NIEUWSBREAK

Laila al-Zwaini: 'Misschien stappen wij morgen wel in die bootjes'

De aanslagen in Frankrijk en Tunesië, Griekse ellende, de ban op de Confederate Flag, het vervolg op Harry Potter en de dood van 'Wreker' Patrick Macnee. We bespreken vandaag het nieuws met arabiste en juriste Laila al-Zwaini, die woonde en werkte in onder meer Irak, Egypte, Jemen en Afghanistan.

Laila al-ZwainiBeeld Edwin Weers

In een gasfabriek in Saint-Quentin-Fallavier, vlakbij Lyon, is vanochtend een aanslag gepleegd. Er is een man onthoofd en twee mensen raakten gewond. Ook in de Tunesische plaats Sousse heeft een aanslag plaatsgevonden, waarbij tientallen mensen om het leven zijn gekomen.
'Wat opvalt bij aanslagen zoals vandaag in Frankrijk is dat speculaties direct als feiten worden gepresenteerd. Er is iemand onthoofd. Er is een vlag gevonden. Dat moet moslimterrorisme zijn, dat moet Islamitische Staat zijn. Het kan ook Al Qaida zijn. Of het werk van een gestoorde eenling. Het is een reflex van de media die je niet ziet bij bijvoorbeeld de aanslag in Charleston (waarbij een blanke jongen zwarte kerkgangers doodschoot). Daar zie je toch grotere terughoudendheid.

'Overigens ben ik wel zo iemand die bij een aanslag direct in de do-modus schiet. Ik ga kijken of er nog sprake is van een speciale dag of een symbolische betekenis. Neem vandaag; Frankrijk, Tunesië, de aanslag op een moskee in Koeweit. 26 juni, vrijdag. Symboliek is er niet, maar zoals zo vaak vinden deze bloedige aanslagen plaats op vrijdag. En dan ook nog tijdens ramadan. Voor de meeste moslims een maand van reflectie, maar voor deze extremisten een manier om hun rechtvaardige strijd nog maar eens op de voorgrond te plaatsen.

'Laten we dan ook niet vergeten dat deze aanslagen niet gepleegd worden door de islam, maar door radicale moslims die islamitische symbolen misbruiken. Dat gewone moslims ook slachtoffer zijn van deze extremistische terreur. Meestal letterlijk, bij bosjes komen ze om bij aanslagen in Irak, Syrië of Jemen, terwijl ze in Europa zich bij elk incident weer moeten verantwoorden of afstand moeten nemen.'

Dit weekeinde moet er een akkoord tussen Griekenland en zijn geldschieters liggen. Lukt dat niet, dan zetten de overige landen het plan B in gang dat de schade van een Grieks faillissement voor de rest van de eurozone moet minimaliseren.
'Bij alle berichten over Griekenland vliegen de cijfers en scenario's je om de oren. De mens lijkt zelf een beetje op de achtergrond te zijn geraakt. Wat mij bijvoorbeeld afgelopen week trof was het verhaal van een Griekse man die op straat zwierf. Ooit was hij de baas van vijf slagerijen, nu was hij een van de miljoen Griekse daklozen. Verlaten door familie en vrienden.'

'Een groter drama is toch niet mogelijk in een mediterraan land waar je normaliter op je familie kan terugvallen? 'Ze zien mij niet staan als mens', zei hij wanhopig over Europa. Dat geldt voor meer Grieken en ook wel voor de duizenden bootvluchtelingen die in Griekenland stranden. Dan moet ik altijd denken: vandaag zijn zij het, misschien zijn wij het morgen. Dan moeten we als gevolg van klimaatveranderingen en de stijgende zeespiegel zelf in bootjes stappen.'

Apple heeft spelletjes uit de App Store verwijderd waarin de oorlogsvlag te zien is van de zuidelijke staten ten tijde van de Amerikaanse burgeroorlog. De Confederate Flag wordt door veel mensen als racistisch gezien, zeker na de aanslag in Charleston.
'Het blijft spijtig dat er weer een dodelijke aanleiding nodig is zodat zo'n onderwerp wordt opgepakt. Dat de politiek gaat nadenken over symbolen die kwade zin kunnen verleiden. Dat Apple en andere bedrijven nu ook besluiten om morele waarden boven commerciële waarden te plaatsen. Iedereen kan wat doen. Toch kun je zo'n vlag ook niet helemaal weggummen. Ook dat leidt weer tot heftige reacties die weer extremistische acties in gang kunnen zetten. Daar moeten we wel bij stil blijven staan.'

