Reportage

Lachgasballonnen: 'Mensen zien het niet als drugs'

Uit onderzoek van het Trimbos Instituut blijkt dat steeds meer jongeren de afgelopen jaren lachgas zijn gaan gebruiken. Het risico op ernstige gezondheidsincidenten is gering, maar negatieve effecten komen wel voor. Het kabinet wil onderzoeken of de verkoop aan minderjarigen aan banden kan worden gelegd. Lees hier onze reportage terug waarin we veel jonge gebruikers spreken over de trend van nu: 'Even een ballonnetje doen'.

Maud Effting
Jongeren aan de lachgasballonnen. Beeld
Jongeren aan de lachgasballonnen.Beeld

Na een uitgaansavond liggen ze bij bosjes op straat: zilver gekleurde slagroompatronen. Bij de Blokker zijn ze per tien tegelijk te koop. Maar scholieren, jongeren en partygangers gebruiken ze niet voor slagroomtaarten. In de stalen patronen zit lachgas, dat ze inademen. Via ballonnen.

'Als ik het doe, lijkt het even of ik de wereld in slow motion zie', zegt Sophie, een studente van 23 die op een uitgaansavond meestal twee ballonnen neemt. 'Geluiden komen vertraagd binnen, soms hoor je een soort echo, en je ziet even heel wazig. Alles lijkt langzaam te gaan. Het is een soort heftige trip waar je in komt en het is heel grappig. Vaak moeten we hard lachen. Het duurt ongeveer één minuut, en dan zakt het weer weg.'

Sophie en haar vrienden doen het soms op dancefestivals, thuisfeestjes en afterparty's. 'Ik neem het nooit alleen', zegt ze, 'altijd met een groepje. Dan doen we even een ballonnetje.'

Lachgas wordt al jaren gebruikt, maar er zijn signalen dat het toeneemt. Dat stelt het Trimbos instituut, dat wetenschappelijk onderzoek doet naar verslaving. Onderzoekster Ninette van Hasselt zegt het vooral zorgelijk te vinden dat sommige gebruikers zo jong zijn en dat er een kleine groep is die het middel frequent gebruikt. 'We weten nog onvoldoende wat dit doet met een opgroeiend brein.'

Het ministerie van VWS laat onderzoek doen naar de effecten en het gebruik van lachgas, zegt een woordvoerster van staatssecretaris Van Rijn. 'We constateren dat de kennis hierover nog mager is. Literatuurstudies gaan vooral over medisch lachgas. Daarom moet worden uitgezocht waarom mensen dit gebruiken. Ook moet duidelijk worden wat het effect is op jonge gebruikers.' Binnenkort wordt duidelijk wie het onderzoek uitvoert.

Soms wordt lachgas op feestjes verkocht. Beeld
Soms wordt lachgas op feestjes verkocht.Beeld

Er zijn risico's verbonden aan lachgas. Zo kan tijdelijk zuurstoftekort ontstaan. Gebruikers kunnen hoofdpijn krijgen, duizelig en misselijk worden. Ook kunnen ze tijdelijk bewusteloos raken. Bij zwangerschap kan het gevaarlijk zijn voor de baby. Bij maanden- of jarenlang bijna dagelijks gebruik kan vitamine B12-tekort en zenuwschade ontstaan.

'Voor veel mensen is het de normaalste zaak van de wereld', zegt Sander (28). 'Alsof je een biertje haalt. Het is iets sociaals. We proosten altijd met een ballon voordat we beginnen. Ik begon er een paar jaar geleden mee op festivals. Als ik mijn neus dichtdoe en alleen dat gas inadem, dan kom ik in een soort trip. Het geluid wordt trager, je hoort een soort wap-wap, ziet allerlei kleuren. Soms zie ik mijn vriendin drie keer hetzelfde doen.'

Uit recent onderzoek van het Trimbos blijkt dat 8 procent van alle scholieren tussen de 12 en 16 jaar een keer of vaker lachgas heeft gebruikt. Het Trimbos noemt dit percentage 'opvallend hoog'. Ruim 2 procent van de scholieren zei de afgelopen maand lachgas te hebben genomen. Van de hbo- en mbo-studenten tussen de 16 en 18 heeft 17 procent ooit een 'ballonnetje gedaan'.

Mensen doen het vooral als tussendoortje naast alcohol en andere drugs, zoals xtc, zegt student Juliën (22). 'Het is een attractie, een ritje in de achtbaan. Het is niet zo dat je de hele avond heel hard gaat op alleen maar lachgas. Nee, iedereen gaat op een feest gewoon even achterover liggen in een zitzak, en neemt een ballonnetje - dan is de sfeer goed. Soms spring je door de kamer en heb je het gevoel dat je drie meter hoog gaat.'

Op internet zijn talloze koeriersbedrijfjes die tegen betaling de spullen aan huis leveren. Ze noemen zich de Slagroompatronentaxi, Happy Gas, Lachgasdelivery of de Lachgaskoning. Sommigen van hen leveren cilinders om meerdere ballonnen te maken.

Lachgasballonnen zijn soms te koop op feestjes. Veel gebruikers hebben ze gezien op Koningsdag en kleine technofestivals. 'Dan zie je gewoon standjes waar je ze kunt kopen', zegt Anne (23). 'Daar staat soms een langere rij dan bij de bar voor de drank.'

De drempel is laag, zeggen alle gebruikers. 'Mensen zien het niet als drugs', zegt Sophie. 'Vriendinnen van mij die nooit drugs gebruiken, doen wel ballonnetjes. Omdat het na een minuut weer weg is, hoef je geen angst te hebben dat je nog urenlang in een bad trip zit.'

De verkoop en het gebruik van slagroompatronen is legaal. Lachgas dat wordt verkocht in ballonnen valt sinds juli dit jaar onder de Warenwet en dus onder toezicht van de Voedsel en Warenautoriteit. Volgens VWS moet nog worden besloten wat dit betekent voor de handhaving.

Het Trimbos is aarzelend over media-aandacht: 'We willen mensen niet op ideeën brengen', zegt een woordvoerster. 'Toen we hier een keer over berichtten in de media, hoorden we dat de fabrikant de volgende dag veel extra slagroompatronen had verkocht. Het gevaar is dat je de indruk wekt dat het normaal zou zijn.'

Anne (23) vertelt hoe ze meemaakte dat haar vriendin paarse lippen kreeg en omviel na gebruik. 'Zelf had ze dat niet in de gaten. Toen ik zei dat ze moest stoppen, was ze na een halve minuut weer okay.'

Student Sander is er inmiddels wel klaar mee. 'Eén keer ben ik zo ver weg geraakt, dat ik vreemde dingen zag. Ik zat op een bankje, en toen ik opzij keek, zag ik ineens mezelf zitten onder een capuchon. Daarna keek ik voor me en zag ik hoe mensen me aankeken. Ze hadden allemaal míjn hoofd. Heel eng. Ik had toen ook 4-FMP erbij gebruikt. Sindsdien wil ik het eigenlijk niet meer doen.'

Ze liggen met bosjes op straat: slagroompatronen. Beeld
Ze liggen met bosjes op straat: slagroompatronen.Beeld

Hoe doen ze het?

Gebruikers zetten het lachgaspatroon op een slagroomspuit, vullen hem, en spuiten vervolgens het lachgas in eenballon. Daarna zetten ze de ballon aan hun mond en ademen in en uit. Hun stem wordt laag, in tegenstelling tot heliumgas, dat gebruikers juist een hoge stem bezorgt. Het Trimbos waarschuwt het lachgaspatroon niet direct aan de mond te zetten, omdat anders de mond of de longen kunnen bevriezen. Lachgas werd vroeger in de geneeskunde gebruikt om patiënten kort onder narcose te brengen. Het vermindert pijnprikkels en angstgevoelens . In Engeland wordt het gebruikt als pijnstiller bij bevallingen. Het heeft een psychedelische werking en geeft even een euforisch gevoe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden