Lang leve Europa! Weg met Europa!

Innig verknocht aan de EU zijn ze bepaald niet in Ostrava. Maar de aansluiting bij de Unie, vijf jaar geleden, heeft de stad grote voordelen gebracht.

Van onze correspondentJan Hunin Jan Hunin

Toen de Zweedse bouwreus Skanska de Tsjechische stad Ostrava uitkoos als locatie voor zijn allernieuwste kantoorgebouw, dachten de inwoners meteen: ‘Met dat gebouw moet iets mis zijn.’

Maar er was niets mis mee. Zoals blijkt bij een bezoek aan het gebouw heeft Nordica zijn door de Europese Commissie uitgereikt kwaliteitslabel van GreenBuilding dubbel en dik verdiend: dankzij driedubbele beglazing, dikke isolatie en een optimaal gebruik van zonlicht kan 30 procent energie worden bespaard.

Dat de inwoners van Ostrava hun oren niet konden geloven toen ze dat nieuws horen, heeft te maken met de tweederangs behandeling die ze jarenlang van Praag gekregen hebben. In Tsjechië is het namelijk de gewoonte dat de primeurs automatisch naar de hoofdstad gaan.

Maar die tijd begint langzaam maar zeker tot het verleden te behoren. Nadat de zware industrie in het begin van de jaren negentig zware klappen kreeg, is het vlakbij de Poolse grens gelegen Ostrava aan een opmerkelijke inhaaloperatie bezig. De steenkoolmijnen en staalfabrieken hebben plaats gemaakt voor andere industrietakken: sinds vorig jaar gaat het 300 duizend inwoners tellende Ostrava prat op de aanwezigheid van de Koreaanse autoproducent Hyundai. Maar ook de IT-sector heeft zijn weg gevonden naar de industriestad. Zoals burgemeester Petr Krajnar uitlegt in zijn aan een mijnschacht herinnerende stadhuis: ‘We hebben onze aandacht verlegd van de kolenmijnen naar data-mining.’

Praag verdringen van de eerste plaats zal niet lukken. Maar met een achterland van een miljoen inwoners hoeft Ostrava eigenlijk voor geen enkele andere stad in Tsjechië onder te doen. In Brno, de tweede stad van het land die ook niet slecht boert, zijn ze gewaarschuwd.

De renaissance van Ostrava komt vooral als een verrassing in Praag, waar ze altijd hebben neergekeken op de plompe en ongemanierde arbeiders van Ostrava. Maar dat plompe en ongemanierde heeft zijn voordelen, weet Jan Koci, afdelingschef bij de Nederlandse projectontwikkelaar Multi Development. ‘In Ostrava houden ze er niet van om rond de pot te draaien. Zodra ze ergens voor gewonnen zijn, gaan ze ervoor.’

De aanvraag van zijn bedrijf om vlakbij het oude stadscentrum een voormalig fabrieksterrein om te vormen tot woon- en winkelzone – met een ontwerp van Rem Koolhaas – kreeg Koci in drie maanden rond. In Praag zou hij daarvoor drie jaar nodig hebben gehad, weet hij uit ervaring.

Met de investering is een bedrag van bijna een half miljard euro gemoeid. Maar als het van de burgemeester afhangt, is dat nog maar een begin. In Ostrava, waar de steenkoolmijnen de poorten hebben gesloten en van de staalindustrie weinig resteert, liggen nog meer oude fabrieksterreinen op investeerders te wachten.

De Ostravaken zouden echter geen Tsjechen zijn als ze de heropleving van hun stad op rekening van de Europese Unie zouden schrijven. ‘De heropleving begon na de val van het communisme, twintig jaar geleden’, valt elders te horen. Maar de cijfers vertellen een ander verhaal (zie inzet). In het jaar dat Tsjechië lid werd van de EU vertienvoudigde het aantal buitenlandse investeringen in Ostrava.

‘2004 was ons jaar’, erkent burgemeester Krajnar. Hoewel door de kredietcrisis de investeringen ondertussen zijn stilgevallen, kijkt hij met vertrouwen naar de toekomst. Dat kan ook moeilijk anders in een stad waar binnen een straal van 100 kilometer vijf miljoen mensen wonen. Bovendien vormt dankzij ‘Schengen’, het verdrag dat het vrije verkeer van personen mogelijk maakt, de grens met Polen geen barrière meer.

Dat de inwoners het EU-lidmaatschap weten te waarderen, blijkt uit het straatbeeld. Zoals elders in Tsjechië kom je ook in Ostrava overal Europese vlaggen tegen: tot en met de nummerborden zijn er mee gedecoreerd. Ook in Stodolni, de uitgaanswijk van Ostrava, hangt een bord met de Europese kleuren. Het verwijst naar de renovatie van de straat. Zoals veel projecten in Ostrava kwam ze dankzij geld van de Europese Unie tot stand.

Maar tot meer dan een verstandshuwelijk heeft die Brusselse gulheid voorlopig niet geleid. In het informatiecentrum van de stad, even verderop, heeft assistent Jiri behalve een negatieve opmerking aan het adres van Praag geen goed woord over voor Brussel. ‘De EU? Te veel regels, te veel bureaucratie, te veel verspilling. Maar laat die investeringen maar komen.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden