Labour heeft nog wat vlekjes weg te werken

De Britse premier Blair is vrijdag begonnen aan zijn tweede ambtstermijn. Hij heeft nog veel beloftes uit zijn eerste termijn in te lossen....

Van onze correspondent Peter de Waard

Met gepaste soberheid en zonder de jubelkreten van 1997 betrok Tony Blair vrijdag opnieuw Dowingstreet 10, nadat hij bij acclamatie door het Britse volk was herkozen. De overwinning was even eclatant als historisch: Blair heeft als eerste Labourleider acht jaar de tijd gekregen om de 'socialistische' idealen te realiseren.

Zijn mandaat is zelfs groter dan elke andere zittende premier in de Britse geschiedenis. Labour haalde een meerderheid van 167 zetels en handhaafde daarmee zijn overmacht in het Lagerhuis. Blair overtrof zelfs Thatcher, die in 1983 een meerderheid van 144 zetels haalde en Harold Macmillan, een ander Conservatieve zwaargewicht die in 1959 met een meerderheid van 99 zetels terugkeerde.

Niettemin zaten er enkele schoonheidsfoutjes aan Blairs unieke prestatie. De New-Labourfilosofie heeft de kiezers na vier jaar niet kunnen inspireren naar de stembus te gaan. De opkomst kelderde naar 59 procent. Slechts één op de vier stemgerechtigden heeft op Labour gestemd.

New Labour heeft in de afgelopen vier jaar veel geleken op een veelbelovend trendy restaurant. De menukaart heeft aan de hooggestemde verwachtingen voldaan. Maar het voorgerecht viel tegen. Dankzij de beloftes omtrent het fantastische hoofdgerecht zijn de klanten echter niet weggelopen.

Het hoofdgerecht zal moeten bestaan uit betere gezondheidszorg, onderwijs en deugdelijk openbaar vervoer. Blair heeft hier met de slogan Schools and hospitals first een prioriteit van gemaakt. De staatsgezondheidszorg, de NHS, met zijn lange wachtlijs ten, excessen en miskleunen zal nu daadwerkelijk moeten worden hervormd en verbeterd. Hetzelfde geldt voor het vermaledijde onderwijssysteem en het vastgelopen transportsysteem.

De saus die de premier bij het hoofdgerecht in gedachte heeft, is door Blair tijdens de campagne niet genoemd, omdat hij niet zeker wist of die de meerderheid van de bevolking wel zal smaken. Maar de premier zal zijn aarzelingen over aansluiting bij Europa vrijwel zeker laten varen. Hij gaf gisteren tussen de regels al een schot voor de boeg dat hij - 'hoe moeilijk het soms ook is' - wil inspelen op de veranderingen in de internationale samenleving. Het referendum over de euro komt eraan. En het lijkt niet bij voorbaat een verloren gevecht.

Afgezien van de vijfduizend stemmen die de rechtsextremistische kandidaat van de British National Party in het vorige week door rassenrellen getroffen Oldham haalde, hebben de Britten zich een redelijk volk getoond. Gematigde standpunten zijn gehonoreerd. De Liberaal-Democraten, die vurig hebben gepleit voor aansluiting bij de eurozone en ook belastingverhogingen in het vooruitzicht durfden te stellen, wonnen als enige partij zetels. Zij kregen na het grote succes van 1997 nog eens zes zetels extra, waarmee ze op het hoogste aantal zijn uitgekomen sinds 1929.

De Conservatieve leider William Hague wist daarentegen met zijn uitgesproken - soms zelfs negentiende-eeuwse - standpunten niets van het verloren gegane terrein van 1997 terug te winnen.

Duidelijk is geworden dat de Britten niet verder het isolement willen zoeken, maar openstaan voor internationale samenwerking. Blair zal die wens vorm moeten geven, hoewel hij op die weg onneembaar lijkende obstakels zal blijven tegenkomen. Hij heeft niet alleen de massale steun van de kiezers gekregen, hij is ook de favoriete politicus van de Britse media (The Economist noemde hem de enige geloofwaardige Conservatieve kandidaat). Blair heeft iets heroïsch gedaan met Labour . Het wordt tijd dat hij ook iets heroïsch doet voor het land.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden