Labour-leider Corbyn lonkt naar macht met verrassingspleidooi voor zachte Brexit

Jeremy Corbyn heeft gekozen: geen volle breuk met de EU, maar een douane-unie. Dat gaat recht tegen de regering in, maar sommige Conservatieven voelen er wel wat voor.

Jeremy Corbyn stelde zich maandag duidelijk tegenover premier May en de Brexiteers die een douane-unie een hindernis vinden voor de gedroomde vrijhandel met de rest van de wereld. Foto reuters

De ideoloog van weleer is pragmaticus geworden. In een toespraak bij een autofabriek te Coventry heeft Jeremy Corbyn zich maandag uitgesproken voor een zachtere Brexit. De oppositieleider wil tariefvrije handel garanderen door middel van een Brits-Europese douane-unie. Hiermee stelt Labour zich duidelijk tegenover premier Theresa May en de Brexiteers die een douane-unie een hindernis vinden voor de gedroomde vrijhandel met de rest van de wereld. Met deze koerswijziging hoopt Corbyn vooral de wankele regering-May problemen te bezorgen.

Wat zijn overwegend eurogezinde partij betreft, mag Corbyn nog wel een stapje verder gaan door ook bij de Interne Markt van de Europese Unie te blijven en daarmee de vier vrijheden (goederen, kapitaal, diensten, personen) te accepteren, maar dat is nog een stap te ver voor de socialist die de EU altijd heeft gezien als een kapitalistische conjuratie tegen de arbeidersklasse. Bovendien moet hij er rekening mee houden dat een aanzienlijk deel van de Labour-kiezers in de oude industriesteden voor de Brexit heeft gestemd, dit uit onvrede met immigratie.

In de toespraak loofde hij de Europese samenwerking, bijvoorbeeld waar het gaat om de strijd tegen klimaatverandering en belastingontduiking. Het liefst ziet hij een op maat gemaakte Brits-Europese douane-unie, wat als voordeel heeft dat de Iers-Noord-Ierse grens open kan blijven. Bedrijven, zoals autofabrikanten, kunnen ook zorgeloos blijven handelen met Europa en de rest van de wereld. Hij wil inspraak in toekomstige handelsverdragen en een zo groot mogelijke toegang tot de Europese interne markt, mits de Britten een eigen immigratiebeleid kunnen voeren.

De zachte Brexit waar Labour op aanstuurt, is goed nieuws voor Nederland

De keuze van Labour om Groot-Brittannië binnen de douane-unie te houden, is gunstig voor Nederland.

'Krenten pikken op stelten'

De reacties liepen uiteen. Een Britse Brussel-correspondent had in de wandelgangen van de Wetstraat de term 'krenten pikken op stelten' gehoord. Aan de andere kant van het slagveld zei minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson dat het eiland onder Corbyn een 'kolonie van de Europese Unie' gaat worden. De werkgeversbond zei juist blij te zijn met Labours plannen.

De toespraak van Corbyn bevatte niet veel gedetailleerde voorstellen. Een deel ging helemaal niet over de Brexit, maar over de schade die de Conservatieven volgens hem toebrengen aan het land. Het was dan ook geen liefdesverklaring aan Brussel, maar een aanval op Downing Street. Als leider van Hare Majesteits oppositie heeft Corbyn zich bijna twee jaar op de vlakte gehouden over de Brexit. Het onderwerp is een groot probleem voor zijn partij, maar een nog groter probleem voor de partij die aan de macht is. En daar ziet Corbyn een schietkans.

Handelsverdragen

Bij de Tories heeft Brexit gezorgd voor een hernieuwde strijd tussen de Brexitgezinde vrijhandelaren en de eurogezinde protectionisten, een herhaling van de strijd omtrent de Graanwetten, de importheffingen tussen Groot-Brittannië en Ierland die in de eerste helft van de 19de eeuw onderwerp van politiek debat waren. Indertijd leidde dat tot de val van de Conservatieve regering. Op zo'n ondergang zit ook Corbyn te wachten en die kans dient zich aan wanneer het Lagerhuis ergens in de komende weken gaat stemmen over het lidmaatschap van een douane-unie.

Een jaar geleden had May gezegd dat ze wil dat het Verenigd Koninkrijk deel zal uitmaken van 'een' douane-unie, maar onder druk van de Brexiteers verwierp ze die optie. Dat deed ze aan de vooravond van een 'top' in het Chequers. In het buitenhuis van de premier kwam het kernkabinet bijeen om onder het genot van thee en Schotse zandkoekjes een Brexit-lijn te bepalen. Dat zou zijn gelukt en aanstaande vrijdag geeft May openheid. Londen zou een alomvattend handelsverdrag willen met de vrijheid om af te wijken van regels, een 'illusie' volgens EU-baas Donald Tusk.

Taaie kostganger

May rekent erop dat het de eurogezinde vleugel van haar fractie er niet voor wil zorgen dat Corbyn in 10 Downing Street eindigt. Brexit-minister David Davis heeft Corbyn vergeleken met een verkoper van slangenolie en andere Brexiteers hebben zijn ommezwaai verraad aan de Brexit-kiezers genoemd. Het is niet zeker of dat laatste terecht is. De vrijhandel waar de Brexiteers voor pleiten, met unilaterale afschaffing van importheffingen, kan immers de doodsteek worden voor de laatste resten industrie in Brexit-gebieden als Port Talbot, Sunderland en Wolverhampton.

Afgelopen weken heeft Corbyn eens te meer bewezen een taaie kostganger te zijn, toen hij zonder veel problemen een offensief van de rechtse pers aangaande zijn vroegere ontmoetingen met een Tsjechische spion overleefde. Het leidde er zelfs toe dat een Conservatief Kamerlid een bedrag van vijf cijfers aan hem moest betalen wegens smaad. De Labour-leider werd binnen Conservatieve kringen altijd gezien als een principiële en ongevaarlijke revolutionair, maar nu hij een sluwe en pragmatische politicus blijkt te zijn, beginnen May en de haren wat nerveus te worden.


Positie May in gevaar door Brexit-perikelen, Labour plukt de vruchten

Nu socialisme de Labour-partij overneemt, is Corbyns revolutie voltooid
Het continent kijkt meewarig en bewonderend naar zijn succes. Nu de aanhangers van Jeremy Corbyn ook het partijbestuur in handen hebben, is de renovatie van het Britse Labour compleet. Wat betekent dat voor de sociaal-democraten op het Europese vasteland? (+)

'Lead or Go': hoe sterk staat May nog als ook het kabinet haar openlijk bekritiseert?
Terwijl de Britse premier Theresa May op bezoek is in China, gaat thuis het zagen aan haar stoelpoten onverdroten verder. Leden van het kabinet kunnen ongestraft kritiek op hun baas uiten. (+)

Premier Rutte brengt een werkbezoek aan de Britse premier Theresa May in haar ambtswoning in Downing Street 10. Foto anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.