Interview Rachel Reeves

Lagerhuislid Rachel Reeves schreef een boek over vrouwelijke parlementariërs: ‘Vrouwelijke politici zijn eerder bereid tot samenwerken’

Als er iets is wat parlementariër Rachel Reeves van haar boek Women of Westminster heeft geleerd, is het dat de vrouwen in de Britse politiek minder gebonden zijn aan hun politieke stam en meer dan mannen bereid zijn samen te werken met collega’s van andere partijen. Niet voor niets telt de nieuw opgerichte Onafhankelijke Groep veel vrouwen.

Rachel Reeves Beeld AFP

‘Pretty horrendous’, verzucht Rachel Reeves (40), als haar gevraagd wordt naar de Brexitsaga die Westminster al twee jaar in de greep heeft. De Labour-afgevaardigde die net het boek Women of Westminster heeft gepubliceerd, zit vermoeid in haar kantoor dat uitkijkt over Westminster Bridge en de Keltische koningin Boudica, bekend van haar strijd tegen de Romeinen.

Op het moment van het interview spreekt haar voorman Jeremy Corbyn, van wie Reeves geen bewonderaar is, met de premier, een overleg waar ze weinig fiducie in heeft. ‘De achterban van Labour en die van de Conservatieven radicaliseren.’ Volgens haar is het aan de parlementariërs om een uitweg te vinden. Dat valt niet mee. Maandagavond werden Lagerhuisleden het wederom niet eens over een alternatief voor Theresa Mays Brexitplannen, iets waar Reeves van baalt.

‘Ik ben voor een nieuw referendum omdat de zaken er nu heel anders voorstaan dan in 2016. Maar ik heb die avond ook voor ‘zachte Brexitvarianten’ gestemd. Soms moet je beseffen dat de tijd rijp is voor een compromis en een signaal geven dat parlementsleden bereid zijn samen te werken.’ Begin dit jaar heeft Reeves zelf een amendement ingediend om artikel-50 twee jaar te verlengen, een plan waarvoor ze steun had gezocht bij de Tories. Het haalde het net niet, maar lijkt nu toch te gaan gebeuren.

Noodwet

Na het interview wachten drie stemmingen over een noodwet die een No Deal moet voorkomen. Het is een initiatief van haar partijgenote Yvette Cooper, gesteund door de regenteske Conservatief Oliver Letwin. ‘Als Yvette daarin slaagt, schrijft ze geschiedenis.’ Zelf heeft Reeves, afgevaardigde van Leeds-West, geschiedenis geschreven met haar boek over de manier waarop vrouwelijke politici in de afgelopen honderd jaar de Britse politiek hebben proberen te veranderen.

Deze geschiedenis begon kort na de invoering van vrouwenkiesrecht in 1918 met de verkiezing van Gravin Constance Markiewicz tot Sinn Fein-afgevaardigde. Het was een valse start omdat Ierse nationalisten uit principe hun Lagerhuiszetel leeg laten. ‘Dat ze wegens hoogverraad in de gevangenis zat, was een andere belemmering’, zegt Reeves. Een rode lijn in het boek is de gedachte dat vrouwen, meer dan mannen bereid zijn om samen te werken met collega’s van andere partijen.

Dat heeft een historische verklaring, zegt ze. ‘Decennialang speelden vrouwen een marginale rol binnen hun partijen, dus zochten ze bondgenoten bij vrouwen bij andere partijen, in de Lady Members’ Room. ‘De Conservatief Nancy Astor, de eerste vrouw in het parlement, werkte samen met de progressieve liberaal Margaret Wintringham bij het opstellen van een wet die het gezag over kinderen ook bij de moeder legde. Voorheen hadden vaders dat exclusieve recht.’

De gestage opmars van de vrouwelijke volksvertegenwoordigers veroorzaakte enig ongemak in de veredelde herenclub die het Lagerhuis was, zo vertelt Reeves. ‘Winston Churchill zei ooit tegen Astor: ‘Toen je het House of Commons binnenkwam, bekroop me het gevoel dat een vrouw mijn badkamer binnen was gelopen en ik me alleen met een spons kon beschermen.’ Daarop zei Astor: ‘Is het niet bij je opgekomen dat jouw afzichtelijke voorkomen een afdoende bescherming was?’.’

Olifant in de kinderwagen

De enige stemming die Churchill tijdens de oorlog zou verliezen, ging over een wetsvoorstel van zijn partijgenoot Thelma Cazalet-Kier voor gelijke betaling. ‘Hij vertelde haar dat ze een olifant in een kinderwagen probeerde te stoppen en won de stemming uiteindelijk door zijn eigen premierschap op het spel te zetten. In de jaren zeventig was de legendarische socialist Barbara Castle verantwoordelijk voor een belangrijke wet voor gelijke betaling, maar Reeves wilde onbekendere vrouwen als Cazalet-Kier herwaarderen.

Haar politieke bewustzijn dateert uit de jaren tachtig. ‘Deze man belichaamt onze waarden’, had haar vader, een onderwijzer, op een avond gezegd, wijzend op Labour-leider Neil Kinnock. Reeves blonk uit op haar meisjesschool in Zuidoost-Londen, werd schaakkampioen en studeerde politiek, filosofie en economie op New College in Oxford. Ze was lid van Labour maar meed de Oxford Union, die de Gove’s en Boris Johnsons heeft voortgebracht, omdat daar te veel werd gedebatteerd om het debatteren zelf.

New Labour’s morgenrood in 1997 was haar politieke wekker. ‘Bij die verkiezing werden 101 Labour-vrouwen gekozen. Het plan ontstond voor een groepsfoto en beleefdheidshalve werd Downing Street daarvan op de hoogte gesteld, maar Blair beschouwde dat als een uitnodiging. Dus in plaats van een foto van 101 topvrouwen, werd het een foto van een machtige premier, door vrouwen omringd.’ Reeves betrad in 2010 het Lagerhuis en werd al snel genoemd als toekomstig partijleider, maar critici klaagden over haar ‘saaiheid’.

Selectiemethode

Ze profiteerde van een selectiemethode waarbij vrouwen voorrang kregen. ‘Dat is nog steeds nodig helaas, want anders is er toch de neiging mannen te kiezen.’ Zo was in haar ogen Gordon Browns beleid weliswaar goed voor vrouwen, maar omringde hij zich het liefst door mannen. Dat is niet anders bij Corbyn, met zijn ‘Brocialists’. ‘Labour praat veel over seksegelijkheid, maar de daden blijven uit. We moeten eerlijk zijn over onze tekortkomingen en ons schamen dat we nog geen vrouw als leider hebben gehad.’

Dat de Tories nu al twee vrouwelijke premiers hebben geleverd, zonder positieve discriminatie, vergroot die gêne slechts. Reeves relativeert dat emancipatoire succes. ‘Margaret Thatcher werd aanvankelijk niet serieus genomen door haar partij en zelfs toen ze premier was, bestond de verwachting dat ze snel zou verdwijnen. May werd premier omdat iedereen afviel. Anders dan Thatcher heeft May veel voor vrouwen gedaan in haar eigen partij en ze vertelde me haar strijd tegen vrouwenhandel als haar grootste triomf te zien.’

Volgens Reeves hebben vrouwen twee grotere veranderingen teweeg gebracht. Inhoudelijk gezien is er meer aandacht voor onderwerpen die vrouwen extra aangaan, stelt ze. ‘Toen mijn collega Harriet Harman in de jaren tachtig begon over kinderopvang werd ze uitgelachen, nu is het een belangrijk onderwerp op de agenda. Daarnaast zie je dat vrouwen minder gebonden zijn aan een politieke stam. Mijn goede vriendin Jo Cox, die vermoord werd in 2016, vormde altijd coalities met politici van ‘de andere kant’ als ze iets wilden bereiken, en dat wil ik voortzetten.’

Soulmate

Met lede ogen moest ze toezien hoe een andere soulmate, Luciana Berger, Labour heeft verlaten en medeoprichter is geworden van de Onafhankelijke Groep van teleurgestelde Labour- en Tory-parlementsleden. Dat deze beweging vooral vrouwen telt, bewijst volgens Reeves haar punt. Zelf heeft ze besloten bij Labour te blijven, al is het maar omdat haar zus en zwager ook parlementslid zijn. Reeves is nu voorzitter van de Lagerhuiscommissie Economische Zaken en droomt ervan de eerste vrouwelijke minister van Financiën te worden.

Tevreden constateert ze dat Westminster ‘familievriendelijker’ is geworden, ondanks de bewering van oud-speaker Betty Boothroyd, dat vrouwen die op een familievriendelijke plek willen werken, beter terecht kunnen bij Marks & Spencer. ‘Het blijft jongleren, maar ik heb het makkelijker dan de vrouwen uit mijn boek’, zegt Reeves, moeder van twee kinderen (6 en 3), ‘er zijn weinig nachtelijke zittingen meer, er is een crèche in het parlement en zwangere afgevaardigden kunnen sinds kort op afstand stemmen.’

Na een uur moet ze er vandoor. Haar wacht immers een lange Brexitavond , met om half twaalf de ‘Cooper- stemming’, een avond dus zonder kinderen. ‘Het landsbelang gaat even voor.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden