijsttrekker, zijn tegenstrever Markus Söder legt zich erbij neer. Laschet moet de CDU bij de Duitse verkiezingen in september weer de grootste maken. Maar hij komt zwaar beschadigd uit de startblokken, ziet onze correspondent Sterre Lindhout.

Armin Laschet werd maandagavond tijdens een interne verkiezing opnieuw gekozen tot CDU-lijsttrekker. Beeld AP
Armin Laschet werd maandagavond tijdens een interne verkiezing opnieuw gekozen tot CDU-lijsttrekker.Beeld AP

De CDU wees Armin Laschet eerder ook al aan als lijsttrekker, en deed dit nu voor de tweede keer. Hoe zit dat?

‘Dat komt doordat de CDU bij landelijke verkiezingen een lijstverbinding heeft met de CSU, de christen-democratische partij die alleen in Beieren bestaat. Een week geleden had het CDU-bestuur al unaniem voor Laschet gekozen. Maar toen zei zijn tegenstander van de CSU, de wat rechtsere Markus Söder: ik ben het daar niet mee eens, je moet naar het volk luisteren.

‘Söder, de minister-president van Beieren, maakte zich populair met zijn strenge corona-aanpak en doet het in de peilingen veel beter dan Laschet. Die wordt meer gezien als een partijbons, terwijl Söder zich opstelt als man van het volk. Bovendien maakte Laschet als voorzitter van de CDU een paar blunders. Toen de coronabesmettingen dit jaar omhoog schoten, zei hij dat hij eerst moest nadenken over wat er zou moeten gebeuren. Misschien best te begrijpen, maar veel mensen zagen dat als een zwaktebod.

‘De CDU besloot opnieuw te stemmen over het lijstrekkerschap. Weer kreeg Laschet de meeste stemmen, maar dit keer was het niet meer unaniem. Enkele belangrijke CDU’ers, zoals minister Altmaier van Economische Zaken, gingen deze week niet helemaal achter hem staan. De jeugdbeweging van de CDU, die altijd wat rechtser is, had zich zelfs voor Söder uitgesproken.

‘Toen verliep de stemming ook nog eens chaotisch: er was onduidelijkheid over hoe die precies in zijn werk moest gaan, de techniek begaf het. Voor de partij was het een schadelijk schouwspel. Laschet is enorm verzwakt.’

Hoe staat de CDU, de partij waaraan Laschet leiding moet gaan geven, er nu voor?

‘In de CDU, die al zestien jaar regeert, ontstond in 2015 een kloof, die nog steeds te maken heeft met het relatief ruimhartige vluchtelingenbeleid van Merkel. Een deel van de CDU vindt dat de partij haar conservatieve identiteit is verloren. Ze verlangen naar een ruk naar rechts, met meer aandacht voor christelijke waarden en een strenge immigratiepolitiek. De partij drukte de interne crisis weg toen de pandemie begon, waarin Duitsland het aanvankelijk heel goed deed. Maar nu de besmettingscijfers weer zijn opgelopen en het prikken langzaam gaat, is ook de interne onvrede weer naar de oppervlakte gekomen.

‘Bovendien zijn er schandalen geweest. Zo hebben CDU-parlementariërs zichzelf en de partij verrijkt door bij ministeries als lobbyist op te treden voor bedrijven die mondkapjes maakten, toen hieraan een tekort was. De partij is virtueel nog steeds de grootste. Ze staat op 26 tot 30 procent in de peilingen. Maar de Grünen, die virtueel tweede staan, zijn dichtbij gekomen. Zij staan op 23 tot 24 procent.’

De Grünen kozen maandag Annalena Baerbock als lijsttrekker. Kan zij de CDU serieus bedreigen?

‘De Grünen staan al een jaar hoog in de peilingen, die populariteit is niet zomaar een bevlieging van de Duitsers. De vraag is hoe Baerbock het nu gaat doen als lijsttrekker. Daarbij is belangrijk dat conservatief Duitsland, een machtig blok, een enorme weerzin en angst voelt als het om de Grünen gaat. Zij schilderen de partij nog steeds af als een groep radicalen, terwijl het inmiddels gewoon een linkse middenpartij is geworden. De rechtse partijen en rechtste kranten als Die Welt wijzen er bijvoorbeeld op dat de jeugdbeweging van de Grünen meeloopt met de Fridays for Future, waar ook veel radicalere linkse groepen aanwezig zijn. De meeste andere Duitse media waren trouwens heel positief over de kandidatuur van Baerbock.

‘Wat in Duitsland zwaar weegt, ook in de journalistiek, is dat Baerbock weinig ervaring zou hebben. Nou zit ze al jaren in de Bondsdag en was ze voorzitter van de Grünen in Brandenburg, maar Duitsers denken heel hiërarchisch. Het is hier gebruikelijk dat je eerst minister of president van een deelstaat bent geweest voordat je een leidende rol krijgt op federaal niveau. En ze is nog maar 40 jaar, dat is zijn ze hier ook niet gewend.

‘Als de Grünen inderdaad zoveel zetels halen als de peilingen van nu aanduiden, gaan ze vrijwel zeker meeregeren. Daar is de partij klaar voor. Ze regeren al in 11 van de 16 deelstaten, ze zijn professioneel genoeg en hebben genoeg mensen om dat te kunnen.’

Vandaag stemt de Bondsdag over een nieuwe lockdownwet. Waarom is die nodig?

‘De besmettingen in Duitsland zijn recentelijk weer opgelopen, het gaat niet goed. Merkel komt er maar niet uit met de deelstaten over de te nemen maatregelen. Tot nu toe gaf de federale regering slechts advies aan de deelstaten. Nu heeft Merkel iets gedaan dat ze eigenlijk niet wilde: ze heeft een wetsvoorstel ingediend waarmee de federale regering deelstaten een strenge lockdown kan opleggen. Ik verwacht dat een meerderheid voor stemt. Dat houdt in dat in gebieden waar het aantal besmettingen boven de 100 per 100 duizend inwoners ligt, een lockdown ingaat. Winkels moeten weer dicht, scholen mogelijk ook, al is dat nog niet zeker.

‘Dat zal bij enkele deelstaten wel tot consternatie leiden, al gok ik dat ze zich er gewoon bij neerleggen. De coronaprotestbeweging, net als in Nederland een mix van rechts, extreemrechts, antroposofen en vaccinatieweigeraars, zal het dankbaar aangrijpen om te betogen dat Merkel aan de grondrechten tornt.’

In een eerdere versie van dit artikel werd vermeld op hoeveel zetels het CDU en Die Grünen staan in de peilingen. Het gaat echter om een aandeel van de stemmen in percentages.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden