Lam Gods moest buigen voor wereldse macht 5 - 10 - - 20 - 25 - 30 - 40 - 50 - 60 - 70 - 75 - 80 - 90 - 100 15 jaar

Terug naar 19 april 1993. De FBI bestormt het onderkomen van een sekte in Waco. Een bloedbad is het gevolg....

Diederik van Hoogstraten

Alan Stone, een psychiater en rechtsgeleerde aan Harvard University, gelooft niet in samenzweringstheorieën. De waarheid is doorgaans treuriger dan wat je kunt bedenken, ontdekte Stone toen hij als expert voor de overheid onderzoek deed naar de gewelddadige dood van tachtig sekteleden in de stad Waco, Texas.

Het was een ‘afschuwelijke, onnodige tragedie’, zegt Stone vijftien jaar later. Bovenal illustreerde de FBI-operatie ‘de dodelijke incompetentie van de federale overheid’. In die context moeten we volgens Stone de lessen van ‘Waco’ zien: dat het landsbestuur fouten maakt, deze fouten zelden erkent, vrijwel nooit excuses aanbiedt, en mensen isoleert die kritiek leveren op Washington – mensen zoals Stone.

Wat gebeurde er op die zwarte dag in de Amerikaanse geschiedenis? Een grote groep Branch Davidians, een christelijke sekte, volgde hun charismatische leider David Koresh, die zichzelf zag als het Lam Gods. Het vertrouwen van zijn volgelingen ging diep. Koresh deelde het bed met echtgenotes en puberdochters van mannelijke sekteleden, met instemming van de mannen. Ze noemden hun terrein nabij Waco ‘Mount Carmel’, naar de bijbelse berg in Israël.

Op 28 februari 1993 wilden agenten van de wapen- en drugsbestrijdingsdienst (ATF) Koresh oppakken en de sekte ontmantelen. Wat volgde, was een bloedbad. Vier agenten en zes Branch Davidians kwamen om tijdens vuurgevechten. Een stand-off van 51 dagen kwam op 19 april ten einde met een nieuwe inval, ditmaal door de FBI. Het geweld veroorzaakte een vlammenzee. Onder de 76 doden waren 21 kinderen.

De net aangetreden minister van Justitie, Janet Reno, getuigde in het Congres. Zij was nog niet eens beëdigd als minister, maar nam de verantwoordelijkheid op zich. Reno huilde om de kinderen – en bleef acht jaar minister onder president Clinton.

Stone was een van de onafhankelijke onderzoekers van het eerste uur. Anders dan zijn collega’s wees hij een beschuldigende vinger naar de overheid. Zeker, de Branch Davidians hadden wapens, schoten op agenten, en overtraden de wet op allerlei manieren. Maar de gretigheid van de agenten, en het gebruikte CS-traangas dat in gesloten ruimten dodelijk effect heeft, leidde tot de massale sterfte.

‘Waco’ was geen geïsoleerd incident. Voor Amerikanen met een hekel aan de overheid was de inval nieuw bewijs van Washingtons ‘oorlog’ tegen het eigen volk. Een vervolg op ‘Ruby Ridge’. Op die plek in Idaho was in 1992 Randy Weaver gearresteerd, nadat zijn vrouw, zoon en hond waren doodgeschoten door FBI-agenten.

Na dat drama én na ‘Waco’ werd de overheid beschuldigd van een cover-up. De feiten zouden zijn verhuld om reputaties te beschermen. Dit leidde tot samenzweringstheorieën en in 1995 tot een nieuwe ramp, ditmaal in Oklahoma City. Timothy McVeigh blies precies twee jaar na ‘Waco’ een overheidsgebouw op en doodde 168 mensen. Stone zegt dat de terreurdaad een ‘directe reactie’ was op de wandaden van agenten en de bureaucratische pogingen om het eigen straatje schoon te vegen.

In 1997 verscheen de documentaire Waco: Rules of Engagement, waarin de mogelijkheid van een samenzwering werd onderzocht. Stone trad als expert op in de film, maar noemde die later onverantwoordelijk en misleidend. De overheid deed echter zo slecht onderzoek, dat kijkers ‘geen realistisch beeld hebben om de film tegen af te zetten’.

Het geloof in een samenzwering leeft voort op het internet, maar Stone merkt dat de belangstelling voor ‘Waco’ is afgenomen. Bovendien heeft hij ontdekt dat de waarheid vertellen niet bevorderlijk is voor je carrière. ‘Mij is nooit meer gevraagd om te dienen in een onderzoekspanel.’

Toch zijn Stone’s aanbevelingen bij latere FBI-operaties gevolgd. Geen CS-gas meer. Langer wachten totdat geweld wordt gebruikt. In dat licht bezien, zegt Stone: ‘Ik heb geen moment spijt dat ik de waarheid heb verteld.’

Diederik van Hoogstraten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden