RechtbankverslagTramschutter

Lachende Gökmen T. schokt slachtoffers en moet opnieuw uit de zaal worden verwijderd

Ook dinsdag, tijdens de tweede procesdag, gedraagt tramschutter Gökmen T. zich zo heftig dat de rechter hem uit de zaal laat verwijderen. Deze dag spreken de slachtoffers en nabestaanden over hoe hun leven is veranderd na de gebeurtenissen op 18 maart 2019. 

Rechtbanktekening van Gökmen T., de verdachte van de schietpartij in en rond een tram in Utrecht.Beeld ANP

‘Jammer, jammer.’ De eerste woorden die Gökmen T (38) spreekt tijdens de inhoudelijke behandeling van zijn zaak, schokken dinsdag de aanwezigen in de afgeladen Utrechtse rechtszaal.

Slachtoffer Eline (22), die bijna een jaar geleden zwaar gewond raakte tijdens de schietpartij in de Utrechtse tram, heeft net in haar emotionele slachtofferverklaring tegen hem gezegd: ‘Een ding is zeker: Gökmen, je hebt me niet verslagen.’ Dat is wanneer T. 'Jammer, Jammer’ zegt. Zijn reactie met die twee woorden brengen haar en andere slachtoffers en nabestaanden in de zaal nog verder van streek. ‘Wat een stuk stront’, klinkt het verontwaardigd. Overstuur verlaat Eline de zaal.

Niet voor de eerste keer in dit proces trekt de rechter een streep. Hij besluit dat T. niet langer in de rechtszaal kan zitten bij de volgende slachtofferverklaringen. Eerder op de ochtend spraken nabestaanden van twee van de vier dodelijke slachtoffers van de schietpartij in de Utrechtse tram op 18 maart, nog wel in aanwezigheid van de verdachte. Tijdens hun emotionele woorden kon T. zijn lachen nauwelijks bedwingen.

Minachting

T. wordt verdacht van viervoudige moord met een terroristisch motief. Van tevoren was al rekening gehouden met extreem gedrag. Maar de manier waarop deze verdachte deze week in de Utrechtse rechtbank de aanwezige slachtoffers en nabestaanden weet te tergen, is ongekend. De minachting die T. tentoonspreidt voor hun lijden, verhevigt hun verdriet. ‘Het lijkt erop of hij er bewust op uit is het nog erger te maken voor zijn slachtoffers’, zegt advocaat Arlette Schijns, die Eline bijstaat.

Op de eerste dag van de inhoudelijke behandeling maandag maakte T. al duidelijk hoezeer hij de rechtbank, waarvoor hij gedwongen moet verschijnen, veracht. Hij spuugde naar zijn advocaat en stak zijn middelvinger op naar de rechter. Dat was heftig voor de nabestaanden, zegt Sébas Diekstra, advocaat van de vader van de overleden Roos. ‘Hun leven is onherstelbaar beschadigd na 18 maart. En deze verdachte wil de rechtszaal gebruiken als zijn tribune, als een megafoon.’

De meeste terrorismeverdachten ontkennen, zegt Diekstra. ‘Die zeggen, zelfs als onomstotelijk is bewezen dat ze in het kalifaat zijn geweest, dat ze daar alleen maar bij de vuilnisdienst werkten. T. gebruikt nu de rechtszaal om zijn boodschap van haat en wraak de samenleving in te slingeren. Om zo nieuwe steun en aandacht te genereren voor zijn ideeën. Dat is extra pijnlijk en traumatiserend voor de slachtoffers en nabestaanden.’

Onschuldige levens

Voor de rechter doet Eline (22) dinsdag voor het eerst in het openbaar haar verhaal. Hoe ze nooit meer dezelfde zal zijn als ze was voor die fatale 18 maart. ‘Nu heb ik hele andere zorgen. Zorgen die een 22-jarige niet zou moeten hebben. Dat komt door een man vol met haat en woede die vond dat hij het recht had om onschuldige levens te nemen.’

Die ochtend had ze nog een sprintje getrokken om de tram te halen. In de achterste wagon zag ze hoe T. een jong meisje neerschoot. Ze geloofde eerst niet wat ze zag. Maar toen ze bloed zag, wist ze dat het echt was.

Ze verzwikte haar enkel toen ze in haar vlucht uit de tram sprong. ‘Op dat moment wist ik dat ik de lul zou zijn.’ T. schoot haar in haar rug. Bloedend lag ze op het perron. Toen de ambulance kwam, werd alles zwart.

Eline heeft blijvend letsel overgehouden aan de verwonding. Ook is ze getraumatiseerd. ‘Ik moet me wekelijks inspannen voor mijn revalidatie. Ik zie de ellende op mijn lichaam getekend, voor altijd, elke dag als ik in de spiegel kijk.’

Als daarna slachtoffer Melanie (22) in de rechtszaal spreekt, volgt T. de zaak via een videoverbinding in een andere ruimte. Ook haar leven is radicaal veranderd sinds T. haar neerschoot in de Utrechtse tram. ‘Geen feestje was mij te veel. Tot 18 maart. Hij keek me aan en hij schoot me neer.’ Melanie is angstig sindsdien. Ze heeft nachtmerries, is voortdurend alert. Met het openbaar vervoer gaat ze niet meer.

Mijn meisje

Eerder die ochtend spreekt de vader van Roos (19) de verdachte woedend toe. ‘Je zit nu te lachen, maar ik zal lachen als jij overlijdt’, zegt deze vader. ‘Dan stamp ik op je graf. Je hebt je eigen familie te schande gemaakt. Jij varken.’

De moeder van Roos kan haar tranen niet bedwingen. ‘Ik zou willen schreeuwen van woede en pijn’, zegt ze. ‘Maar ik voel vooral verdriet. T. is een narcist, hij schiet mijn kind dood en stapt er gewoon overheen. Hij heeft mijn meisje van mij afgepakt.’

De respectloze houding van de verdachte levert extra spanning voor de nabestaanden op, zeggen hun advocaten. Vanaf de voorbereidende rechtszittingen is vaak tot het laatste moment onduidelijk of de verdachte zal verschijnen of niet, en hoe hij zich dan zal gedragen.

Daarbij worstelen veel nabestaanden met de vraag of de aanslag wellicht te voorkomen was geweest. T. was 1 maart 2019 vrijgekomen uit de gevangenis in Lelystad. Toen was niet bekend dat hij enkele dagen daarvoor een bewaarder een kopstoot had gegeven. Die had hem verboden om te bidden tijdens het bajeswerk. ‘Als de gevangenis eerder aangifte had gedaan, was het misschien anders gelopen’, zegt advocaat Diekstra.

Laken

De nabestaanden van Rinke (49) raken het beeld niet kwijt van het laken dat voor de tram lag die 18 maart. De foto’s ervan gingen de wereld rond, en zijn ook misbruikt door jihadgroepen, zegt zijn zus.

‘Deze verdachte heeft mijn broer laten lijden’, zegt ze. ‘Rinke heeft een vreselijke dood gehad. De angst die hij heeft gehad tijdens het vluchten uit de tram, de deur ging niet open. Hij trok aan de noodstop en hielp mensen om door het raam te vluchten. En hij is zelf neergeschoten toen hij door het raam sprong.’

Alle sprekers deze dinsdag zeggen, elk in eigen bewoordingen, wat deze zus zegt. ‘Deze idioot verdient de allerzwaarste straf die er is. Hij mag nooit meer vrijkomen.’

Donderdag wordt het proces voortgezet met het requisitoir van de officier van justitie.

Lees verder over de aanslag in Utrecht

Vrouwelijke officieren krijgen een kusmondje, de rechter een middelvinger en zijn eigen advocaat een klodder spuug op zijn toga. Tramschutter Gökmen T. toont geen berouw voor zijn viervoudige moord. Integendeel.

Een kogel van tramschutter Gökmen T. doorboorde haar lichaam. Later kwam de angst en de wens om dood te gaan. Nu wil Eline weer ademen. Om dat te doen, moet moet Eline Gökmen T. in de ogen kijken.

Toen Frans Hoogendijk uit zijn auto was gestapt bij de tramaanslag in Utrecht bijna een jaar geleden, werd hij bij de arm genomen door Mustafa Ercan, die net uit de tram was gevlucht. Nu ziet hij hem weer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden