Langs de lat: het verkiezingsprogramma van 50Plus

Een voor een presenteren de politieke partijen hun verkiezingsprogramma's. De Volkskrant legt ze langs de meetlat van verbeeldingskracht, originaliteit en politieke haalbaarheid. Vandaag de aftrap met 50Plus.

Henk Krol. Beeld Martijn Beekman

Oprichter en partijvoorzitter Jan Nagel is ook alweer 77, maar nog lang niet getemd. De bravoure van 2002, toen hij met Leefbaar Nederland de gevestigde partijen de stuipen op het lijf joeg, is weer helemaal terug. Dat kandidaat-lijsttrekker Henk Krol, na alle perikelen rond zijn persoon, in de peilingen toch alweer goed is voor meer dan vijf zetels, geeft de partij moed.

Bovendien waren er nog nooit zoveel 50-Plussers als nu. Het maandag gepresenteerde programma ademt dan ook momentum: als ouder wordend Nederland nu niet in opstand komt, zal het nooit meer gebeuren.

50 Plus aan het roer

In het visioen van Nederland dat 50Plus schetst 'is het een voorrecht om ouder te worden'. In dat land gaat de AOW-leeftijd terug omlaag naar 65 jaar, gaat de AOW-uitkering omhoog, wordt er nooit meer gekort op de pensioenen, is gratis onderwijs voor ouderen een basisrecht, gaat het eigen risico in de zorg omlaag naar 200 euro, worden scooters verbannen van het fietspad, bewaken meer wijkagenten de veiligheid, kunnen kinderen voortaan belastingvrij erven van hun ouders en komt er een wc in elke trein.

Het zijn beelden die voortkomen uit verontwaardiging over het beleid van twee kabinetten-Rutte. 50Plus is een onversneden protestpartij, die vergrijzend Nederland hoopt te mobiliseren. 'De mate van beschaving is af te lezen aan hoe een samenleving omgaat met 50-plussers', varieert 50Plus op Gandhi. 'Elk mens wil zekerheid dat hij zijn of haar leven waardig kan afsluiten.'

Daar zet 50Plus 'de trieste optelsom van Rutte' tegenover: de pensioenen bevroren en soms verlaagd, de AOW-leeftijd verhoogd, de bezuinigingen op de zorg en de ondersteuning thuis, de aanspraak op de spaarrekeningen van hulpbehoevenden.

'Ouderen krijgen de rekening gepresenteerd voor goed burgerschap, voor hun spaarzin, voor trouw premie betalen en voor hun goedgelovigheid in onbetrouwbare politici.'

Motto ‘Omdat ouderen het niet meer pikken.'
Boodschap ‘We pakken ze terug op 15 maart!’
Opvallendste zin ‘De Ik-samenleving vernietigt de solidariteit.’

Originaliteit

Bij de verlaging van de AOW-leeftijd heeft 50Plus weinig concurrentie te vrezen. De PVV wil liefst ook naar 65, maar lijsttrekker Krol zal er in de campagne onvermoeibaar op wijzen dat Wilders als gedoogpartner van Rutte I toch instemde met verhoging.

Het unieke van dit programma zit verder vooral in de mix. 50Plus deelt haar blik op zorg en sociale zekerheid met de SP, legt een GroenLinks-achtige liefde voor het milieu en ontwikkelingshulp aan de dag en lanceert een fatsoensoffensief dat het CDA bedacht had kunnen hebben. Inclusief zwaardere straffen voor smaad en wangedrag op de sociale media. 'Elkaar aanspreken op fatsoen moet weer normaal worden.'

En dan heeft de partij ook nog een euthanasiestandpunt dat zich kan meten met dat van D66. Levensbeëindiging wordt ook mogelijk bij ondraaglijk en uitzichtloos lijden zonder medische grondslag, bij mensen dus die hun leven 'voltooid' achten. De partij is dan ook voor introductie van een 'laatste-wil-pil'.

Henk Krol Beeld anp

Politieke haalbaarheid

De kracht van dit programma is de bondigheid. Na een korte inleiding volgen de '50Pluspunten', die lezen als een pamflet, geboren uit woede. Niemand kan klagen over saai en ondoordringbaar politiek proza.

Maar die bondigheid is meteen ook de zwakte. Bij alle verbeteringen van het leven die 50Plus voor zich ziet, ontbreekt een serieuze financiële paragraaf. Daardoor hangt er een levensgrote vraag boven dit programma: wie gaat dat betalen?

50Plus wil niet op de pof gaan regeren, want de staatsschuld moet in de komende jaren verder worden afgelost. Dan moet het geld dus ergens anders vandaan komen. Alleen al de stapsgewijze verhoging van de AOW-leeftijd levert de schatkist in de komende jaren ruim 3,5 miljard euro op. Het terugdraaien daarvan vraagt dus om andere bezuinigingen. Veel verder dan het afschaffen van de Eerste Kamer komt 50Plus vooralsnog niet. Voorzitter Nagel beloofde maandag desgevraagd dat de geplande bezuinigingen binnenkort volgen. Hij wil het programma ook laten doorrekenen door het Centraal Planbureau.

Maar zelfs als dat niet gebeurt: iedere partij die meer dan vijf zetels haalt, kan straks op het versnipperde Binnenhof aan de formatietafel belanden. Krol gaat de boer op met een paar zeer herkenbare actiepunten. Als hij in ruil voor het binnenhalen van een paar successen bereid is de pijn van bezuinigingen op andere terreinen te dragen, staat hij zeker niet bij voorbaat buitenspel.

De partij zelf mikt zonder schroom op regeringsdeelname. '50Plus in een nieuw kabinet is noodzakelijk.' Eén post eist ze ook alvast op, die van de 'coördinerend minister van Ouderenzaken'.

Hoofdpunten 50Plus

- De AOW-leeftijd terug naar 65 jaar
- Geen kortingen op de pensioenen meer.
- Lastenverlaging voor werkgevers die 45-plussers in dienst nemen. En afschaffing van extra vrije dagen voor senioren.
- Afschaffen van de successiebelasting voor kinderen.
- Einde aan de marktwerking in de zorg. Eén ziekenfonds in plaats van de zorgverzekeraars.
- Het eigen risico is maximaal 200 euro per jaar.
- Een wc in elke trein.
- Meer wijkagenten.
- Gratis onderwijs voor ouderen als basisrecht.
- Strenge straffen voor smaad.
- Introductie van een 'laatste-wil-pil' voor ouderen die het leven moe zijn.
- Afschaffing van het leenstelsel voor studenten. Terugkeer van de basisbeurs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.