Lange formatie is niet per se slecht nieuws

Beeld anp

Iedereen, zo kopte de Volkskrant gisteren, heeft belang bij lange weg naar Rutte III. Het stuk beschreef dat de vier partijen die vanaf komende week met elkaar onderhandelen over de vorming van een kabinet, behoefte hebben aan traagheid. De kiezers van VVD, CDA, D66 en GroenLinks moeten wennen; achterbannen moeten worden meegenomen in het idee van compromissen. De les van de vorige formatie, tussen VVD en PvdA, is dat snelheid door achterbannen niet wordt gezien als vak- maar juist als broddelwerk. Huid niet duur verkocht.

Maarre: iedereen? Dat vier partijleiders op de Haagse vierkante kilometer belang hebben bij traagheid, wil toch niet zeggen dat iedereen hierbij belang heeft? Er zijn, naast deze vier, nog ruim 17 miljoen mensen in Nederland. Hebben wij óók belang bij een langdurige formatie?

Niet de arme kinderen in Nederland, schreef Sheila Sitalsing gisteren. Er zijn er 378 duizend van, en die kunnen een krachtdadig kabinet goed gebruiken. De Sociaal Economische Raad heeft het beleid hiertoe deze week voor de formerende heren klaargelegd.

De veronderstelling achter Sheila's redenering is: hoe eerder het kabinet aantreedt, des te sneller is het probleem met arme kinderen opgelost. Het aantal arme kinderen, telt het Centraal Bureau voor de Statistiek, beweegt sinds 2005 tussen de pakweg drie- en vierhonderdduizend, afhankelijk van de stand van de economie. Het probleem is eerst en vooral hardnekkig. Het lijkt me tamelijk heroïsch om te denken dat Rutte III dit varkentje wel even gaat wassen - hoe treurig deze constatering ook is. En mocht Rutte III dit onverwacht - maar wel gehoopt - toch doen, dan kunnen die paar formatiemaanden er ook nog wel bij.

Er zijn twee redenen waarom traagheid wel in ons aller belang is. Eén: economie. Twee: uitvoering.

Vrijdag publiceerde het Centraal Bureau voor de Statistiek de stand van de economie in het vierde kwartaal van 2016, en die is domweg plezierig. De economie groeit (ondanks fors dalende gasbaten), de werkgelegenheid groeit (62 duizend banen erbij, de grootste stijging in negen jaar), de werkloosheid daalt (nog maar 5,3 procent), de consumptie en de investeringen nemen toe. Het vertrouwen van consumenten en producenten in de economie is hoog en groeiende.

Als gevolg hiervan staan de overheidsfinanciën er nog weer beter voor dan gedacht. De staat sluit 2016 af met een financieringsoverschot van 3 miljard en de staatsschuld in procenten van het nationaal inkomen daalt tot zo'n 62 procent. Zolang er geen nieuw kabinet is, doet het begrotingsbeleid dezer dagen volautomatisch zijn werk: inkomen afromen en de schatkist versterken. Zo gauw er een kabinet is - in welke samenstelling dan ook -- , zal dit de economische groei juist gaan aanwakkeren door extra uitgaven te doen en belastingen te verlagen. Macro-economisch zijn we even beter af zonder missionair kabinet.

Daar komt bij dat als de heren in Den Haag de formatie maar lang genoeg rekken, uitvoeringsinstanties een welverdiende beleidsvakantie krijgen. Grote uitvoerders - de Belastingdienst, de Sociale Verzekeringsbank en het UWV - kraken in hun voegen van de dadendrang van Rutte II. Gemeenten hebben moeite met het verwerken van de grote decentralisaties die het kabinet de afgelopen jaren heeft doorgevoerd. Om de eigen organisatie en de dienstverlening aan de burgers op orde te krijgen hebben deze frontsoldaten van de publieke dienstverlening een adempauze nodig.

In een ideaal geval, daarom, rekken de onderhandelaars de formatie zo lang dat er pas na Prinsjesdag een nieuw kabinet wordt beëdigd. Invoering van nieuw beleid moet dan wachten tot 1 januari 2018. De uitvoerders zullen er wel bij varen (en in hun verlengde de burger), de schatkist ook, en als die arbeidsmarkt lekker blijft draaien daalt ook het aantal arme kinderen nog.

Kassie an.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden