Nieuws

Langst gedetineerde Nederlander in het buitenland wil via kort geding terugkeer naar Nederland afdwingen

Maandag stonden de gevangene Jaitsen Singh en de Nederlandse Staat tegenover elkaar voor de rechter. Singh eist na 37 jaar detentie in de VS overplaatsing naar Nederland. De staat en de minister zijn onvermurwbaar en vinden dat hij daar geen recht op heeft, omdat hij niet aan de criteria voldoet.

Jaitsen Singh. Beeld
Jaitsen Singh.

Door de rechtszaal schalt ineens de opgenomen stem van Jaitsen Singh (76), de langst gedetineerde Nederlander, die al 37 jaar vast zit in de VS. ‘Minister Dekker, alstublieft, haal mij terug naar Nederland’, smeekt Singh vanuit zijn cel in Vacaville, Californië. ‘In godsnaam, veel tijd heb ik niet meer. Laat mij komen om te overlijden tussen mijn familieleden.’

Begin 1986 werd Singh in een omstreden strafproces in Californië veroordeeld tot 56 jaar cel voor de huurmoord op zijn vrouw en dochter. Singh heeft altijd ontkend en weigerde een deal met justitie, waarin hem strafkorting werd geboden in ruil voor een bekentenis.

Uit onderzoek van zijn advocaten en de Volkskrant blijkt onder meer dat zijn aanklager corrupt was – die is daarvoor veroordeeld – en dat de Nederlandse staat in Singhs bijstand steken heeft laten vallen. Zo zou hij nooit zijn gewezen op de mogelijkheid voor overplaatsing naar Nederland om zijn straf uit te zitten, totdat het te laat was. Nu wordt overplaatsing hem geweigerd omdat er geen strafrestant meer zou zijn – hij zit al 37 jaar vast, en zou daarmee in Nederland meteen vrij komen. In Nederland duurt de langste tijdelijke straf immers ‘slechts’ dertig jaar.

Welles-nietes

Na jaren van verwijten over en weer, stonden de Nederlandse staat en Singhs advocaten maandag tegenover elkaar voor de rechter. Daar voltrok zich één lang welles-nietes-verhaal.

Singh komt na overplaatsing niet vrij, betogen Singhs advocaten. Hij heeft 56 jaar tot levenslang gekregen, en moet dus ook na overplaatsing naar Nederland levenslang zitten, tenzij hij gratie krijgt. En minister Dekker van rechtsbescherming stelt zich allesbehalve royaal op in het verlenen van gratie aan levenslang gestraften.

‘Waarom wilt u deze kwestie niet voorleggen aan het gerechtshof, zoals de advocaten bepleiten?’ vraagt de rechter aan de landsadvocaat.

‘Omdat dat niks toevoegt’, stelt deze. ‘De minister mag zelf beoordelen of een gedetineerde Nederlander in Nederland zijn straf mag komen uitzitten, of niet.’

Feitelijk, zo vat de landsadvocaat het samen, gaat dit kort geding over de vraag of de minister kan worden gedwongen om mee te werken aan overplaatsing van een gedetineerde. Nee, vindt hij.

Criteria

Jawel, stelt Singhs verdediging: de voorzieningenrechter moet toetsen of minister Dekker zijn beleid ‘naar redelijkheid en billijkheid’ uitvoert. ‘We zijn hier omdat een gedetineerde wiens overplaatsingsverzoek wordt afgewezen, nergens terechtkan.’

En daar zijn alle partijen het over eens. ‘Het is de minister toegestaan om overbrenging ongemotiveerd te weigeren’, stelt de landsadvocaat. ‘En de wet voorziet niet in een rechtsmiddel tegen een onwelgevallige beslissing.’ Singh voldoet nou eenmaal niet aan de criteria, vindt de staat. Hij heeft niet alleen onvoldoende strafrestant, maar hij voldoet ook niet aan de criteria van ‘binding’ met Nederland.

Ook daarover vliegen de ‘welles’ en ‘nietes’ door de zittingszaal.

‘Dat hij de Nederlandse nationaliteit heeft en familie in Nederland heeft, is onvoldoende’, stelt de landsadvocaat.

‘Hij is een Nederlander die Nederlands spreekt en een Nederlands paspoort heeft’, betoogt Singhs verdediging.

‘Hij woonde voor zijn aanhouding niet in Nederland’, stelt de landsadvocaat.

‘Hij heeft jarenlang in Nederland gewoond en kwam vanuit de VS elk jaar op vakantie’, stelt Singhs zus Sieta. Zij is bereid Singh en zijn zoon in huis op te nemen als de staat hem in de gelegenheid stelt ‘om naar huis te komen’.

Morele plicht

Volgens Singhs advocaten rust bij minister Dekker de morele plicht om gemaakte fouten tijdens Singhs detentie recht te trekken. Maar volgens de landsadvocaat ‘bedoelen zij met fouten herstellen: een oogje dichtknijpen’. De weigering om mee te werken aan Singhs overplaatsing ligt in het feit dat een precedent schept voor andere gedetineerden, stelt hij.

Zoveel is deze maandagmiddag duidelijk: de staat interpreteert de wet op de strengst mogelijke manier, Singhs advocaten doen een beroep op ‘humaan beleid’: Jaitsen Singh hoopt dat minister Dekker hem ziet als een mens van vlees en bloed’, benadrukt advocaat Imamkhan, die haar cliënt afgelopen week anderhalf uur telefonisch sprak. ‘Hij voelt zich al jarenlang in de steek gelaten en zegt: ‘juist nu moet Nederland voor me opkomen’.’

Zelf zegt Singh daarover in zijn audioboodschap: ‘Ik ben Nederlands van geboorte. Ik heb altijd Nederlands gesproken, ik denk zelfs in het Nederlands, al heb ik tegenwoordig wel moeite met praten, want om me heen hoor ik alleen maar Engels. Alstublieft minister Dekker, haal mij terug.’

De uitspraak is op 17 mei.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden