Landbouwer blieft geen genmaïs meer

Na zes jaar worstelen met beroepsprocedures zou binnenkort voor het eerst een commercieel gentech-gewas in Nederland worden ingezaaid. Maar opeens willen de boeren niet meer....

DE KOMENDE weken had Nederland ogenschijnlijk rijp kunnen zijn voor een primeur: de inzaai van Chardon LL. Deze genetisch gemanipuleerde snijmaïs van het bedrijf Aventis zou het eerste commercieel gekweekte gentech-gewas in Nederland worden.

Bij een vijftiental boeren had het zaadbedrijf dit jaar honderd hectare met dit veevoer willen laten telen. Dat is slechts een fractie van een areaal van ruim tweehonderdduizend hectare snijmaïs, maar het zou wel een bruggehoofd voor de moderne biotechnologie zijn geweest.

'Onder druk van marktpartijen', aldus een teleurgestelde ir. Siemen de Jong van Aventis, kiest het bedrijf echter tijdelijk eieren voor z'n geld. De introductie gaat niet door. De boerenorganisatie LTO-Nederland vakgroep Melkveehouderij wil Chardon niet, zo liet zij begin dit jaar weten.

De Jong is er nog altijd confuus van. Nooit of te nimmer, stelt hij, is er vanuit boerenorganisaties een afwijzend signaal afgegeven, maar nu puntje bij paaltje komt en Aventis zich na zes jaar eindelijk door de toelatingsprocedures voor het gewas en het bijbehorende onkruidbestrijdingsmiddel heeft geworsteld, komt op de valreep de koude douche.

Chardon, zo vindt De Jong, heeft een duidelijk pre ten opzichte van klassieke maïs. Het is een zogenoemd herbicideresistent maïsras dat de boer in combinatie met het onkruidbestrijdingsmiddel Liberty gebruikt. Liberty doet al het onkruid verkommeren, behalve de speciale maïs (die bacteriële resistentiegenen heeft ingebouwd gekregen). Die groeit gewoon door.

Dat betekent volgens De Jong dat een veel zuiniger maar vooral ook gerichter - bijvoorbeeld pas als er echt te veel onkruid staat - bestrijdingsmiddel zal worden toegepast. Een flink milieuvoordeel, verwacht het bedrijf.

Het College voor de Toelating van Bestrijdingsmiddelen (CTB) had echter ook twijfels bij de toepassing van Liberty. Weliswaar wordt dit middel al veel langer gebruikt in Nederland, maar dan vooral voorafgaand aan de maïsteelt en in mindere mate tijdens het groeiseizoen. Bovendien, constateerde het College, liggen er veel maïspercelen rondom de zogeheten ecologische hoofdstructuur, die anders dan vooraf bedoeld uit veelal kleine, versnipperde en daardoor kwetsbare gebieden bestaat.

Aventis kreeg daarom de vraag voorgelegd of het bedrijf gegevens wilde leveren over de invloed van Liberty op de omliggende flora en fauna, maar dat gebeurde pas toen de procedure al bijna was afgerond. 'Dat leek op traineren', aldus De Jong. Aventis spande bij het College van Beroep voor het Bedrijfsleven een beroepsprocedure aan, die het bedrijf uiteindelijk won. Er was inderdaad een vormfout begaan, concludeerde de beroepsinstantie. De combinatie van Liberty en Chardon (het ras zelf was al eerder toegelaten) kreeg daarom alsnog het groene licht.

Nu alle ambtelijke wegen bewandeld zijn, blijkt Aventis echter een Pyrrusoverwinning te hebben geboekt. De doelgroep, althans in Nederland, heeft geen trek in de nieuwe maïs. Voorzitter Siem Jan Schenk van LTO Melkveehouderij windt er geen doekjes om. 'Voorlopig maken we, in overleg met de zuivelsector, pas op de plaats.' De Nederlandse Zuivel Organisatie beaamt dat: 'Niet méér ggo's in veevoer.'

Er is, aldus Schenk, een heftig debat gaande over gentechnologie en de gezondheidseffecten ervan. Daar moet eerst maar eens meer duidelijkheid over komen. 'We hebben als voedselproducenten de afgelopen jaren een aantal ingrijpende affaires achter de rug, die ons heel wat geld én goodwill hebben gekost. We zijn dus terughoudend. Bovendien twijfelen we aan het voordeel dat de boer heeft bij de teelt van Chardon. Door een combinatie van mechanische onkruidbestrijding en het gebruik van een beetje bestrijdingsmiddelen kunnen we voorlopig heel goed uit de voeten in de maïsteelt. Er zijn wel meer uitvindigen gedaan die niet worden toegepast.'

Greenpeace-woordvoerder drs. Geert Ritsema is verheugd over deze stellingname. 'Het is voor het eerst dat in Europa een belangrijke boerenorganisatie zich zo duidelijk opstelt. Wij zijn daar erg blij mee.'

Maar De Jong van Aventis is minder onder de indruk. Gezien de crisis in de voedselsector kan hij zich de terughoudendheid van de boeren voorstellen, maar hij vindt wel dat er met twee maten wordt gemeten.

De Jong: 'In de zuivelsector hebben ze, om in de juiste terminologie te blijven, zelf boter op hun hoofd. Ze gebruiken daar nota bene allerlei biotechnologische preparaten.' En in het krachtvoer van koeien worden nu al maïsgluten en sojaschroot verwerkt van genetisch gemanipuleerde planten.

Maar omdat het met onwillige boeren nu eenmaal kwaad hazen vangen is, wil Aventis dit jaar de voorlichting over Chardon opvoeren. In overleg met een onafhankelijk instituut zal een demonstratieakker worden ingezaaid. Zodat boeren, beleidsmakers, journalisten en wie er ook toe doet, met eigen ogen de nieuwe maïs en alle voordelen ervan kunnen aanschouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden