Analyse

Land is klaar met onthechtheid Obama

De klachtenlijst over Obama is lang en wordt steeds langer. Hij heeft geen strategie voor de aanpak van IS en gaat ook nog op de filosofische toer.

Arie Elshout
Steven Sotloff naast 'Jihadi John'. Beeld epa
Steven Sotloff naast 'Jihadi John'.Beeld epa

Het ongeduld in Amerika met Barack Obama groeit. De Islamitische Staat (IS) heeft binnen twee weken twee Amerikaanse burgers onthoofd. Zwaaiend met hun mes dreigen de beulen dat er meer zullen volgen. Vertwijfeld richt het volk zich tot zijn president. Wat nu? Er komt geen duidelijk antwoord. Dit tot veler frustratie: men wil een leider die wat doet, niet een die weer eens omstandig uitlegt wat hij denkt.

Er is veel emotie. De Amerikanen voelen zich vernederd en eisen dat er iets gebeurt. De realiteit is dat er geen snelle oplossingen zijn voor IS in het algemeen en ontvoerde westerlingen in het bijzonder. Obama zegt dat en heeft daar gelijk in, maar zijn probleem is dat hij er niet in slaagt de volkswoede af te fakkelen met goedgekozen bewoordingen.

Het tegendeel is zelfs het geval. Alles wat hij zegt, voedt de onvrede over hem en wakkert de emoties juist aan. De man die ooit vereerd werd als het achtste wereldwonder omdat hij feilloos het sentiment van de massa wist te vertolken, dreigt nu te worden gezien als een volledig in zichzelf verzonken pilaarheilige. In het zesde jaar van zijn presidentschap lijkt het erop dat hij ook de gave van het woord aan kwijtraken is. Wat blijft er dan nog over van hem?

New York Post. Beeld De Volkskrant
New York Post.Beeld De Volkskrant
The Guardian. Beeld De Volkskrant
The Guardian.Beeld De Volkskrant

Klachtenlijst

De klachtenlijst is lang. In januari vergeleek Obama IS en andere door Al Qaida geïnspireerde jihadistische groepen badinerend met een 'juniorenteam'. Een soort Jong Al Qaida, dat wel de shirts kon aantrekken van het eerste maar daarmee nog niet meteen een sterrenploeg was. Eind juni werd duidelijk hoe hij de situatie onderschat had. IS rukte op in Irak en veroverde Mosul.

Minister van Buitenlandse Zaken John Kerry zei dat Amerika hierdoor 'verrast' was. Het Witte Huis verklaarde dat de crises van deze zomer niet te voorzien waren. Critici vonden dit verweer een zwaktebod: waar is dan dat enorme, omstreden inlichtingenapparaat van de NSA voor? Alleen voor het afluisteren van de Duitse kanselier Angela Merkel?

In augustus was Obama volledig doordrongen van de ernst van de situatie. Hij besloot tot luchtaanvallen. Na de onthoofding van journalist James Foley noemde hij IS boos een 'kankergezwel'. Maar meteen na die persconferentie was hij te zien op de golfbaan. Dat viel slecht. Zo aangedaan was hij kennelijk niet.

Intussen werden de verklaringen over IS harder. Minister van Defensie Chuck Hagel zei dat de terreurgroep een dreiging vormt die 'uitstijgt boven alles wat we eerder hebben gezien.' Benjamin Rhodes, de plaatsvervangend veiligheidsadviseur, waarschuwde IS: 'Als jullie achter Amerikanen aangaan, komen wij achter jullie aan, waar dan ook.'

The Courier Beeld De Volkskrant
The CourierBeeld De Volkskrant

Escalatie

Het klimaat leek rijp voor een escalatie van de strijd tegen IS, bijvoorbeeld met aanvallen ook in Syrië. Maar nog geen week later liet Obama de meeste lucht weer uit het ventiel ontsnappen door te zeggen dat 'er nog geen strategie is'. De president hield in en Amerika reageerde verbijsterd. Dat gevoel werd alleen maar groter toen de president vervolgens ook nog op de filosofische toer ging. 'Het is altijd een rommeltje geweest in de wereld.' De opkomst van IS, het gedonderjaag van Poetin en de chaos in Libië zijn serieuze zaken, maar het is 'niet iets dat vergelijkbaar is met de uitdagingen waarvoor we stonden in de Koude Oorlog'. Volgens hem denken we te snel dat de wereld uiteenvalt en dat komt door de sociale media.

Zoals altijd bij Obama zijn dat analytisch gezien interessante punten. Het is ratio versus emotie, impulsiviteit versus bedachtzaamheid. Maar voor veel Amerikanen zijn het de verkeerde woorden op het verkeerde moment. 'Het is niet de terreur, mensen. Het zijn de tweets', sneerde Frank Bruni van The New York Times. De irritatie over Obama's 'onthechtheid' zit bij links en rechts. Uit peilingen blijkt dat 58 procent van de Amerikanen zijn buitenlands beleid afkeurt. Hij zegt op alles dat hij niets kan doen, citeerde een krant een hoogleraar.

Nogmaals Bruni: 'Een rommeltje - dat is mijn keuken na een lang weekend. Wat gebeurt in Irak en Syrië is monsterachtig.' Dit stond in de krant op de dag dat met Steven Sotloff de tweede Amerikaan werd onthoofd.

Miami Herald. Beeld De Volkskrant
Miami Herald.Beeld De Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden