Labours kandidaat ziet geen heil in confrontatie 'Minister' Cook is een positieve Euroscepticus

Wint Labour de komende Britse verkiezingen, dan wordt Robin Cook minister van Buitenlandse Zaken. En daar mag Europa blij mee zijn, vindt hij....

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

Als in juni in Amsterdam de Europese top wordt gehouden, zullen het vermoedelijk Robin Cook en Tony Blair zijn die, als vertegenwoordigers van Groot-Brittannië, aanschuiven bij de Europese leiders, als vervangers van Malcolm Rifkind en John Major.

De Schot Cook (50) legde dinsdagochtend in Londen zijn Europese geloofsbelijdenis af, in een lezing voor 'Het Centrum voor Europese Hervorming', een pro-Europese denktank.

Cooks confessies volgden op de aanval die premier Major dinsdagavond in Brussel uitvoerde op Europa, en met name op de Sociale Paragraaf van het Verdrag van Maastricht. 'Extreme retoriek', vond Cook dat. 'Major maakte in Brussel een groteske karikatuur van wat de Sociale Paragraaf echt betekent.'

Labour zal Majors Maastrichtse opt-out onmiddellijk ongedaan maken en de Paragraaf alsnog ondertekenen. 'Er staat daarin helemaal niks dat het Britse concurrentievermogen aantast. De meerderheid van het Britse bedrijfsleven weet dat ook. Dat de Conservatieve Partij denkt dat hun oppositie tegen ondertekening voor hen de verkiezingen kan winnen, bewijst wel hoe sterk ze het contact met de werkelijkheid zijn kwijtgeraakt. Driekwart van de Britten is voor ondertekening.'

Robin Cook is geen kritiekloos aanhanger van de Europese gedachte. Met Prescott vertegenwoordigt hij in de Labourtop eerder de gematigd Eurosceptische vleugel. Maar hij maakte dinsdag duidelijk, dat Europa niettemin met een heel ander Groot-Brittannië te maken krijgt, als Labour aan de macht komt.

'De welvaart van de mensen in Groot-Brittannië hangt deels af van de mate waarin de Britse regering een succes weet te maken van het Britse lidmaatschap van de Europese Unie. Wij exporteren meer naar de andere lidstaten, dan naar de rest van de wereld bij elkaar. Meer naar Duitsland dan naar de Verenigde Staten of Japan. Meer naar Nederland dan naar alle tijgereconomiën in het Verre Oosten.'

En succes, denkt Cook, komt voort uit coöperatie, niet uit confrontatie. 'De relaties met Europa kunnen nooit een succes worden onder een regering die vasthoudt aan de verouderde manier van onderhandelen, waarin je alleen kunt winnen als de andere partij verliest. Het Conservatieve wereldbeeld is geworteld in een model van onafhankelijke naties, dat behoort tot de negentiende eeuw, niet tot de volgende. Zij zien confrontatie als het normale kenmerk van de Britse relaties met onze Europese buren. Wij weten dat modern onderhandelen streeft naar een uitkomst waarin beide partijen winnen.'

In januari volgend jaar neemt Groot-Brittannië het voorzitterschap van de Unie over. Cook ziet de zes maanden waarin, naar hij hoopt, een Labourregering met de hamer zwaait, als een cruciaal half jaar. Eerder al formuleerde hij zijn plannen om binnen Europa een alliantie te vormen van kleinere landen, onder leiding van voorzitter Groot-Brittannië, die zich te weer zou moeten stellen tegen het al te dominerende en te veel op integratie gerichte beleid van Duitsland en Frankrijk.

Cook wil nadruk op een beleid dat vooral is gericht op de hervorming van de EU. Ook om de steun voor de EU onder de Europese bevolking te vergroten. Want: 'Een stabiel en succesvol Europa kan alleen worden opgebouwd van onderen af, op de basis van de steun van de volkeren van Europa. Het kan niet worden gebouwd van de top naar beneden, op basis van overeenstemming tussen de toppolitici.'

Daarom wil Cook dat de Europese besluitvorming opener wordt. 'Er worden veel te veel beslissingen genomen achter gesloten deuren. Sinds de val van het communisme is de Europese Ministerraad het enige overgebleven politieke lichaam in Europa dat in het geheim wetten invoert. Dat moet veranderen. De Europese burger heeft er recht op te weten wat hun vertegenwoordigers doen.'

Daarnaast zal Labour zich in Europa 'hard' te weer stellen tegen het Gemeenschappelijke Landbouwbeleid, dat nog steeds de helft van het totale EU-budget opsoupeert. 'Het is absurd dat de Europese belastingbetaler de productie moet blijven subsidiëren van voedsel dat de Europese consument lang niet allemaal kan opeten. Het is bespottelijk en uit de tijd om door te gaan met drie keer zoveel te spenderen aan de agrarische economie als aan regionale en industriële ontwikkeling. Wij willen een einde aan de subsidies voor agrarische productie.'

Tot de hervormingen die volgens Cook absoluut noodzakelijk zijn, behoort ook de veel hardere aanpak van fraude. 'Er moeten veel strengere boetes komen voor regeringen die een oogje dichtknijpen voor fraude met Europees geld. Er verdwijnt te veel geld in privé-zakken.'

Aan zelfvertrouwen heeft Cook geen gebrek. 'Het Britse voorzitterschap van de EU, volgend jaar, is een uitstekende gelegenheid om de feilen van de Unie aan te pakken. Labour heeft een agenda voor de hervormingen die Europa nodig heeft, en ik ben ervan overtuigd dat wij die ook kunnen doorvoeren.'

Zo ziet Cook voor het Britse voorzitterschap ook een belangrijke taak weggelegd in de snelle uitbreiding van de Europese Unie. 'Ik zie in de toekomst een Europa van meer dan twintig lidstaten, van Portugal tot Polen.'

Het Europa dat Cook voor ogen staat is niet dat van Chirac en Kohl, die hij onlangs als een 'aarts-integrationist' diskwalificeerde. De grote crisis waarmee Europa momenteel worstelt, vindt Cook, is haar 'legitimiteit'. 'De grootste vraag waarvoor Europa zich gesteld ziet, is hoe we de samenwerking kunnen veiligstellen en tegelijkertijd de eigen identiteit en cultuur van elke lidstaat kunnen koesteren.'

De oplossing die Cook ziet is die van veel van zijn Conservatieve opponenten: 'Europa moet zich ontwikkelen tot een vrije gemeenschap van van elkaar afhankelijke lidstaten, die bij elkaar komen, niet om hun souvereiniteit in te leveren, maar om samen te werken aan een gemeenschappelijk belang.'

En John Majors flexibiliseringsidee, waarbinnen verschillende landen een verschillende mate van integratie zouden mogen nastreven? 'Daar ben ik tegen. Het zou heel slecht zijn voor Europa als een harde kern van sterk geïntegreerde landen zou ontstaan in het hart van Europa, met de rest van de landen in de marge.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden