Lang en (meestal) gelukkig

Sinds het romantische Before Sunrise ( 1995 ) komen Julie Delpy, Ethan Hawke en regisseur Richard Linklater om de negen jaar samen voor een vervolg. Het eerste deel ging over overrompelende liefde, nu - in het derde deel, Before Midnight - gaat het ook over de sleur.

Ethan Hawke (42) kijkt recht vooruit en toch opzij, zoals alleen hij dat kan. Met een grijns: 'Dit is de saaiste film ooit gemaakt - dat is wat mijn broer zei toen hij het eerste deel zag. Ben ik nooit vergeten.'


'Wat doet je broer?', vraagt Julie Delpy (43), rode lippen geplooid in een vilein lachje.


'Groene baret, in het leger.'


'Ah, juist.'


Op het eerste gezicht lijken ze weinig met elkaar gemeen te hebben: de luidruchtige Amerikaanse acteur, met platinablonde punkstekels boven een strak pak, en de even sober geklede als gekapte Franse actrice, die er een gewoonte van maakt buiten de film zo min mogelijk op te vallen. Maar wie het stel even aanhoort, in gesprek over hun nieuwe film met een handjevol internationale journalisten, ontwaart een op elkaar ingespeeld koppel.


Delpy: 'Als je mij op doek ziet, ben ik natuurlijk níet de verbeelding van de mannelijke seksuele fantasie. Ik ben 43 en geen babe.'


Hawke: 'Geloof me, je bent mijn ideaalbeeld van een fucking 43 jaar oude babe.'


De acteurs hebben de tijd gehad hun relatie te oefenen, als hun alter ego's Jesse en Celine, die een onenightstand beleefden in Before Sunrise (1995), om elkaar negen jaar later opnieuw te ontmoeten in het vervolg Before Sunset (2004). De romantische cyclus, geregisseerd door Richard Linklater (52), begon als een bescheiden bioscoophitje, maar verschalkte een over de wereld verspreide schare liefhebbers. Voor het vervolg werden Linklater en zijn co-scenaristen Hawke en Delpy gezamenlijk genomineerd voor de Oscar voor beste scenario.


'Noem het een parallel leven', zegt de regisseur, bij de wereldpremière van zijn film op het filmfestival van Berlijn. 'Om de zoveel jaar komen we samen, net als de personages.' In Before Midnight, weer negen jaar verder in het leven van Jesse en Celine, blijkt de romantiek verworden tot sleur, zoals dat kan gaan als een relatie langer duurt dan een enkele nacht.


Delpy: 'Seks? Seks is het probleem niet zo voor Jesse en Celine, denk ik. Het is het gedoe eromheen.'


Hawke: 'Het onderhandelen over al die andere zaken, zoals de kinderen.' (In de film: tweelingdochters en een zoon uit een eerder huwelijk)


Delpy: 'Before Midnight is nog steeds een romantische film, maar dan wel voor personen die weten hoe het is in een lange relatie te verkeren.'


Voor het script sloten de acteurs en hun regisseur zich, naar beproefd procedé, om de zoveel tijd op in een hotelkamer. Eerst in New York, later in de Griekse Peloponnesos, waar de in vakantiesetting gesitueerde film zich afspeelt. 'Geen cliché van Griekenland zoals in Mamma Mia!', sust regisseur Linklater.


Hawke: 'Richard sloot ons urenlang op in een hete hotelkamer, waar de dialoog ontstond uit lange praatsessies. Dan zei Julie iets van: hé, iemand zei ooit dit of dat tegen me, wat geweldig was.'


Delpy: 'Of juist heel gemeen. De ruzies in ons leven, daar kun je geweldig uit putten. Ik sla alles op wat mensen in het echte leven tegen me zeggen. Beledigingen bijvoorbeeld, die spaar ik.'


Hawke: 'We hadden al snel een losse opzet. Er moest in elk geval een tafelscène in zitten waarin Jesse en Celine met wat nieuwe vrienden over de betekenis van romantiek in de moderne wereld converseren, een beetje essay-achtig.'


Before Midnight wijkt af van de doorsnee romantische komedie, betoogt hij. 'Dit is een film zonder specifiek masculiene of feminiene agenda.' Een Griekse journalist complimenteert de acteurs met de keuze voor zijn land ('we hebben dit zó nodig') en werpt vervolgens op dat Before Midnight qua sekseverschillen toch niet zo egalitair is, daar in de film meer vrouwelijk dan mannelijk naakt te zien is.


Hawke: 'Dat is gewoon omdat Julie geweldige tieten heeft.'


Delpy: 'Mijn moeder was feministe, en die was altijd topless. In het theater, overal. Waarom zou het feministisch zijn om je tieten te verbergen?'


Hawke: 'Of om ze te laten zien? Alles hangt van de situatie af.'


In principe kan alles aan de orde worden gesteld in zijn filmreeks, legt Linklater uit. 'Waar we precies op afstevenen, weten we niet, dat kunnen we ook niet weten. Omdat ik net iets ouder ben dan Julie en Ethan lig ik wel iets op ze voor, wat levenservaring betreft.'


Hawke: 'We zijn onvermijdelijk op weg naar een soort Scènes uit een huwelijk.'


Pas over een jaar of zes wil Linklater eens rustig nadenken over de inhoud van een mogelijke vierde film. 'De essentie van de reeks is dat die toont hoe mensen veranderen. Twintigers waren het, in de eerste film. Je zag in hun ogen dat er aan de horizon antwoorden gloorden, ze zouden iets ontdekken! Vervolgens werden ze 30 en bleek de wereld gekrompen. Nu, bij 40, is het leven iets om vol te houden. Dit was het beste dat er voorhanden was, dus je kunt er maar beter om lachen.'


Liefde door de ogen van de grungegeneratie


Ergens in de herfst van 1989 bracht Richard Linklater, net klaar met de opnamen van zijn debuutfilm Slacker, een kort bezoek aan zijn zus in Philadelphia. Daar ontmoette hij in een speelgoedwinkel de 20-jarige Amy Lehrhaupt. Samen brachten ze die ene nacht door die hij daar zou blijven: van middernacht tot zes uur 's ochtends liepen ze rond, praatten ze over van alles en nog wat en flirtten ze non-stop.


Bekend verhaal? Het is inderdaad de premisse van Before Sunrise: Linklaters ontmoeting met Lehrhaupt was de inspiratiebron voor de film die zijn bekendste zou worden. Daarin brengen de Amerikaan Jesse (Ethan Hawke) en de Française Celine (Julie Delpy) een soortgelijke nacht door in Wenen.


Before Sunrise is een kleine film, in eigen beheer geproduceerd. Een film die over niets ging, maar door de scherp geschreven dialogen ook over alles tegelijk: met hun aftastende kennismaking, vol grapjes en overpeinzingen, schetste Linklater een nieuw, realistisch beeld van de liefde, gezien door de ogen van de grungegeneratie. Hij won er de Zilveren Beer voor beste regie mee in Berlijn en de film wordt door critici en publiek nog steeds omarmd als een van de meest romantische aller tijden.


Zouden Jesse en Celine elkaar een half jaar later weer ontmoeten, zoals zij hadden afgesproken? Die vraag liet ook de regisseur en de acteurs niet los. Negen jaar later schreven zij gezamenlijk een vervolgfilm, vol met autobiografische elementen: in Before Sunset duikt Celine op bij een lezing van de inmiddels getrouwde Jesse, die hun eerste ontmoeting in boekvorm heeft gegoten. Sadder and wiser zijn ze, en dit keer wandelen ze door Parijs, waarbij achteloos bijpraten en diepgaande gesprekken realistisch door elkaar zijn gehusseld. Weer met een open eind natuurlijk, zodat nu, nog eens negen jaar later, het trio in Before Midnight aan de almaar groeiende schare fans kan tonen hoe het Jesse en Celine sindsdien is vergaan.


Overigens is het tussen Linklater en Lehrhaupt niets geworden. In tegenstelling tot Jesse en Celine besloten ze na die ene nacht wel contact te houden, maar hun liefde bleek niet opgewassen tegen hun geografische afstand. Ze verloren elkaar uit het oog en Lehrhaupt nam zelfs geen contact met hem op nadat Before Sunrise een hit was geworden.


Drie jaar geleden kwam Linklater erachter waarom niet: Lehrhaupt stierf op haar 24ste door een motorongeluk, een paar weken voor de opnamen. Als eerbetoon heeft hij Before Midnight aan haar opgedragen.


Ethan Hawke


Brooklyn's Finest (2010)


Before Sunset (2004)


Training Day (2001)


Hamlet (2000)


Gattaca (1997)


Before Sunrise (1995)


Reality Bites (1994)


Dead Poets Society (1989)


Julie Delpy


Two Days In Paris (2007, tevens regie)


Broken Flowers (2005)


Before Sunset (2004)


Before Sunrise (1995)


Killing Zoe (1993)


Trois Couleurs: Blanc (1993)


Europa Europa (1990)


Beknopte filmografie


Recensie (vier sterren) van Before Midnight op pagina V7

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden