Langs hangbuikzwijnen en markante rouwcentra

We worden aan het handje genomen. Dat is wel eens prettig; dan hoeven we zelf niet zo na te denken....

ALKMAAR: wandeling door de oude stad, langs Kaasmarkt, stedelijk, bier-, kaas-en schaatsmuseum, Stadstimmerwerf, St Laurenskerk, Kapelkerk, Lutherse kerk, Wildemanshofje, Hofje van Splinter, stadhuis en andere monumenten. Duur: anderhalf uur.

VVV: 072-511.42.84, Waagplein 2, 1811 JP Alkmaar.

ALMELO: binnenstad: Hofkeshuis, Doopsgezinde kerk, Grote Kerk, Synagoge (uit 1983), Joodse begraafplaats, wevershuisje, kasteelboerderij, Huize Almelo van graaf Adolf, Herensociteit. Duur: anderhalf uur.

Bijzonderheden: kaartje brochure vermeldt geen straatnamen; een aparte stadsplattegrond kopen is raadzaam.

VVV: 0546-81.87.65, Centrumplein 2, 7607 SB Almelo.

ALMERE: Centrum-Fantasie wandeling Almere-Stad. Stadhuis (ontworpen door Cees Dam), Energienaald (55 meter hoog), kangoeroewoningen, Olstgracht (op Amsterdamse grachten genspireerd), de Fantasie: experimentele woningen. Veel opvallende architectuur van onder anderen Ton Voets, Jo Coenen, en Tjitte Tigchelaar. Duur: twee uur.

VVV: 0320-23.05.00, De Meent 4, 8224 BR Lelystad.

AMERONGEN: kasteel Amerongen (1678, met mooi park, open van april tot november), oude begraafplaats, drie kerken, molen Maallust, restanten van galg, Amerongs Historisch Museum (permanente tentoonstelling over tabakscultuur), weduwenhuisjes uit 1700. Duur: anderhalf uur.

Bijzonderheden: per openbaar vervoer te bereiken vanuit Arnhem.

VVV: 0343-45.20.20, Drostestraat 20, Postbus 48, 3958 ZT Amerongen.

AMSTERDAM: VVV-wandelingen:

Ontdekkingstocht door Amsterdam: winkelstraten, Paleis, Leidseplein, Historisch Museum. Duur: drieëneenhalf uur.

De Jordaan: boetiekjes, hofjes, ramen met strass-kristal en Limoges-porselein, trapgevels, Anne Frankhuis, Westerkerk. Duur: twee uur.

Maritiem Amsterdam/Stad aan het water: 's Lands Zeemagazijn, Oostindiëvaarder, woonhuis van Michiel de Ruyter, pakhuizen. Duur: twee uur.

Joods Amsterdam: Joods Historisch Museum, oude jodenbuurt, Hollandse Schouwburg, Henri Polaklaan, Walter Süsskindbrug. Duur: twee uur.

De Gouden Eeuw: bezienswaardigheden uit de zeventiende eeuw, Bartolottihuis, Huis met de Bloedvlekken, Theatrum Anatomicum, Gouden Bocht in Herengracht. Duur: drie tot vier uur.

De Plantage: buurt in oostelijke binnenstad, Hortus Botanicus, Artis, ruime, groene allées, Rembrandthuis. Duur: twee uur.

VVV: 06-340.340.66 (75 ct pm), De Ruyterkade 5, 1013 AA Amsterdam (Noord-Zuidhollands Koffiehuis t.o. Centraal Station), Postbus 3901, 1001 AS Amsterdam.

MEE IN MOKUM: oudere Amsterdammer gidst groepjes van maximaal acht mensen door de stad. De gidsen vertellen uit eigen ervaring over het leven in Amsterdam, over de verschillen tussen vroeger en nu.

Drie wandelingen: oude binnenstad, Jordaan en zwerftocht. Thema is vaak afhankelijk van kennis en ervaringen van de gids (op sommige stukken wordt de tram gepakt). Duur: twee tot drie uur; vooral zwerftochten lopen nogal eens uit.

Iedere dag, behalve maandag en zaterdag, start om 11 uur een wandeling (10.45 uur aanwezig zijn) vanuit Restaurant David & Goliath, aan de binnenplaats van Amsterdams Historisch Museum, Kalverstraat 92, op een kwartier van het Centraal Station.

Telefoon Mee In Mokum: 020-625.13.90. (inlichtingen en reserveringen ma-vrij tussen 13 en 16 uur. Groepen groter dan acht personen: don 10-13 uur, een week van tevoren.) Adres: Hartenstraat 18, 1016 CB Amsterdam.

APELDOORN: Jugendstil-wandelroute: binnenstad en parkenbuurt, Sonnenburgh (woonhuis van Talens), villa Marialust in Verzetsstrijderspark, gerestaureerd stadhuis, Prinsengangetje, mooie Jugendstil-details, vooral boven de winkelpuien. Duur: anderhalf uur.

VVV: 06-916.816.36, Stationsstraat 72, 7311 MH Apeldoorn.

ARNHEM: Korenmarkt, Koepelkerk (naar voorbeeld van Lutherse koepelkerk in Amsterdam), middeleeuwse kelders, Eusebiuskerk (met gebeeldhouwde Walt Disney-figuurtjes op het dak), uitzicht over de Rijn, Walburgiskerk, Duivelshuis (zestiende eeuw), Airborneplein, Musis Sacrum. Duur: twee uur.

Bijzonderheden: geen kaartje bij de beschrijving.

VVV: 06-320.240.75, Stationsplein 45, 6811 KL Arnhem.

ASSEN: Drostenhuis, Gouvernementsgebouw, Brink (oude voorhof van klooster Maria in Campis), Abdijkerk (museumfunctie), Huize Tetrode, tot voor kort trouwzaal, Ontvangershuis (1698, oudste woonhuis in Assen), beeld van Bartje ('Ik bid niet voor brune bonen'), Markt (1780), Noorderbegraafplaats, Hertenkamp. Duur: anderhalf uur.

VVV: 0592-31.43.24. Brink 42, 9401 HV Assen.

BREDA: Vestigingsplaats van Nationale Hogeschool voor Toerisme en Verkeer: zeven wandelingen. Antiekroute (achttien antiekwinkels, zondag gesloten), Kroegenroute (22 cafés), Beeldenroute (onder meer de Turfschipper, Hangbuikzwijn, Schrijvertje), Galerieroute (twaalf galeries), Historische kilometer (kasteel van Breda, onderdak van KMA, Valkenberg, Begijnhof, Waalse kerk, Havermarkt, Grote Kerk), Literaire route (plaatsen die te maken hebben met Marnix van St Aldegonde, Bert Voeten, Jan Siebelink, Constantijn Huygens e.a.), Winkeltjesroute.

VVV: 076-522.24.44, Postbus 7000, 4800 GA Breda.

DEN BOSCH: Vier wandelingen. Rondje 1: binnenstadsriviertje dat onder Den Bosch door slingert, Korenbrug (met beneden Zoete Lieve Gerritje), gerestaureerde stadswallen met kruittorens, carnavalsmonumentje 'De halve Peer'. Duur: anderhalf uur. Rondje 2: gevelstenen in de binnenstad. Duur: een uur. Rondje 3: Jeroen Boschhuis, St Jan, Louwsche poort. Duur: anderhalf uur. Rondje 4: plekken en monumenten die verwijzen naar buitenlandse contacten. Duur: anderhalf uur.

VVV: 073-612.30.71, Markt 77, Postbus 1039, 5200 BA Den Bosch.

DEN HAAG: Ontdek de Haagse stadsvernieuwing, twee wandelingen: centrum en westelijke wijken. En: Schilderswijk, eerste luxe koopwoningen in verbouwd weeshuis. Duur: 2,5 uur.

Zeven eeuwen architectuur: Gevangenpoort, Nieuwe Tweede Kamer, Voormalig Ministerie van Koloniën, Studio Pulchri van Haagse Schoolkunstenaars Mesdag en Israëls. Duur: anderhalf uur.

Laakhaven: tot monumenten verklaarde industriële gebouwen, Amsterdamse School in Melkuniecomplex, gietijzeren constructie en lichtkoepels in de voormalige Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij, Haagse Hopjesfabriek. Duur: anderhalf uur.

Den Haag heeft zevenhonderd hofjes; wandelingen na bewonersklachten uit de handel genomen. Een aantal is nog wel met gids van 't Gilde Den Haag te bezichtigen.

VVV: 070-361.88.16, Nassaulaan 25, Postbus 85456, 2508 CD Den Haag.

DEVENTER: door de Hanzestad in drie wandelingen. Middeleeuwse koopmanswijk Bergkwartier, stadsplein De Brink. Duur: een uur. Grote Kerk, Broederenkerk en Noordenbergkwartier, Deventer toren, oudste huis van Nederland. Duur: anderhalf uur. Vogeleiland, oud verdedigingswerk. Duur: half uur. Bomen in Deventer: Witte Paardekastanje, Taxus, Krimlinde, Zwarte Els, Japanse Noteboom, Plataan. Duur: niet vermeld.

Het verstoorde leven: plaatsen die herinneren aan leven en werken van Deventer joden, onder wie Etty Hillesum, confectionair Muller, voetbalreporter Han Hollander. Duur: niet vermeld.

VVV: 0570-61.62.00, Brink 55, 7411 BV Deventer.

DOMBURG: oudste Zeeuwse badplaats en schildersstad. Kerk geschilderd door Toorop, Mondriaan (speelde amper rol in Domburgs kunstenaarswereldje) en Mies Elout-Drabbe, woning Duitse prinses Elisabeth von Wied, badpaviljoen waar Johan Huizinga culturele avonden bijwoonde, museum van Cees Dam. Goed verzorgde routebeschrijving. Duur: niet vermeld.

VVV: 0118-58.13.42, Schuitvlotstraat 32, 4357 EB Domburg.

DORDRECHT: Rondje Dordt: centrum, beeld van Jan en Kneel de Witt ('de ene staat en de ander zit'), geboortehuis Top Naeff, bloot ventje in Huis De Onbeschaamde, oudste kinderbewaarplaats (sinds 1878), stadsvilla Cronenburgh, Hotel Bellevue. Duur: niet vermeld.

Literaire stadswvan Druten, voormalig Franciscaner klooster, nu museum Smallingerland, kei van 9242 kilo (uit voorlaatste ijstijd), waarnaar Drachtster bonbon is vernoemd. Duur: anderhalf uur.

VVV: 05120-51.77.71, Burg. Wuiteweg 56, 9203 KL Drachten.

EDAM: het oude centrum: Kaasmarkt, Speeltoren, oudste stenen en oudste houten huis (gothische houtbouw), Voorhaven en geveltjes met uit Amsterdam gestolen gevelstenen. Routebeschrijving met aardige details helaas in verpleegstersstijl. Duur: twee uur.

VVV: 0299-37.17.27, Damplein 1, 1135 BK Edam.

EINDHOVEN: standbeeld Dr Anton Philips (van Oswenten in dertiende-eeuws vestingstadje, kloosters en oude gevels, stadsgevangenis in Hondegatsteeg, oudste nog werkende touwslagerij van Nederland. Duur: een uur.

Voor 'wildlopers': plattegrondje met steekwoorden.

VVV: 0525-68.15.20, Ledige Stede 47, Postbus 47, 8080 AA Elburg.

ENSCHEDE: voormalige fabrikantenvilla's: het huis met de stoep (familie Van Heek), Roessingh-huis, neo-gotisch uitziend klooster Larinksticht, Twentse schouwburg, Grote Kerk (1200, vergroot in 1840), St Jacobuskerk, Elderinkshuis (1783), Brandmonument (stad werd in 1862 bijna helemaal door vuur verwoest). Duur: niet vermeld.

VVV: 053-432.32.00, Oude Markt 31, Postbus 1003, 7500 BA Enschede.

GOES: Grote Markt met stadhuis dat rococo-uiterlijk kreeg in de jaren 1771-1774, Vlasmarkt, Beestenmarkt, korenmolen aan de Paardeweg, gele houtloodsen, industriële monumenten, waarin nu appartementen gevestigd zijn, Grote Kerk, (pestlijders kregen in de middeleeuwen bij wijze van medicijn schraapsel van de deurpost toegediend).

VVV: 0113-22.05.77, Stationsplein 3, 4461 HP Goes, Postbus 330, 4460 AS.

GOUDA: Goudse gevelstenen-wandeling: de mooiste stenen zijn afkomstig uit werkplaats van Gregorius Cool. Kleiweg 35: naakte vrouw, balancerend op een bol, symboliseert Het Fortuin op steen uit 1632. Duur: anderhalf uur.

Zeven eeuwen bouwen: zelf te bepalen route langs monumenten, waarvan er driehonderd zijn in Gouda: stadhuis, Catharinagasthuis, Sint-Janskerk, Lazaruspoortje.

Bijzonderheden: VVV verhuurt walkmans met gidsend cassettebandje (Nederlands en Engels).

VVV: 0182-351366, Markt 27, 2801 JJ Gouda.

GRONINGEN: binnenstad langs hofjes en historische panden: Pepergasthuis, voormalige herberg voor arme pelgrims, Academiegebouw (neo-renaissance stijl), A-kerk, Martinitoren, Peerd van Ome Loeks, Korenbeurs. Duur: twee uur.

Bomenpad Noorderplantsoen: 52 boomsoorten, variërend van de Tweestijlige Meidoorn en de Gele Kornoelje tot de Perzische eik. Duur: anderhalf uur.

Groningse gasthuizen: twaalf van de 25 staan beschreven, onder meer: St. Anthonygasthuis, Heiligen Geestgasthuis (oudste) en Nieuw Aduardergasthuis (1604). Duur: niet vermeld.

VVV: 06-320.230.50, Ged. Kattendiep 6, 9711 PN Groningen.

HEERLEN: binnenstad: Glaspaleis met rondom gevels van glas, standbeeld van Mgr Poels, 'vader der mijnwerkers', Schelmentoren (drie cellen waar in achttiende eeuw bokkenrijders zijn opgesloten), Hoeve 'Onderste Caumer' van baksteen en vakwerkbouw. Duur: niet vermeld.

Bijzonderheden: geen kaartje.

VVV: 045-571.62.00, Honigmanstraat 100, 6411 LM, Heerlen.

HENGELO (Gld): fraaie Dorpsbleek, opslagplaats klompenmaker, Remigiuskerk met muurschilderingen, ontdekt in 1911 (de witkwast ging er weer over; de hervormden werden liever niet aan het roomse verleden van hun kerk herinnerd. Wegens geldgebrek zijn nog steeds niet alle fresco's zichtbaar.) Duur: niet vermeld.

Bijzonderheden: geen kaartje.

VVV: 0575-46.38.57, Postbus 95, 7255 ZH Hengelo.

HENGELO (Ov): centrum: stadhuis (Delftse School, ook met Italiaanse en Scandinavische invloeden), Lambertuskerk (Nederrijns gotiek), plastiek van Arno Kramer en Daan Weijl, Jugendstilhuis Drachenfels uit 1896, vijfhonderd jaar oude begraafplaats, Hengelo's Educatief Industrie Museum.

VVV: 074-242.11.20, Brinkstraat 32, 7551 CD Hengelo.

HEUSDEN: binnenstad: Gouverneurshuis (waar in achttiende eeuw de man woonde die de leiding had over het garnizoen in de stad), kommiezenhuis, visbank, veerpoortbolwerk, molen. Duur: drie kwartier.

Vestingwal: uitzicht over vestinggordel en polderland, Wijksepoort. Duur: anderhalf uur.

VVV: 0416-662100, Postbus 20, 5256 ZG Heusden.

HILVERSUM: 't oude dorp: Gooiland-gebouw, St Vituskerk, begraafplaats, herensociëteit De Unie, oude raadhuis, oude begraafplaats. Duur: anderhalf uur.

Voor de liefhebber van wandelen en architectuur: 75 maal Dudok, een route van veertig kilometer langs allerlei bouwwerken van Willem Marinus Dudok. Ook een verkorte versie leverbaar. Duur: drie of acht uur.

VVV Gooi en Vechtstreek: 035-694.41.14, Adriaan Dortsmanplein 1b, 1411 RC Naarden.

HOORN: Havenroute: pakhuizen, De Waag (1609), St Jans Gasthuis, voormalige Kamer Hoorn van VOC, in brons gegoten Scheepjongens van de Bontekoe, enig overgebleven stadspoort, Oosterpoort.

Hofjesroute: Protestantsch Weeshuis, Claes Stapelhofje.

Gezamenlijke duur: anderhalf tot twee uur.

VVV: 06-340.310.55 (50 ct pm), Veemarkt 4, 1621 JC Hoorn.

HAARLEM: Wandelen tussen Teyler en Hals, geschreven door Bart Uittenhout. Onderdeel van stadstopografisch project De Trots van Haarlem. Illustraties bij deze wandeling (historische stadsbeelden) zijn ook te zien op panelen langs de route. Gedetailleerde beschrijvingen van monumenten.

Hofjeswandeling: langs negen hofjes, eeuwenoude, van de straat afgesloten huisjes die voor arme vrouwen werden gebouwd. Duur: niet vermeld.

Kunst op straat: langs meer dan honderd beelden waaronder Kenau en de Haarlemse vrouwen (Theo Mulder) en bronzen beeldje van Godfried Bomans (Wim Jonker). Gemaakt ter gelegenheid van Haarlem 750 jaar. Duur: anderhalf uur.

VVV: 06-320.240.43 (gulden pm), Zuid Kennemerland Stationsplein 1, 2011 LR Haarlem.

HULST: monumentenroute door de Zeeuwse 'Reynaertstad' langs vijftien historische panden en plaatsen: Reinaertmonument, refugium van Cambron, Bagijnepoort, basiliek van de H. Willibrordus (dertiende eeuw). Duur: een uur.

VVV: 0114-38.90.00, Grote Markt 21, 4561 EA Hulst.

KAMPEN: wandeling aan de hand van plattegrond uit 1649: Nieuwe Toren (met bovenin fraai uitzicht over stad en IJssel), Oude Vleischhuis, recentelijk gestaureerde synagoge met expositieruimte, Leeuwentoren, het vroegere Militaire Tehuis, St Nicolaaskerk met graven van onder anderen bouwmeester Thomas Berentsz en Hendrick Avercamp.

VVV: 038-331.35.00, Botermarkt 5, Postbus 68, 8260 AB Kampen.

KERKRADE: Beeldenroute (centrum en stadspark): De Mijnwerker van Wim van Hoorn, Compositie in steen van Frans Gast, Labyrint van Jos Hermans, De Nar van Tjikke Kreuger en 28 andere kunstwerken. Duur: niet vermeld.

VVV: 045-545.41.41, Theaterpassage 2, 6461 AJ Kerkrade.

LEEUWARDEN: scheve, veertig meter hoge, onvoltooide romp van gotische toren (1532), Jacobijnerkerkhof (onder meer laatste rustplaats der Friese Nassau's), Mata Hari's huis, Paleis van Justitie (neo-classistisch, 1852), patriciërshuis (zetel Fryske Academy).

Havank-wandeling: in spoor van Leeuwarder schrijver Hans van der Kallen, die de speurder De Schaduw creërde.

VVV: 06-320.240.60, Stationsplein 1, 8911 AC Leeuwarden.

LEIDEN: in voetspoor van jonge Rembrandt: Rembrandt werd in Leiden geboren, woonde er de eerste 26 jaar van zijn leven. Een speurtocht naar de achtergronden van de schilder. Duur: niet vermeld.

Langs Leidse hofjes: St Salvatorhofje (twaalf huisjes, in 1639 gebouwd op een oude kaatsbaan), Pieter Loridanshofje, genoemd naar stichter van de huisjes, die vluchtte voor de Spaans inquisitie, Brouchovenhofje en nog negen andere hofjes waar het stadsrumoer is buitengesloten. Duur: niet vermeld.

VVV: 071-514.68.46, Stationsplein 210, 2312 AR Leiden.

LELYSTAD: Vier Wielenroute, samengesteld voor rolstoelgebruikers, maar ook leuk voor Twee Voeters: Stadspark, ontworpen door Jan Kalff, markant rouwcentrum Ölandhorst, industriepark Oostervaart, Middelgronden en Steile Bank (wijk waar de eerste huizen van Lelystad gebouwd zijn), Lelycentre. Duur: 2,5 uur.

VVV: 0320-23.05.00, De Meent 4, 8224 BR, Lelystad.

MAASTRICHT: door centrum: Dinghuis, oud gotisch gerechtsgebouw, oude stadswijk Stokstraatkwartier, Stokstraat met gevelstenen, Rijksarchief Limburg in oude kerk Minderbroeders, voormalige Gouvernement. Duur: anderhalf uur.

Vestingwandeling: langs overblijfselen middeleeuwse stadsmuren en gebouwen met militair verleden. Duur: anderhalf uur.

VVV: 043-325.21.21, Kleine Staat 1, 6211 ED Maastricht.

MIDDELBURG: vier routes. Rood (monumenten): gotisch stadhuis, poortje De dry tonnekens, rechtbank ('stadspaleisje') uit 1765. Duur: veertig minuten.

Blauw (straten en achterpaden): Spuisluisje, miniatuur Walcheren, gotische houten gevel, Lutherse kerk, restant van eerste synagoge buiten Amsterdam (in 1944 verwoest). Duur: anderhalf uur.

Groen (vestingwerken): muurresten Noordpoort, Koepoort, voormalige buitenplaats De Griffioen, St Joris Doelen (1582). Duur: anderhalf uur.

Geel (oude havens): pakhuis Demerary (rond 1750 in gebruik bij WIC en VOC), Balkengat waar VOC-schepen te water werden gelaten. Duur: een uur.

VVV: 0118-61.68.51, Markt 65 a, Postbus 730, 4330 AS Middelburg

MUIDEN: Muizenfort (1874), Muiderslot (in zeventiende eeuw adres van P.C. Hooft), Grote Zeesluizen uit 1673, Herberg Graaf Floris V (1648), Melis' hoefsmederij ('Zolang er paarden bestaan, zal ik er hoefijzers onder slaan'). Duur: anderhalf uur.

VVV Gooi en Vechtstreek: 035-524.41.14, Adr. Dortsmanplein 1b, 1411 RC Naarden.

NAARDEN: door de vestingstad: voormalige kazerne uit 1876, ravelijn (verdedigingseiland in binnengracht), Utrechtsepoort, bastion Oranje, Comenius-museum, St Vituskerk, bastion Turfpoort (Nederlands Vestingmuseum). Duur: anderhalf uur.

Over de vestingwal (3,5 km): stervormige wal, aan twee kanten omgeven door grachten, schuilplaatsen voor soldaten, bergplaatsen voor kanonnen, luistergangen. Met speciale aandacht voor planten en vogels. Duur: een uur.

VVV Gooi en Vechtstreek: 035-524.41.14, Adr. Dortsmanplein 1b, 1411 RC Naarden.

NIJMEGEN: wandeling langs de weinige historische plekken die vergissingsbombardement in Tweede Wereldoorlog hebben overleefd: voormalige synagoge, ruïne burcht Karel de Grote en restanten Romeinse vloerverwarming in garage van het casino. Duur: twee uur.

Zelfde plekken, andere tekst ook op cassette verkrijgbaar (met toepasselijke eigentijdse muziek, geen ontdek-je-plekje-deuntjes).

VVV: 06-911.223.44 (75 ct pm), St Jorisstraat 72, 6511 TD Nijmegen.

PURMEREND: Purmerends museum, museum Waterland, veemarkt (iedere dinsdag 7.30-12 uur), Jan van Egmondcollege, Doele, villa's Clementine en Louise, oude gevels. Bijzonderheid: een erg flodderig vormgegeven beschrijving. Duur: een of twee uur.

VVV: 0299-642.53.65, Kerkstraat 9, Postbus 111, 1440 AC Purmerend.

ROERMOND: monumenten in historische binnenstad: Kraanpoort (1764), St Christoffel-kathedraal (waarvan bouw omstreeks 1410 begon), Munsterkerk, 'Steenen brug'. Duur: niet vermeld.

VVV: 0475-33.32.05, Kraanpoort 1, 6041 EG Roermond.

ROTTERDAM: vier architectuurwandelingen door de binnenstad, onderverdeeld in Centrum en Oude Westen, Landstad, Park en Cultuur, en Waterstad. Duur: anderhalf tot twee uur.

De wederopbouw van Rotterdam in vijf wandelingen. 'Een symphonie van daad en werkkracht', typeerde ir Van Traa de wederopbouw. Al enkele dagen na het bombardement op 14 mei 1940 begon het werk aan nieuwe plannen. De vijf thema's: bijzondere gebouwen, banken, winkels, wonen en werken, woningbouw. Duur: een uur elk.

Wandeling door Bospolder en Tussendijken. Beide wijken zijn per vergissing op 31 maart 1943 door de Amerikanen gebombardeerd. Duur: twee uur.

VVV: 010-402.32.25, Coolsingel 67, 3012 AC Rotterdam.

Particulier initiatief: Wandelingen door Rotterdam: 1. Waterstad: reeks oude havens, twee maritieme musea, De Verwoeste Stad van Ossip Zadkine, woon- en kantoortorens.

2. Museumpark en het Witte de With-kwartier, gebied dat tijdens bombardement gedeeltelijk buiten schot is gebleven.

Vertrekpunt: café-brasserie Engels bij Centraal Station. Vertrektijden: 9.30 en 15 uur (Waterstad), 12.15 uur (Witte de With-kwartier), niet op donderdag. U kunt onaangekondigd komen, of een dag van te voren reserveren: 010-404.83.39. Vijftien gulden p.p. Duur: twee uur en een kwartier.

SCHEVENINGEN: voornamelijk eind negentiende- en begin twintigste-eeuwse panden, waarvan aantal in jaren zestig ingrijpend werd gerestaureerd: Kurhaus, Circustheater (thans J. van den Ende BV) en Pier (in 1991 voor één gulden door Van der Valk gekocht), vissershuisjes en begraafplaats schrijfsters Betje Wolff en Aagje Deken. Met commercie doorspekte beschrijving. Duur: 2,5 uur.

VVV: 070-361.88.16, Nassaulaan 25, Postbus 85456, 2508 CD Den Haag.

SCHIEDAM: Brandersstad (jenever). Door drankgeschiedenis bepaalde route langs grootste molens ter wereld, korenbeurs, branderij en zakkendragershuis, maar ook woonhuis dichter/predikant Piet Paaltjens. Duur: niet vermeld

VVV: 010-473.30.00, Buitenhavenweg 9, 3113 BC Schiedam.

SNEEK: historische wandeling aan de hand van kaart uit eerste helft zeventiende eeuw: Waterpoort, beeltenis van Friese vrijheidsstrijder Greate Pier, Schaapmarktplein, restaurant Onder de Linden, dat een rol speelt in een van de boeken van Simenon. Duur: niet vermeld.

VVV: 0515-42.37.03, Marktstraat 18, 8601 CV Sneek.

TILBURG: historische route: voormalige paleis van koning Willem II (nu raadhuis), beeld bisschop Joannes Zwijsen (zittend tegen 'zijn' parochiekerk), kapel van Onze Lieve Vrouw ter Nood, die door Tilburgse bevolking is opgedragen aan Maria uit dank voor het 'redelijk ongeschonden' halen van de bevrijding. Duur: anderhalf uur.

Beeldende-kunstroute: Fonteinpartij van kunstenaar Joop Beljon, Staande Hartvorm (1990) van Peter van den Berk, De Kruikezeiker (1986). Duur: anderhalf uur.

VVV: 013-535.11.35, Stadhuisplein 128, 5038 TC Tilburg.

UTRECHT: Willibrord-wandeling. Het is precies 1300 jaar geleden dat de Angelsaksische monnik naar Utrecht kwam om van daaruit de Lage Landen te bekeren. Door de historische binnenstad, langs restanten van de aanwezigheid van Willibrord. Duur: een uur.

Wandeling door twintig eeuwen Utrechtse geschiedenis: Nieuwegracht, Domkerk, Zoudenbalchhuis, Notarishuis. Geen kaartje. Duur: niet vermeld.

VVV: 06-340.340.85 (50 ct pm), Vredenburg 90, Postbus 19107, 3501 DC Utrecht.

VEERE: historische rondwandeling: Cisterne of stadsfontein (achtkantig bouwwerk over grote waterput), Grote Kerk, gedeelte van de groene wallen, laat-gotisch stadhuis met beelden van de Heren en Vrouwen van Veere. Duur: een uur.

VVV: 0118-50.13.65, Oudestraat 28, Postbus 23, 4350 AA Veere.

VENLO: Dominicanenklooster, beeld mgr Nolens, Goltziusmuseum, Kwartelenmarkt, St Martinuskerk met gebrandschilderde glas-in-lood-ramen van Charles Eijck. Duur: drie kwartier.

VVV: 077-54.38.00, Koninginneplein 2, 5911 KK Venlo.

VLAARDINGEN: route zonder kaart langs stadhuis (beeld vrouwe Justitia zonder blinddoek), voormalig woonhuis Levi Weemoedt, Visserijmuseum, Vissersbank, rederijen en hofjes (begin twintigste eeuw).

Korte en lange route in één. Duur: niet vermeld.

VVV: 010-434.66.66, Markt 12, Postbus 4030, 3130 KA Vlaardingen.

VLISSINGEN: beeld van Michiel Adriaanszoon de Ruyter (in 1607 geboren in Vlissingen), Jachthaven, Bellamypark, reptielenzoo Iguana, Maritiem Attractie Centrum Het Arsenaal, St Jacobskerk (1328). Duur: anderhalf uur.

VVV: 0118-41.23.45, Nieuwendijk 15, 4381 BV Vlissingen.

ZAANDAM: Zaanse Schans & Oud-Zaandijk: door Zaanse stijlbuurt, molens, boerderijen, pakhuizen, en aan de overkant van de Zaan: de Lagedijk met de Gortershoek, Zaans Historisch Museum en oude houten huizen. Duur: een of twee uur.

Literaire wandeling, geïnspireerd op Zaansch Veem, boek van Freek de Jonge over zijn jongensjaren in het Zaandam van de jaren vijftig. Duur: twee uur.

VVV: 075-616.22.21, Gedempte Gracht 6, 1506 CJ Zaandam.

ZEIST: historische wandeling door centrum: slot Zeist, Evangelische Broedergemeente en Oude Kerk. Duur: een uur.

Landschapspark-wandeling: verzekeringsbank Kosmos (in 1901 verbouwd in jugendstil), buitenplaats Hoog Beek en Royen. Duur: anderhalf uur.

VVV: 030-691.91.64, Het Rond 1, 3701 HS Zeist.

ZIERIKZEE: wandeling met als thema de watersnoodramp van 1953: steen die waterhoogte aangeeft, de Hoofdpoortstraat die tevergeefs met vloedplanken werd afgesloten. Duur: twee uur.

VVV: 0111-64.12.45, Havenpark 29, 4301 JG Zierikzee.

ZOETERMEER: tocht door een stad die anders is: 'Want Zoetermeer beschikt met de Sprinterlijn van een omgeklapte lus over een traject met niet minder dan twaalf stations', meldt de folder. De wandelaar krijgt een goed beeld van wat niét een uit zijn krachten gegroeid sufmansdorp is. Duur: vier uur.

VVV: 079-341.55.51, Noordwaarts 100/a, 2711 HK Zoetermeer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden