'Landbouwsubsidies kunnen veel lager'

Vanavond wordt het gevecht over de EU-begroting 2012 beslecht. Een sober akkoord ligt binnen handbereik, nog altijd goed voor 130 miljard euro. Ook hier doet de eurocrisis zich voelen. Vochten vorig jaar het Europees Parlement en de lidstaten elkaar maandenlang de tent uit, dit keer is er drie weken onderhandeld. 'Landen waar snoeihard wordt bezuinigd zijn jaloers hierop', zegt CDA-minister De Jager (Financiën). Europarlementariër Eickhout (GroenLinks): 'De crisis relativeert de bedragen waarover we praten.'

MARC PEEPERKORN

Interview met minister Jan-Kees de Jager (Financiën):

Heeft u in een tijd dat de euro op het spel staat niets beters te doen dan wekenlang te ruziën over een paar procent verschil?

'Het is ieder jaar hetzelfde gedoe, dat betreur ik. Maar dat is ons niet te verwijten. De lidstaten hebben een heel redelijk voorstel op tafel gelegd: de EU-begroting stijgt mee met de inflatie: 2 procent. Landen waar snoeihard wordt bezuinigd zijn daar maar wat jaloers op. Daarbij vind ik het verschil helemaal niet klein: 4 miljard euro. Let wel, dat is structureel, dus als het doorgaat, zijn we die 4 miljard jaar in jaar uit kwijt. Dat is niet mis, Nederland bezuinigt 18 miljard euro structureel in vijf jaar.'

Wat is een gerechtvaardigde verhoging van het EU-budget?

'Ik wilde de EU-begroting bevriezen, 0 procent groei dus. Maar daarvoor kregen we onvoldoende steun van de andere landen. Alleen correctie voor de inflatie is het minst slechte alternatief. Vergeet niet: de EU geeft niets uit aan gezondheidszorg of sociale zekerheid. Juist dat zijn de posten waar nationaal de grootste groei zit. In Nederland bezuinigen we fors op het ambtenarenapparaat en de subsidies. Ik zou zeggen: Europa, volg ons voorbeeld!'

De landen zadelen de EU met steeds nieuwe taken op, dat kost geld.

'Wat mij opvalt, is dat het Europees Parlement nooit eens zegt: op die uitgaven kunnen we wel bezuinigen. Zo'n 100 miljard euro, tweederde van het EU-budget, gaat op aan subsidies voor armere regio's en de boeren. Ik zie daar veel ruimte om te snijden.'

U vecht aan het verkeerde front. Het zijn uw collega's die niet willen besparen op hun regio's en hun boeren.

'Wij leggen het plafond voor de uitgaven lager dan het parlement. Door de stijging te beperken tot maximaal 2 procent is er simpelweg minder geld te besteden. Alle lidstaten hebben dat geaccepteerd, dus ook Frankrijk en de Oost-Europese landen die eigenlijk een hoger budget wilden. Het Europees Parlement vraagt altijd maar meer geld, daar erger ik me behoorlijk aan.'

Vorig jaar werd onder druk van de lidstaten een krappe begroting afgesloten, nu moeten de lidstaten alsnog een half miljard euro bijpassen. De kiezer wordt een rad voor de ogen gedraaid.

'Mijn streven is die 500 miljoen alsnog binnen de begroting te vinden. Zo niet, dan is in ieder geval voorkomen dat het budget structureel werd verhoogd. Beter eenmalig bijbetalen dan permanent uitdelen.'

Waar valt geld te halen in de EU-begroting?

'Ten eerste bij de subsidies voor minder ontwikkelde regio's. Duitsland en Italië profiteren daar stevig van. Absurd, alsof dat arme landen zijn! Het is beter als het rijke Noord-Italië voor zijn zuidelijke regio's betaalt en West-Duitsland voor het voormalige Oost-Duitsland. Dan bespaar je miljarden euro's. Verder valt er veel geld te winnen bij een moderner landbouwbeleid. Ook moeten de EU-ambtenaren inleveren. Dat levert niet veel op maar is symbolisch belangrijk.'

Die ambtenaren dreigen nu al met stakingen.

'Weten ze wel hoeveel meer ze verdienen dan hun Nederlandse collega's? Als minister van Financiën zal ik me verder onthouden van uitspraken over hun stakingsoproep. Ik denk overigens niet dat we er veel last van hebben als ze in Brussel het werk neerleggen. Die crisisvergaderingen over de euro gaan echt wel door.'

Wat wordt het EU-budget?

'Hetgeen de lidstaten willen, daar ga ik van uit.'

'Te veel geld naar onzinnige projecten'

Interview met europarlementariër Bas Eijckhout

Heeft u in een tijd dat de euro op het spel staat, niets beters te doen dan wekenlang ruziën over een paar procent verchil?

'We besteden er in ieder geval minder tijd aan dan vorig jaar. Toen kwam het akkoord over het EU-budget pas vlak voor Kerst tot stand. Het geeft aan dat we de bedragen waarover we praten zelf ook relativeren. Dat kan ook moeilijk anders, midden in de eurocrisis. De bedragen die daarmee gemoeid zijn, tellen flink wat nullen extra.

'Maar achter het begrotingsgesteggel gaat een fundamentele discussie schuil: hoe kijk je tegen het Europees budget aan? Zie je het als een pot geld die moet worden besteed aan zaken waar héél Europa baat bij heeft, zoals het parlement doet? Of als een pot waaruit ieder land zoveel mogelijk voor zichzelf graait, de positie van de lidstaten? Bij de strijd tegen de eurocrisis zie je hetzelfde: nationale belangen verhinderen Europese oplossingen.'

Kunt u dat in deze tijden uitleggen: het parlement wil 5 procent meer geld voor de EU?

'Dat kan ik niet, de Groenen hebben er niet mee ingestemd. Wij vinden dat er te veel geld wordt besteed aan onzinnige zaken als ITER, een groots kernfusieproject, een troetelkindje van de lidstaten. Maar goed, het parlement komt tot 5 procent verhoging omdat het de Europese Commissie volgt. Die raamt de uitgaven voor 2012 op basis van eerdere toezeggingen, je kunt een brug immers niet half afbouwen. Ik wil er wel bij zeggen dat de Europese begroting afgelopen tien jaar fors minder is gestegen dan de nationale begrotingen.'

Wat is een gerechtvaardigde verhoging van het EU-budget?

'Wat de lidstaten voorstellen: 2 procent erbij.'

Europees begroten is als lasagne: er komt steeds een laag bovenop. Geef eens aan waar flink wat weg kan.

'Een: bij het huidige landbouwbeleid, vooral bij de directe inkomenssteun voor boeren. Probleem is dat de lidstaten dit blokkeren, Frankrijk voorop. Twee: op megalomane projecten als ITER en Galileo, het toekomstige Europese gps-systeem. Daar vallen miljarden te rapen. Drie: bij de subsidies voor minder ontwikkelde regio's. Laten we dat geld gebruiken voor landen als Griekenland en Portugal, waar de economie kapot wordt bezuinigd. Investeer het in groene projecten, zonne-energie, dan komt de klimaatdoelstelling ook binnen handbereik.'

Vorig jaar werd onder druk van de lidstaten een krappe begroting afgesloten, nu moeten de lidstaten alsnog een half miljard euro bijpassen. De kiezer wordt een rad door de ogen gedraaid.

'Dat klopt en het parlement had er voor gewaarschuwd. Het irritante is dat de lidstaten alleen een stijgingspercentage voor het budget vastleggen maar niet waar gehakt moet worden, omdat de landen daarover verdeeld zijn. Gevolg is dat alles bij het oude blijft en iedereen hoopt dat er op het eind van het jaar nog wat ongebruikt geld op de plank ligt om elders de gaten te vullen. Zo niet, dan moeten de lidstaten extra betalen. Ook het parlement gaat hierin niet vrijuit. De twee grote fracties - de christen- en de sociaaldemocraten - verlammen iedere discussie over een wezenlijk andere besteding van het geld.'

De EU-ambtenaren dreigen met staken omdat ze moeten inleveren.

'Stakingen vind ik geen goede zaak. Maar de lidstaten hebben het over zichzelf afgekondigd. Zij verbraken vorig jaar eenzijdig de loonafspraken en werden vervolgens door de rechter teruggefloten. Dit soort stoer gedrag zaait euroscepsis.'

Wat wordt het resultaat vandaag?

'De lidstaten winnen.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden