Drie vragen over landbouwbeleid

Landbouw wordt een heel klein beetje groener – drie vragen over gemeenschappelijk landbouwbeleid

De koeien gingen in april weer naar buiten in Beneden-Leeuwen. Beeld Marcel van den Bergh/de Volkskrant

Het Europese landbouwbeleid wordt vernieuwd. Vanaf 2021 krijgen boeren minder steun en gaat er meer geld naar natuur en milieu, is het plan. Waarom zijn milieuorganisaties dan toch zo ontevreden?

Hoeveel krijgen de boeren vanaf 2021, als het aan de Europese Commissie ligt?

In mei hoorden boeren al dat ze er op achteruit zouden gaan in de periode 2021-2027, de uitwerking kwam vrijdag. Van de in totaal 365 miljard euro komt nog altijd het grootste deel, 265miljard euro, jaarlijks als directe steun bij boeren op de bankrekening terecht.

Doordat grondbezit nu de hoogte van de subsidie bepaalt, gaat momenteel 80 procent van de directe betalingen naar 20 procent van de boeren. Om de verdeling eerlijker te maken, stelt de Commissie nu een maximum van 100 duizend euro per boer voor. ‘Heel goed dat ze hier nu eindelijk iets aan willen doen’, zegt Bas Eickhout, europarlementariër namens GroenLinks. Hij is ook blij met meer steun voor kleine boeren.

Wat is er duurzaam aan de nieuwe plannen?

40 procent van het totale landbouwbudget dat een lidstaat krijgt, moet ten goede komen aan het klimaat. Hoe, dat mogen lidstaten zelf bepalen. Tegelijkertijd kort de Commissie harder op plattelandsontwikkeling, het potje waaruit onder meer subsidies voor natuurbeheer komen, dan op de inkomenssteun.

Zijn duurzame woorden ten spijt lijkt het erop dat Landbouwcommissaris Phil Hogan zich toch ook sterk heeft laten beïnvloeden door de conservatievere landen Frankrijk, Spanje en Italië, zegt het Wereldnatuurfonds.

Het is onbegrijpelijk dat de Europese Commissie het niet aandurft de landbouwsector de 21ste eeuw in te trekken, zegt Gerben-Jan Gerbrandy, europarlementariër voor D66. ‘Zo houdt de Commissie een failliet systeem in stand, tegen een zeer hoge prijs.’

1962 is het geboortejaar van het gemeenschappelijke Europese landbouwbeleid. Met de voedselschaarste nog vers in het geheugen werden ruime subsidies opgetuigd. Die resulteerden onder meer in boterberg en melkplas.

Net als GroenLinkser Eickhout vinden dertien natuur- en milieuorganisaties de plannen veel te vrijblijvend. Ze hadden gehoopt op een verplichting tot vergroening als voorwaarde voor iedere euro aan belastinggeld die naar boeren gaat. Wat je nu krijgt, schrijven de milieuclubs, is dat de boeren uit lidstaten die wél werk willen maken van de bescherming van natuur en milieu niet kunnen concurreren met de landen die dat niet doen. Want daar kunnen de boeren goedkoper produceren.

Daar is boerenorganisatie LTO het mee eens, en wil dat de EU hier goed op toeziet. Maar LTO juicht wel toe dat de lidstaten zelf mogen invullen hoe ze hun landbouw duurzamer willen maken.

Wat gaat er nu gebeuren?

De Europese Commissie moet het nu eens worden met het Europees Parlement en de landbouwministers van alle lidstaten. Het doel is dat ze eruit zijn voor de Europese verkiezingen van mei 2019, maar het is de vraag of dit lukt nu prominente landen als Frankrijk en Spanje bezwaar maken. Landbouwminister Carola Schouten gaat zich in ieder geval verzetten tegen de in verhouding hoge subsidiekorting voor Nederland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.