Landschap

Als de Nederlandse media ergens door gekenmerkt worden, dan is het wel door hun zucht naar gelijkmakerij..

Op de radio hoorde ik Theodor Holman verzuchten dat er nauwelijks serieuze artikelen zijn gepubliceerd over Katja Schuurman. De columnist kwam overigens pas tot die ontdekking toen hij het script ging schrijven voor de film Interview, waarin de actrice een hoofdrol speelt als zichzelf. Of liever gezegd hoe ze zou kunnen zijn, want hoe ze werkelijk is weten we natuurlijk niet. Er zijn immers nauwelijks serieuze artikelen over haar geschreven.

Het dilemma liet me als aspirant Katjaloog niet meer los. We weten niks over Katja omdat er niets over haar geschreven is en degenen die er over moeten schrijven, zijn zich er niet van bewust, met uitzondering dus van Theodor Holman. Het gevolg is dat er nog steeds niet serieus over haar geschreven wordt.

De dagen na de klacht van Holman werd ik gepijnigd door de vraag of ik wel genoeg over Katja heb gepubliceerd. Het antwoord is nee, in ieder geval minder dan ze in mijn gedachten verkeerde. Onontkoombaar als ze is, heb ik haar wel eens, zijdelings natuurlijk, genoemd. En lang geleden interviewde ik haar voor de radio. Dat duurde vijf minuten en ik moet bekennen dat ik niet meer weet waar het over ging. Het enige dat me bezighield was de vraag of ik haar met Katja moest aanspreken, of met mevrouw Schuurman.

Aangezien ik haar niet ken, noch deel uitmaak van haar wereld, koos ik voor het laatste. Daar denk ik nog vaak aan terug bij het in- en uitruimen van de afwasmachine: hoe een goed beargumenteerde keuze toch volslagen belachelijk kan zijn. Onlangs ontboezemde ze in Nieuwe Revu dat ze haar achternaam haat. Ook dat nog.

In de film Interview speelt Katja Schuurman een populaire soapster die Katja heet en geïnterviewd moet worden door een gerenommeerd journalist van een kwaliteitskrant, gespeeld door Pierre Bokma. Het thema is de botsing tussen elitair en volks. Theodor Holman refereerde aan het gebrek aan serieuze media-aandacht om die frictie te illustreren.

Ik heb de film nog niet kunnen zien, maar volgens mij wordt de Nederlandse cultuur in het algemeen en de positie van Katja in het bijzonder opnieuw groot onrecht aangedaan. De armzalige behandeling die Katja Schuurman in de media ten deel valt, heeft namelijk niets met te maken met een maatschappelijke kloof of met het onderscheid tussen goede en slechte smaak. Katja Schuurman is louter slachtoffer van het feit dat Nederland zich geen raad weet met sekssymbolen en er dus al helemaal geen waardering voor kan opbrengen. In de media worden sekssymbolen alleen verheerlijkt als ze uit het buitenland komen. En liefst veilig dood zijn.

Vraag een willekeurige passant een Nederlands sekssymbool te noemen, en het antwoord luidt: Katja Schuurman. Vraag dan er nog een te noemen en het blijft akelig lang stil. Tatjana?

Een vrouw als Laetitia Casta wordt in Frankrijk gebombardeerd tot het vleesgeworden nationale symbool, de Marianne. In officiële uitgaven van het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt ze geprezen als een van de vrouwen die de natie voorwaarts helpen. Dankzij Casta, zo wordt met genoegen geconstateerd, is de liefde voor de voluptueuze vorm weer opgebloeid. Het vereist weinig verbeelding om Dominique de Villepin dat pleidooi te zien houden.

Is zijn collega Jaap de Hoop Scheffer in staat iets vergelijkbaars over Katja Schuurman te zeggen? Toen Balkenende eens werd gevraagd naar wat hij vond van het uiterlijk van Katja, klonk niet meer dan gegniffel en een onderkoeld compliment. Hij had moeten zeggen: ze is de verwerkelijking van het Nederlandse schoonheidsideaal. Ze combineert wellust met zelfbewustzijn. Nobody fucks with Katja. Bij wijze van spreken dan. Zo'n lofrede zou het einde van zijn carrière betekenen.

In dit land waar men als de dood is voor onderscheid, waar elite evenzeer een scheldwoord is als volks, is voor nationale sekssymbolen geen plaats. Exemplarisch is de site Tv-babes. De naam laat aan duidelijkheid niets te wensen over, maar wie er rondkijkt, komt ook Hanneke Groenteman of Clairy Polak tegen. Niets ten nadele van hun kwaliteiten, maar het zijn geen babes. In Nederland mag je zoiets echter niet zeggen. Hier is iedereen even mooi, even aantrekkelijk en als dat niet zo is, dan hebben we het er niet over.

Een paar jaar geleden leek er een omslag te komen, ingezet door het oude Veronica. Die omroep koos de begeerlijke Leontine Ruiters als icoon. Billboards, kalenders, het hele land werd ermee vol gehangen en op tv mocht ze als lokker de weersverwachting presenteren. Hoewel ze uitermate populair was, werd ze snel weer afgevoerd. Het model werkte kennelijk niet.

Als de Nederlandse media ergens door gekenmerkt worden, dan is het wel door hun zucht naar gelijkmakerij. Het grootste compliment dat een beroemdheid gemaakt kan worden is dat hij of zij zo gewoon is. De ergste belediging luidt sterallures. Ik vrees dat een film als Interview dat weer eens bevestigt. Arme Katja.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden