Opinie

'Langer doorwerken? In 2040 is de AOW allang afgebouwd of afgeschaft'

Speculeren over de toekomst van de AOW is koffiedik kijken, schrijft Gerhard Hormann, maar dat er op bezuinigd gaat worden lijkt onvermijdelijk.

Beeld anp

Een week geleden dook op Twitter een bericht op dat alle alarmbellen had moeten doen rinkelen. Volgens de website van de lokale nieuwssite Dichtbij zou een Limburgse hoogleraar hebben voorspeld dat de AOW 'over enkele jaren' drastisch op de schop gaat. In de nabije toekomst zou niet langer iedere gepensioneerde automatisch recht hebben op deze uitkering, maar alleen de armste groep die geen aanvullend pensioen heeft opgebouwd.

De bewuste hoogleraar, verbonden aan de economische faculteit van de Universiteit Maastricht, deed zijn uitspraken tijdens een besloten bijeenkomst. Op het mini-symposium van de Senioren Partij Maastricht was echter ook een journalist aanwezig van het huis-aan-huisblad Dichtbij, die deze boodschap samenvatte in een online artikel en het vervolgens op Twitter plaatste. Daar gonsde het even in selecte kring, maar een uitnodiging om aan te schuiven bij Pauw & Witteman bleef uit.

Mogelijk hielp het niet dat prof. dr. Hans Kasper in het stuk werd aangeduid als Hans Kaspar (of zelfs Kapsar). Het kan ook dat Limburg gevoelsmatig zo ver van Den Haag en de grachtengordel verwijderd ligt dat zijn schokkende voorspellingen hun impact reeds verloren hadden voordat ze de grote rivieren voorbij waren. Of misschien is het allemaal veel prozaïscher en hebben we, nu de economische lente lijkt te zijn aangebroken en we nog naglunderen vanwege al die gouden medailles, gewoon even geen zin in slecht nieuws.

Sneller dan de bedoeling was
Toch is de kans groot dat de uitspraken van Kasper in de toekomst nog wel eens zullen worden aangehaald of uit de archieven gedolven. De gemiddelde burger denkt dat alle problemen opgelost kunnen worden door langer door te werken (en dus ook pas op latere leeftijd AOW te krijgen), maar wie aandachtig naar de recente aanpassingen van de Algemene Ouderdomswet kijkt, ziet pure paniek.

De nieuwe wetgeving moet nog door de Eerste Kamer, maar dit kabinet verhoogt de pensioengerechtigde leeftijd nog sneller dan aanvankelijk de bedoeling was. Zou deze oorspronkelijk pas in 2023 worden verschoven naar 67 jaar, inmiddels is die ingangsdatum met twee jaar vervroegd. Die nieuwe leeftijdsgrens geldt ook alleen maar voor wie is geboren tussen 1 mei 1954 en 31 december van datzelfde jaar. Iedereen die ná die datum is geboren moet waarschijnlijk langer doorwerken en misschien zelfs wel veel langer.

Ondertussen wordt er in de marge gemorreld aan de AOW door het hanteren van de kostendelersnorm en het schrappen van de partnertoeslag in 2015. Die laatste maatregel was al in 1995 bekend, maar het zou me niets verbazen als de meeste mensen niet weten wat er na 1 januari precies gaat veranderen en wat dat in hun specifieke geval voor financiële consequenties heeft. Maar dan nog zit de overheid straks met een 'gat' van 20 miljard, want de kosten van de AOW zullen naar verwachting oplopen van 30 miljard nu tot ongeveer 50 miljard in 2040.

Dat rekensommetje heb ik niet zelf gemaakt, maar kreeg ik op een presenteerblaadje aangereikt door de Rijksoverheid op hun website. Op dezelfde site wordt nog eens benadrukt dat er in het jaar 2040 tegenover iedere gepensioneerde nog maar twee werkenden staan (terwijl dat er nu nog vier zijn). Grofweg de dubbele hoeveelheid geld moet straks dus worden opgebracht door de helft van het aantal mensen met als gevolg dat het stelsel bijna vier keer zo duur wordt en bij voorbaat onhoudbaar.

Volgende bezuiniging in voorbereiding
Dat gegeven zet de toch al wankele solidariteit tussen generaties nog verder onder druk. Niet alleen heeft die 30-jarige werknemer met zijn zoveelste tijdelijke contract het gevoel dat hij langer moet doorwerken voor een lager pensioen, tegen de tijd dat hij eindelijk van zijn oude dag kan gaan genieten is de AOW allang afgebouwd of afgeschaft. Zo vist de gepensioneerde van morgen in alle opzichten achter het net.

Speculeren wat er in de nabije toekomst met de AOW zou kunnen gaan gebeuren is koffiedik kijken en op de zaken vooruitlopen, waarbij je ook nog eens het risico loopt mensen nodeloos ongerust te maken. Maar nu, zoals Pieter Heerma van het CDA terecht constateerde, de AOW steeds meer wordt behandeld als een soort 'bijstandsuitkering voor ouderen', mag je aannemen dat de eerstvolgende bezuiniging al in voorbereiding is of in elk geval onderwerp is van ambtelijke notities.

Gerhard Hormann is politicoloog en journalist/schrijver.

 
Grofweg de dubbele hoeveelheid geld moet straks dus worden opgebracht door de helft van het aantal mensen met als gevolg dat het stelsel bijna vier keer zo duur wordt en bij voorbaat onhoudbaar.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden