Landelijke recherche ook na reorganisatie doolhof

De landelijke recherche wordt gereorganiseerd, om vooral de zware misdaad effectiever te kunnen bestrijden. De Kamer is niet erg enthousiast over de plannen....

Met gevoel voor understatement zei minister De Vries van Binnenlandse Zaken woensdag gelukkig te zijn met de decentrale wijze waarop de politie in Nederland is georganiseerd. 'Zij staat daardoor dicht bij de burger', aldus de bewindsman. Om vervolgens een hele litanie af te steken over zaken die niet goed gaan, omdat zij de belangen van de 25 regionale koninkrijkjes overstijgen.

Samen met minister Korthals van Justitie kondigde De Vries woensdag een reorganisatie aan van de recherche, voorzover die de spankracht van de 25 regionale politiekorpsen te boven gaat. Ieder politiekorps heeft zijn eigen recherche. Maar zodra de misdaad zich niet meer aan de regio- of landsgrenzen houdt, wordt het lastig.

Wie de begeleidende nota van beide ministers leest, gaat het duizelen. Sinds de politiek tien jaar geleden koos voor een decentraal politiebestel, is een doolhof van rechercheteams ontstaan voor de opsporing van de zwaardere, grensoverschrijdende misdaad. Wisselende groepjes van korpsen sloegen de handen ineen om bijvoorbeeld kinderporno, drugssmokkel, mensenhandel of milieucriminaliteit aan te pakken.

Een hoge ambtenaar van De Vries beschreef het proces woensdag als 'tien jaar bijbouwen en aanpassen' zodra zich een probleem voordeed. De bijgebouwen van de 'interregionale rechercheteams' zijn na de IRT-affaire weer afgebroken.

Ervoor in de plaats kwamen 'kernteams' (landelijke en internationale misdaad), 'bovenregionale teams' (misdaad in meerdere regio's), 'interregionale fraudeteams' en teams die om onnaspeurbare redenen 'units' (xtc, mensensmokkel) heten.

Elk team is ondergebracht bij een van de grotere politiekorpsen. Daarbij spelen zowel functionele overwegingen een rol als de behoefte iedereen tevreden te houden. Andere regio's worden geacht rechercheurs bij te dragen, maar dat is vanwege de grote autonomie van de korpsen een moeizaam proces. Het gezag over zo'n team berust bij de plaatselijke hoofdofficier van justitie en via een ingewikkeld web van lijnen bij diens bazen op het Openbaar Ministerie.

Het OM, dat verantwoordelijk is voor de opsporing van strafbare feiten, voelt zich ernstig gefrustreerd door deze versnippering. Een nationaal rechercheapparaat valt eenvoudiger aan te sturen. Daar zijn de hoofdcommissarissen echter tegen. De politiek heeft het er moeilijk mee, bang als zij is de vingers te branden aan een nieuwe reorganisatie van het reeds grondig opgeschudde politiebestel. Daarbij speelt de vrees voor het ontstaan van een 'Nederlandse FBI', een soort staat in de staat.

De Vries en Korthals doen nu een voorzichtige poging enige ordening aan te brengen. Twee landelijke 'driehoeken' onder leiding van het OM, waarin ook de politie en de korpsbeheerders (burgemeesters) vertegenwoordigd zijn, gaan de opsporingsteams aansturen. Zij krijgen de bevoegdheid rechercheurs te vorderen van de korpsen. Organisatorisch worden alle teams geconcentreerd in zes korpsen.

De belangrijkste driehoek gaat de 'kernteams' en de hierin op te nemen 'units' voor synthetische drugs en mensensmokkel aansturen. De andere driehoek gaat de samen te voegen 'bovenregionale teams' en 'interregionale fraudeteams' aansturen. Deels worden de driehoeken door dezelfde personen bemand, om een goede afstemming te verzekeren.

De Tweede Kamer vindt het plan een duidelijke verbetering, maar loopt niet over van enthousiasme. Het PvdA-Kamerlid Van Heemst vraagt zich af of 'de ene bureaucratie niet vervangen wordt door de andere'. Zijn collega's Nicolaï (VVD) en Rietkerk (CDA) begrijpen er niets van dat er twee landelijke driehoeken nodig zijn in plaats van één.

De drie grote partijen willen bovendien graag dat het reeds bestaande Landelijk Rechercheteam (LRT), een soort landelijke recherche in embryonale vorm, fors wordt opgetuigd. De Vries en Korthals hebben die stap niet durven zetten. Het LRT blijft een vreemde eend in de bijt, die genoegen moet nemen met de kruimels die de andere teams overlaten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden