Landschap

Het land heeft behoefte aan nieuwe G.B.J. Hiltermannen, aan Wibo van de Lindes: aan degelijke rechtse smoelen...

Wat zaten ze er harmonieus bij, de avond na de verkiezingen; de presentatoren en journalisten van de publieke omroep. Paul Witteman speelde Buitenhofje, Felix Meurders deed een mini-aflevering van De Leugen Regeert, Cees Grimbergen kwam met een Rondom Tientje. En Maartje van Weegen praatte het allemaal vakkundig aan elkaar. Het was de Grote Gezamenlijkheid ten voeten uit.

Goed, je zag de twinkeling in de ogen van Ferry Mingelen een beetje dof worden toen hij rond tien uur moest meedelen dat het CDA en niet de PvdA de grootste ging worden. Zijn stem ging ook iets omlaag toen de LPF even van acht naar tien zetels leek te springen. Maar verder viel hij niet uit zijn rol van neutrale polderjournalist. Het was een uitstekend verzorgde apotheose van de spannende televisiedemocratie zoals die de afgelopen weken tot ons kwam. Ik kan me niet heugen dat de politiek ooit zo leefde in het land.

Nee, dat is niet waar.

Ik kan het me wel heugen.

Moet ik wel een paar decennia terug, naar 1977, het jaar waarin Wouter Bos en ik 14 werden. De straten hingen vol met verkiezingsaffiches, op school riepen leerlingen dat ze voor links waren, of voor rechts, want meer smaken waren er niet. De verkiezingsstrijd ging tussen CDA en PvdA, en de PvdA werd de grote winnaar (uiteindelijk ging het CDA gewoon regeren met de VVD, maar dat is een heel ander verhaal).

Ik heb de afgelopen weken vaak aan die tijd moeten terugdenken. Wat was deze campagne ouderwets gezellig! Links en rechts zijn helemaal terug, de kranten gaven weer onverbloemd stemadviezen, zelfs doken voor de ramen een paar verkiezingsaffiches op.

Alleen de televisie, die is fundamenteel veranderd.

En daar loert gevaar.

Ik bedoel nu niet het gezeur over de mediacratie en hoe verschrikkelijk die is, met al die debatten en blind dates en babbelprogramma's; mij lijkt dat niemand serieus bezwaar kan hebben tegen het feit dat miljoenen mensen de afgelopen maand geheel vrijwillig en telkens opnieuw liever naar politici keken die met elkaar over onderwijs, veiligheid en loonmatiging spraken, dan naar een of andere suffe B-film.

Ik bedoel het gevaar van die Grote Gezamenlijkheid.

De verzuiling is definitief voorbij en dat is fijn, maar de polarisatie in de politiek, op straat en in de geschreven pers is terug. Daarbij kan de televisie niet achterblijven. De toestand in het land heeft behoefte aan nieuwe Jaap van Meekrens, aan G.B.J. Hiltermannen, aan Wibo van de Lindes: aan degelijke rechtse smoelen. Niet aan linkse, die zijn er genoeg, zeker vanaf maandag als het nieuwe NOVA begint; ik durf te wedden dat er bij die vier nieuwe presentatoren niet een zit die op de VVD of het CDA heeft gestemd.

Dat toch krampachtig de schijn van objectiviteit wordt opgehouden, is alleen maar gênant: steeds als Felix Rottenberg 'Antwoord Bos!' blaft, heb ik de neiging 'bespaar je de moeite' terug te snauwen. Er zal heus niemand denken dat zo'n Rottenberg eigenlijk ontzettend onpartijdig is. Hooguit vermoed je dat hij als kind iets te vaak naar Johnny Weismuller heeft gekeken: Me Tarzan! You Jane!

Kleur bekennen is eerlijker dan kleur verstoppen. Dat kleur verstoppen is in de jaren negentig begonnen, ongeveer tegelijk met de eerste gesprekken over paars. Rubrieken als Achter Het Nieuws en AVRO's Televizier werden opgeheven en vervangen door NOVA, Netwerk en Twee Vandaag: keurige, professioneel gemaakte rubrieken, daar niet van, maar óf ze ontberen een politieke signatuur óf ze zijn linksig. Sindsdien gaapt een leemte op rechts. Het fatsoenlijke rechts bedoel ik, niet de smoezelige LPF-variant: die wordt door Business Class en Stem van Nederland van de commerciëlen adequaat bediend.

Het gewone VVD- en CDA-rechts daarentegen krijgt nauwelijks een stem. Onder paars leek dat geen enkel probleem, maar bij nader inzien is het dat toch wel. Eenzijdigheid is riskant. Televisie is niet alleen informatie en entertainment, het is ook herkenning en het is een uitlaatklep. Niets zo leuk als thuis schelden op de bank, zoals wijlen Leo Derksen, de voormalige televisiecriticus van De Telegraaf eens schreef: 'Het aardigste aspect van televisie is, dat dit medium de kijker de mogelijkheid biedt zich mateloos te ergeren. Slechts weinig kijkers laten zich die kans onbenut ontglippen.'

Maar dan moet er voor alle partijen wel wat te schelden zijn. Zeker nu de PvdA weer zo leuk terug is, vermomd als de nieuwe PvdA van Wouter Bos, is een goeie casting op rechtsheid bij het aannemen van nieuwe anchormannen en -vrouwen van belang. Ik heb weliswaar voor het eerst in mijn leven op de PvdA gestemd, maar ik zou toch dolgraag zien dat die nieuwe jonge Balie-ballen van Wouter alsmede zijn vreugdeloze winkeldochters Karin Adelmund en Sharon Dijksma op zijn tijd flink op hun lazer krijgen van collega's van de televisie - we leven tenslotte in die mediacratie - die niet hun soortgenoten zijn.

Misschien is het wat voor Haitske.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden