Labour-leider Blair krijgt links en rechts om de oren

New Labour is bij de lokale verkiezingen massaal thuisgebleven. Daarvan profiteerden 'oud' Labour en de Conservatieven. Een jaar voor de parlementsverkiezingen wordt Blair belaagd door links en rechts....

Van onze correspondent Peter de Waard

Indien er in Groot-Brittannië nu parlementsverkiezingen zouden worden gehouden, zou de Labour-partij van premier Blair volgens de opiniepeilingen 50 procent van de stemmen krijgen. Dat is 6 procent meer dan bij de parlementsverkiezingen van 1997.

Blair beschikt in Groot-Brittannië nog over een massale aanhang. Alleen heeft die aanhang een nadeel: hij staat wel de opiniepeilers te woord, maar hij is met geen stok naar de stembus te krijgen. In werkelijkheid haalde Labour gisteren namelijk maar 30 procent van de stemmen.

De nederlaag die Labour eerder leed bij de verkiezingen voor het Europese Parlement was nog niet verontrustend: Britten zijn nu eenmaal niet erg geïnteresseerd in Brusselse zaken.

Voor de lokale verkiezingen van donderdag gold dat excuus niet. Deze verkiezingen spraken de Britten wel degelijk aan: ze waren door de hervormingen van het kiesstelsel van historische betekenis. Het spectaculaire en verhitte gevecht om het burgemeesterschap van Londen trok veel aandacht in de Britse media.

De apathie van de Labour-aanhang moet premier Blair inmiddels grote zorgen baren. Blair had deze week bij alle Londenaren nog een persoonlijke brief laten bezorgen met een oproep om bij de burgemeestersverkiezingen op zijn protégé Frank Dobson te stemmen. Maar de Labour-leden trokken zich er niets van aan: ze bleven óf gewoon thuis óf stemden op Livingstone of de Conservatieve kandidaat Steven Norris.

De last van het premierschap valt Blair zichtbaar zwaar. Ook zijn uitstraling is drie jaar na zijn aantreden verbleekt. In principe heeft de Labour-regering de wind in de zeilen. Het gaat goed met de Britse economie, de werkloosheid is ongekend laag en het gevaar van de beruchte Britse ziekte is zo goed als afgewend. Het recept, dat Blair onder het etiket van New Labour heeft voorgezet, is heilzaam geweest voor de natie, maar het kan de Britten niet echt meer inspireren.

Die één op de drie Britten die nog wel de gang naar de stembus maakt, is vooral boos op Blair. Deze Britten hekelen de 'arrogante' machtspolitiek van de premier en willen op de een of andere manier hun protest uiten. In Londen kon links in de persoon van Ken Livingstone daarvan profiteren. In de selectie van zijn kandidaat voor het burgemeesterschap van Londen stapelde Labour de ene fout op de andere.

Niet alleen werd tegen de wil van de partijleden een marionet van Blair tot kandidaat benoemd, ook werd diens campagne daarna op totaal verkeerde wijze gevoerd. Met dreigementen dat 'Red Ken' een ramp zou zijn voor de grootste stad van Europa bereikte Blair het tegendeel van wat hij beoogde: Ken werd een populaire rebel, een lieveling van links en een vrolijke hofnar voor rechts.

Of het burgemeesterschap van Ken Livingstone nu echt op een ramp zal uitdraaien is nog de vraag. Maar het is een feit dat Blair is opgezadeld met een prestigieuze luis in de pels aan de overkant van de Theems. Bovendien heeft Londen nu een burgemeester die New Labour beleidsmatig herhaaldelijk in het vaarwater zal willen zitten, zoals bij de plannen voor de privatisering van de metro.

In de rest van het land hebben de kiezers hun protest laten horen door juist op rechts te stemmen. De Conservatieven behaalden een onverwacht grote overwinning. Ze wonnen veel meer zetels in de lokale besturen dan ze hadden kunnen dromen. Met zijn roep om law and order en zijn bezorgdheid over het toenemend aantal asielzoekers wist de Conservatieve leider William Hague een gevoelige snaar te raken.

Maar Hague stevent daarmee niet automatisch af op een overwinning in de algemene verkiezingen. Het verlies van een belangrijke parlementszetel bewees dat de Conservatieven hun oude glorie nog niet kunnen doen herleven. Wel zullen de Tories met meer zelfvertrouwen de campagne ingaan.

In de afgelopen maanden heeft de regering-Blair de aanvallen van links en rechts proberen te pareren. Zo kondigde minister van Financiën Gordon Brown in april aan dat er vele miljarden in de gezondheidszorg en het onderwijs zouden worden gestoken. En minister van Binnenlandse Zaken Jack Straw liet bij voortduring weten dat Groot-Brittannië alleen echte politieke vluchtelingen welkom zal heten en keihard zal optreden tegen illegalen.

Maar Blair en zijn ministers worden blijkbaar weinig serieus genomen. De premier heeft nog twaalf maanden de tijd om ook de eigen aanhang te mobiliseren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden