Lang wachten op het proces tegen Bouterse

De nestor van de Surinaamse advocatuur, Freddy Kruisland, gooide onlangs een balletje op toen hij Surinames hoogste rechter in Paramaribo tegen het lijf liep...

Onderwerp van gesprek was niet een huurgeschil, of een moord- of drugszaak, maar ‘De Show’, Surinames grootste proces, dat maar niet van de grond komt. Ofwel: de Republiek Suriname versus Desi Delano Bouterse , verdachte van de Decembermoorden van 1982.

Het gerechtelijk vooronderzoek is al ruim een jaar geleden afgerond, de krijgsraad is geformeerd, een marinebasis is de afgelopen maanden ingericht als rechtszaal en toch is het langverwachte proces nog niet begonnen.

Reces
Na een reces van maar liefst zes weken, nota bene in een land dat het al jaren moet zien te rooien met slechts vijftien rechters, zijn Van Niesewand en zijn collega’s deze week eindelijk weer aan de slag gegaan. Het is een gebeurtenis die normaliter geen enkele internationale aandacht verdient.

Maar omdat het hof het laatste obstakel voor het proces moet opruimen, zullen de komende weken en maanden de ogen gericht zijn op Surinames hoogste gerechtelijke instantie. Eindelijk kan het zich nu – in de afgelopen zeven maanden kwam daar niets van terecht – buigen over het beroep dat Bouterse en de 22 andere verdachten hebben aangetekend tegen het besluit van het Openbaar Ministerie hen te vervolgen voor de moord op vijftien opposanten van het toenmalige militaire regime.

Krijgsraad
Als het hoger beroep wordt afgewezen, waar eigenlijk iedereen in Paramaribo van uitgaat, kan het daarna heel snel gaan. Zegt tenminste de hoogste baas van het OM. Volgens procureur-generaal Soebhaas Punwasi zullen niet lang daarna de dagvaardingen de deur uitgaan met een ‘invitatie’ aan de sergeanten van weleer om voor de krijgsraad te verschijnen.

Maakt Suriname het mee dat Bouterse even buiten Paramaribo, in zijn vroegere woonhuis te Domburg, waar de marinebasis is omgetoverd tot een zwaarbeveiligd onderkomen voor de krijgsraad, zich zal verantwoorden voor de executie van journalisten, advocaten en militairen?

Fort Zeelandia
Na zes jaar onderzoek, dat resulteerde in negen ordners met nogal belastende verklaringen van oud-militairen over Bouterses rol op 8 december 1982 in Fort Zeelandia, moeten de Surinamers het allemaal nog zien gebeuren. Steeds werd er geroepen dat er vooruitgang was geboekt, en dat het proces nabij was. De politie-inspecteur die het onderzoek leidde, de inmiddels tot minister van Justitie opgeklommen Chandrikapersad Santokhi, zei zelfs dat de politie bereid en in staat was Bouterse te arresteren als dat moest.

Omdat het proces echter nog altijd op zich laat wachten, nemen steeds meer nabestaanden gefrustreerd het woord ‘rechtsweigering’ in de mond. Als het bewijs inderdaad rond is, waarom ondernemen de heren rechters dan geen actie? ‘We hebben de afgelopen jaren allemaal valide argumenten gehoord waarom het zo lang duurt’, zegt Kruisland, advocaat van een groot aantal nabestaanden. ‘Er is een onderbezetting bij justitie. En er moest alles worden gedaan om een zorgvuldig proces mogelijk te maken. Maar deze argumenten verliezen hun waarde omdat het allemaal zo lang duurt.’

Zware bladzijde
‘De autoriteiten zijn het aan zowel de slachtoffers als het Surinaamse volk verplicht de allerhoogste prioriteit te geven aan het strafrechtelijk afwikkelen van deze zwarte bladzijde uit de Surinaamse geschiedenis’, betoogde Gerard Spong, de speciale raadsman van Paramaribo in het decemberonderzoek, in april in Surinames grootste krant de Ware Tijd.

Spong geloofde toen nog dat het proces in september zou beginnen. Verhalen over ‘rechtsweigering’ en intimidatie door Bouterse -getrouwen zijn ook niet aan de Nederlandse strafpleiter besteed. Ook Spong, die vindt dat Suriname zich pas een rechtsstaat mag noemen als het proces ten einde is, wijst op de onderbezetting.

Urgentie
Zullen de Surinamers, met nog drie maanden te gaan, het meemaken dat de daders van 8 december zich snel zullen moeten verantwoorden voor de rechter? Bijna zes jaar nadat het OM besloot de moorden te onderzoeken, is daar nog altijd niets over te zeggen. Te hopen valt dat Van Niesewand en zijn collega’s de komende weken doordrongen raken, als ze dat al niet zijn, van de urgentie van vervolging.

Nog langer uitstel van het proces kan het geloof van de Surinamers in de rechtsstaat die hun land pretendeert te zijn alleen maar schaden. Zal Suriname in 2007, een kwart eeuw na de moordpartij, een punt achter deze ‘zwarte bladzijde’ hebben gezet? Desnoods met een vrijspraak van Bouterse ? Het antwoord is aan Van Niesewand cum suis.

Dit artikel komt uit de Volkskrant van 6 oktober 2006.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.