Schrijfster J.K. Rowling heeft een vervolg aangekondigd op haar beroemde Harry Potter-reeks: Harry Potter and the Cursed Child (Harry Potter en het vervloekte kind). Het nieuwe avontuur over de bebrilde tovenaarsleerling zal echter niet als boek verschijnen, maar is als theatervoorstelling aangekondigd.
'Harry Potter! Geweldig dat er een vervolg komt. Harry Potter zit echt heel sterk in elkaar. De verhaallijnen, de tovenaarswereld. Knap hoe schrijfster J.K. Rowling datgene lukt wat politici en marketeers vaak niet lukt: iets wat heel ver weg van ons staat, zo dicht bij te brengen. Ook het persoonlijke verhaal van Rowling spreekt natuurlijk tot de verbeelding. Dat het vervolg slechts een toneelvoorstelling wordt is wel wat teleurstellend. Zo beperkt ook voor dit fantasievolle verhaal. Misschien is het wel typisch Brits: we maken er een musical of toneelstuk van. Je hoopt toch eerder op iets met sociale media. Een digitaal avontuur waar je als lezer kunt meedoen. Al blijf ik wel benieuwd naar de nieuwe avonturen van Harry Potter.'

In de zaak rond Bart van U., die wordt verdacht van de moord op oud-minister Els Borst en die op zijn zus, is zo veel misgegaan, dat justitie en het kabinet niks anders hebben kunnen doen dan excuses maken.
'Als ik dan lees dat de moordenaar van Els Borst zich diverse malen heeft aangemeld bij de politie, maar dat daar niks mee is gedaan, denk ik: dat staat misschien wel niet op zichzelf. Kijk bijvoorbeeld naar Nederlandse moslimgezinnen waarvan een zoon radicaliseert en vader, moeder, broers of zussen bij de politie aankloppen. Vaak doet de politie niks of weet het een en ander niet goed in te schatten. De geradicaliseerde zoon vertrekt naar Syrië of Irak en zo'n gezin komt vervolgens onder verscherpte bewaking. Een heel gezin wordt gecriminaliseerd. Dan denk ik: schiet de politie tekort? Wordt er dan te veel gehecht aan technische protocollen in plaats van menselijke intuïtie? Durf verder te kijken dan de regels, kijk mensen in de ogen, ga af op het eigen instinct.'

Volgende week start in Utrecht de Tour de France. Vandaag is bekend geworden dat de Giro d'Italia volgend jaar in Apeldoorn van start gaat.
'Eigenlijk heb ik niets met wielrennen. Ik ben zelf een hardloopster. Al vind ik het bij wielrennen juist bijzonder dat de beoogde winnaars worden geholpen door andere wielrenners die misschien wel sneller zouden kunnen, maar niet sneller mogen.

'Mooi dat de Tour en de Giro hier starten. Fietsen en Nederland passen wel bij elkaar. Ondanks dat je bij wielrennen onwillekeurig ook aan onsportief gedrag moet denken. Aan al die dopinggevallen van de afgelopen jaren. Maar ja, dat geldt natuurlijk ook wel voor voetbal. De FIFA kan er met al die corruptiezaken ook wat van. Bij sport wil je eigenlijk alleen genieten.'

De Britse acteur Patrick Macnee, die in Nederland vooral bekend is van zijn rol als de gedistingeerde geheim agent John Steed (compleet met bolhoed en paraplu) in de televisieserie De Wrekers (The Avengers) is overleden. Macnee is 93 jaar geworden.
'John Steed! Gelukkig leeft zijn partner Emma Peel (gespeeld door Diana Rigg) nog wel. Ik was verknocht aan De Wrekers. De Britse humor, scherp maar met een knipoog. De chemie tussen Steed en Peel. Het feit dat ze beiden de show stalen, ook nog eens als gelijken. Ik vond vooral haar heel inspirerend. Zij is echt de voorloper geweest van latere vrouwelijke actieheldinnen als Lara Croft. De Wrekers roept bij mij echt nostalgie op naar vroeger, naar Engeland en Londen. Veel Irakezen van de generatie van mijn vader woonden in Londen en dan gingen wij elk jaar een maand in een huisje in Londen zitten. Dat Britse uit De Wrekers was dan zo heerlijk herkenbaar.'

Dit is aflevering 543 van de dagelijkse 4 uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden