Landschap wordt nog enigszins gespaard door alternatieve tunnel onder riviertje de Giessen Betuwelijn maakt voor Giessenlanden de druiven zuur

Na alle kritiek op de Betuwelijn eindelijk ook goed nieuws voor minister Jorritsma: het knelpunt Hardinxveld-Giessendam is naar tevredenheid opgelost....

MIKE ACKERMANS

Van onze verslaggever

Mac van Dinther

HARDINXVELD-GIESSENDAM

Hoe vol Nederland is, blijkt pas goed bij de aanleg van grote infrastructurele projecten als de Betuwelijn. Geen stukje land is zonder nut. Scheert de spoorlijn niet langs woonwijken, dan loopt wel weer een natuurgebied gevaar of moet een boer land inleveren. Wat niet in mijn achtertuin mag, moét wel in de achtertuin van iemand anders. Er zijn geen winnaars zonder verliezers.

Hardinxveld-Giessendam is een langgerekte gemeente aan de boven-Merwede. Het dorp met 17.500 inwoners ligt ingeklemd tussen de snelweg A 15 in het zuiden en de spoorlijn Dordrecht-Geldermalsen in het noorden.

Waar mogelijk hebben de plannenmakers van de Betuweroute de spoorlijn langs bestaande verbindingen gelegd vanuit de gedachte dat op die plekken het landschap toch al doorsneden is.

Dat was ook bij Hardinxveld-Giessendam de bedoeling. Langs de A 15 was geen ruimte, dus werd gekozen voor een tracé naast de bestaande spoorlijn, aan de noordrandvan het dorp. Maar daar was de gemeente keihard tegen, zegt B. Bilstra, chef algemene zaken van Hardinxveld-Giessendam. 'Dat zou betekenen dat de lijn bijna dwars door het dorp zou lopen.' De Betuwelijn mocht alleen door Hardinxveld-Giessendam als het spoor helemaal ondergronds zou gaan.

Een tunnel, dat was ook de vurige wens van de buurgemeente Giessenlanden, een verzameling van zes dorpskernen ten noordwesten van Hardinxveld-Giessendam. De Betuwelijn zou stevig huishouden in een van die dorpskernen, Schelluinen. Daar zouden tientallen huizen langs de A-15 tegen de vlakte moeten. 'Wij wilden het liefst een tunnel helemaal van Hardinxveld tot aan Gorinchem', zegt E. Schep, beleidsmedewerkster van Giessenlanden, speciaal belast met de Betuwelijn.

Eendrachtig trokken de buurgemeenten ten strijde voor een tunnel. Maar Hardinxveld-Giessendam koos al snel eieren voor zijn geld. 'Die tunnel was veel te duur', zegt Bilstra. 'Die is nooit serieus ter discussie geweest.' In plaats daarvan koos zijn gemeente voor een tracé door de polders noordelijk van het dorp. Daarvan ondervinden de inwoners de minste last. Een fraai stuk polderlandschap wordt daarvoor opgeofferd.

Voor Giessenlanden, dat zonder steun van de buren een tunnel helemaal kon vergeten, zijn de druiven zuur. 'Hardinxveld-Giessendam heeft nooit echt gekozen voor de tunnel', zegt Schep. 'Ze kiezen nu voor de gemakkelijkste oplossing.' Er was nog even een optie dat ook Giessenlanden het spoor door de polder kon leggen. Maar dat was zonde van de polder, zegt Schep. 'Wat ze bij Hardinxveld-Giessendam hebben gedaan, is eigenlijk al in strijd met het rijksbeleid om het Groene Hart te sparen.'Bovendien had het spoor dan door Giessenburg moeten gaan. Als doekje voor het bloeden kreeg de gemeente wel een tunnel van 110 miljoen gulden onder het riviertje de Giessen.

Ten noorden van Hardinxveld-Giessendam strekken weilanden zich uit zo ver het oog reikt. Daar loopt straks de spoorlijn met een grote boog om Hardinxveld-Giessendam heen. De bermen en het grasland zijn bezaaid met gele bloemen. Langs de zandweg waar de Betuwelijn overheen wordt gelegd, zit een zwanenpaar te broeden, een zwaan op het nest, de ander waakzaam in de buurt.

Even voorbij Hardinxveld-Giessendam duikt de goederenspoorlijn onder de Giessen door. Precies op dit punt, in een bocht van het idyllische riviertje ligt caping de Kale Hoeve. Een keurige gezinscamping met grote stacaravans en tweede huisjes. Borden ('Geen trein door ons receartieterrein') herinneren aan de jarenlange strijd tegen de Betuwelijn. Volgens de oorspronkelijke plannen had hier een brug moeten komen en had de Kale Hoeve helemaal moeten verdwijnen. Nu moeten de camping en de gasten met hun huisjes en caravans tijdelijk plaatsmaken voor bouwwerkzaamheden aan de tunnel. 'Het wordt hier één grote bouwput', zegt de uitbater. Na twee jaar mag iedereen weer terugkomen.

Op een bankje aan de oever van de Giessen onderstreept de campingbaas met kracht dat hij het niks vindt. 'We zitten hier midden in het Groene Hart, ik mag nog geen lichtbak ophangen, want dat is horizonvervuiling. En wat is die spoorlijn dan? Die rust hier, dat vindt je toch nergens?' Hij wijst op het bankje naast ons waar een oude man zit te genieten van het zonnetje en de rust. Zijn vader. 'Vooral hij heeft er moeite mee. Hij is hier 52 jaar geleden begonnen met één roeibootje. En nu dit.'

Na het kruisen van de Giessen voegt de Betuweroute zich vóór Schelluinen weer bij de bestaande spoorlijn en de A 15 en gaat dan richting Gorinchem. Dertig huizen die als een lint langs de A 15 liggen, moeten worden afgebroken. Daar is niets meer aan te doen, zegt Schep. De gemeente gaat nog wel proberen betere geluidswering bij Schelluinen te krijgen. 'Daar wordt het spoor verdiept, maar wat ons betreft mag het nog dieper.'

Omzien in wrok doet Giessenlanden niet, zegt Schep. 'Je moet reëel zijn, je kan niet nee blijven zeggen. We zijn al erg blij met die tunnel onder de Giessen. Dat scheelt al heel wat.' De bewoners van Schelluinen denken daar anders over, getuige een meters lang bord langs de weg: 'Betuwelijn VVD/D66 Kiezersbedrog? Ja'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden