Land naast Rusland wil eigen plek in overleg met NAVO; Minister Oekraïne huiverig voor rol als bufferzone

Met argusogen heeft Oekraïne het NAVO-beraad in Brussel gevolgd waar uitbreiding centraal stond. Minister Udovenko: 'We willen geen buffer worden tussen het NAVO-gebied en Rusland.'..

Van onze verslaggeefster

Karin Veraart

BRUSSEL

Gennadi Udovenko wil graag benadrukken dat hij de vertegenwoordiger is van een modern land. Een land dat democratie hoog in het vaandel heeft staan, dat gebrand is op toenadering tot Europa en dat voorstander is van transatlantische integratie. Udovenko is minister van Buitenlandse Zaken van Oekraïne - land naast Rusland.

Dat laatste kan en mag niet worden veronachtzaamd, zegt Udovenko. Hij moppert niet, maar laat doorschemeren dat dit feit zijn buitenlandse politiek soms behoorlijk bemoeilijkt, zoals bijvoorbeeld nu in Brussel, in de marge van het NAVO-overleg van de ministers van Buitenlandse Zaken.

Gesproken wordt over de door Rusland zo verguisde uitbreiding van het bondgenootschap met Oost-Europese landen. Terwijl de NAVO-ministers en hun Russische collega Primakov in de schijnwerpers staan, komen in de schaduw van de top de gezanten bijeen van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS) en het vroegere Warschau Pact. Het veiligheidsvraagstuk staat ook hier centraal.

'Oekraïne', zegt Udovenko, 'moet zien een soort balans te vinden in zijn benadering van het Westen enerzijds en die van Rusland aan de andere kant.' Vrij vertaald: als Kiev wat al te luid Europese en/of Atlantische integratie predikt, heeft Oekraïne er een grote boze buur bij.

'Destabilisering van deze regio is in niemands belang', zegt de minister. Dus houdt zijn land zich vooralsnog op de achtergrond, ook waar het de uitbreiding van de NAVO betreft. Oekraïne streeft uitdrukkelijk niet naar toetreding. Maar daar mag volgens Udovenko dan ook best iets tegenoverstaan.

Het plan is nog niet tot in de details uitgewerkt, maar Oekraïne zint op 'een speciaal partnerschap', zegt de minister, 'niet te verwarren met het Partnership for Peace'. Dit is het samenwerkingsverband tussen de NAVO en veel leden van het oude Sovjet-blok. Oekraïne meldde zich destijds als een van de eerste aan als lid.

'We hebben een speciale positie in de regio, waarmee het Westen rekening dient te houden', betoogt Udovenko. Nog voor het uiteenvallen van de Sovjet-Unie zegde Kiev toe het grote nucleair arsenaal op zijn grondgebied over te dragen aan Rusland voor vernietiging. En nu zou Oekraïne ten minste twee nieuwe NAVO-lidstaten aan zijn westgrens krijgen. 'Wat we te allen tijde willen voorkomen, is dat we een bufferzone worden tussen een uitgebreide NAVO en de landen van het Verdrag van Tasjkent' (de defensie-overeenkomst tussen de GOS-staten die Oekraïne niet heeft getekend).

'We zijn er heus van overtuigd dat dit in principe betrouwbare landen zijn, waar de democratie wortel heeft geschoten. Niettemin moet een ieder zich realiseren dat wij nu een kernwapenvrije staat zijn en recht hebben op extra veiligheidsgaranties'. Kiev heeft dan ook sterk aangedrongen op het kernwapenvrij houden van de nieuwe NAVO-landen, en is volgens de minister tevreden met de belofte van de VS in die richting.

De volgende stap, volgens Udovenko: 'Met betrekking tot Rusland werkt het Westen aan een speciaal veiligheidshandvest. Zoiets is voor Kiev ook mogelijk'. Dat dit de toorn van Moskou zou wekken, lijkt hem onwaarschijnlijk, al erkent hij dat de relatie tussen de buren betere tijden heeft gekend. Met name de claim die het Russische hogerhuis vorige week legde op de Zwarte-Zeehaven Sevastopol (Oekraïens grondgebied) heeft de verhoudingen danig onder druk gezet.

'Vele elementen in Rusland houden gezien Jeltsins zwakke gezondheid al rekening met een vervroegde verkiezingscampagne. Met de kwestie-Sevastopol wordt gewoon de Oekraïense kaart gespeeld. Rusland zowel als ons land bevindt zich nog steeds in een overgangsfase, niet alleen politiek en economisch, maar zeker wat mentaliteit betreft. Die is misschien nog wel het moeilijkst te veranderen.' Snel voegt hij daaraan toe: 'Maar Primakov en Jeltsin zijn te vertrouwen hoor'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.