Landelijk bestuur arbeidsbureaus weet niet waar het geld uit de rijkskas blijft Twee jaar praten leidt bij CBA tot niks

'Er valt niets te holden' roept algemeen directeur K. Bakker wanhopig in de zomer van 1993 in een vergadering van het Centraal Bestuur voor de Arbeidsvoorziening (CBA)....

Van onze verslaggever

DEN HAAG

De 'holding arbeidsvoorziening' bestaat alleen op papier, signaleert Bakker. Een reorganisatieplan van het adviesbureau Twijnstra Gudde wordt door hem snel terzijde geschoven. De bestuurders moeten eerst maar eens duidelijk maken welke richting ze op willen met de arbeidsvoorziening in het algemeen en het landelijk bureau in het bijzonder, vindt de directeur.

Het gerommel rond de reorganisatie is illustratief voor 'de uitstelcultuur' van het centraal bestuur, schrijft de commissie-Van Dijk in het uiterst kritische evaluatierapport Arbeidsvoorziening in perspectief. Het rapport is vernietigend voor de bestuurders van FNV, CNV, MHP, VNO en NCW. Vooral de rijke bloemlezing uit de CBA-notulen in de twee bijgeleverde onderzoeksrapporten is ontluisterend.

De werkgevers, vakcentrales, de ministeries en de gemeenten in het bestuur stellen besluiten keer op keer uit. Zo duurt het alleen al een half jaar voordat de bestuurders het eens zijn over een adviesopdracht aan Twijnstra Gudde. Daarna kost het een jaar voordat consensus is bereikt over de uitvoering van het advies. En vervolgens blijven concrete maatregelen uit.

Als het bestuur na twee jaar praten eindelijk wil overgaan tot daden, betrekt 'veranderingsmanager' Bakker zijn directiekamer. 'Met een opvallend gemak geeft het CBA aan de algemeen directeur ruim baan', schrijven de onderzoekers. 'De inkt van het reorganisatie-rapport van Twijntra Gudde is nog niet opgedroogd, of het bestuur volgt de nieuwe directeur in zijn opvatting dat het rapport - dat toch een wordingsgeschiedenis kent van meer dan anderhalf jaar - een onvoldoende richtsnoer biedt voor de vormgeving van de nieuwe organisatie en structuur van de arbeidsvoorziening.'

Van zomer 1991 tot zomer 1993 schoof het bestuur dus met papieren plannen, die vervolgens gewoon in de kast verdwenen. Weer twee jaar later is van de noodzakelijke reorganisatie nog steeds bitter weinig terecht gekomen. Directeur Bakker is vorige maand teleurgesteld afgehaakt. De negenduizend medewerkers in de 28 regio's gaan nog steeds gewoon hun eigen weg.

Op cruciale punten heeft de besluitvorming in het centraal bestuur de afgelopen vier jaar gefaald, constateert de commissie-Van Dijk. Door het gebrek aan centrale sturing is de arbeidsvoorziening een samenraapsel van '28 ongeleide projectielen', luidde het harde oordeel van C. van Dijk donderdag bij de presentatie van zijn bevindingen. De CBA-bestuurders moeten opstappen. Externe deskundigen moeten hun taken overnemen, aldus Van Dijk.

De commissie verwijt het bestuur behalve mismanagement vooral slecht financiëel beheer. Pas dit jaar krijgt de arbeidsvoorziening een goede bedrijfseconomische administratie, terwijl de inrichting van zo'n administratie wettelijk is voorgeschreven. Hierdoor ontbreekt over de afgelopen vier jaar adequate, financiële informatie.

De commissie: 'Het gevolg daarvan is dat het buitengewoon moeilijk en in veel gevallen onmogelijk is om inzicht te verkrijgen in eenvoudige vragen zoals de vraag aan welke activiteiten de middelen zijn besteed of de vraag wat de integrale kosten van een scholingstoepassing zijn. Zulke vragen kunnen door Arbeidsvoorziening zelf niet worden beantwoord.'

Vrij vertaald: het centraal bestuur weet niet waaraan de ruim anderhalf miljard gulden uit de rijkskas precies wordt uitgegeven. 'Een ernstige tekortkoming', aldus de commissie. Het financieel wanbeheer wordt het centraal bestuur zwaar aangerekend, bleek vorig jaar al uit een brief van minister Melkert van Sociale Zaken. De kabinetsbezuinigingen hebben weliswaar een rol gespeeld, schrijven de onderzoekers, maar de acute geldproblemen zijn 'in de eerste plaats te wijten aan een slecht financieel beheer door arbeidsvoorziening'.

Het weerwoord van de CBA-bestuurders heeft de commissie niet overtuigd. De klinkende resultaten, waarmee de bestuurders schermen, zijn volgens de commissie boterzacht. In tijden van hoge werkloosheid zijn vacatures nu eenmaal makkelijk te vervullen, zei Van Dijk donderdag. Bovendien is het volgens hem best mogelijk dat zonder tussenkomst van de arbeidsbureaus dezelfde resultaten waren bereikt.

Nu met de arbeidsvoorziening wordt afgerekend, speelt de organisatie parten dat ze nooit goed het effect van het eigen werk heeft gemeten. Met de plaatsingcijfers is de afgelopen jaren enorm gerommeld, stelt de commissie. Arbeidsbureaus tellen verschillend, tellen dubbel en tellen resultaten die ze volgens de landelijke regels helemaal niet mogen tellen. Over het weerwoord van CBA-voorzitter R. de Boer kon Van Dijk donderdag dan ook kort zijn: 'De cijfers zijn in hoge mate onbetrouwbaar.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.