Laatste Stuyvesant-stukken gaan onder de hamer

De laatste werken uit Nederlands oudste bedrijfscollectie worden maandag in Amsterdam geveild.

722 werken totaal. Schilderijen, aquarellen, tekeningen, grafieken, sculpturen. Van Arman, Armando, Lucebert, maar ook Job Koelewijn en Klaas Gubbels. Allemaal hingen ze ooit in de Turmac tabaksfabriek in Zevenaar. En nu vormen zij samen, komende maandag in het Amsterdamse veilinghuis AAG, het sluitstuk van de veiling van wat wel wordt genoemd 'de meest bijzondere bedrijfscollectie die Nederland ooit heeft gekend'.


De Peter Stuyvesant Collectie, die eigendom is van tabaksfabrikant British American Tobacco (BAT), is op uniek te noemen. Niet alleen omdat het de grootste verzameling van naoorlogse en hedendaagse kunst is die ooit is geveild - de complete verzameling bestond uit 1500 werken -, maar ook omdat het de eerste bedrijfscollectie is die in Nederland werd samengesteld.


Alexander Orlow, toenmalig directeur van de Turmacfabriek, was een kunstliefhebber. Hij had het revolutionaire idee dat kunst een positieve invloed kan hebben op arbeidsvreugde en productiviteit. Omringd door kleurrijke schilderijen zou het werken een stuk aangenamer worden, was zijn gedachte.


Vanaf 1960, toen hij de Peter Stuyvesant Stichting oprichtte, bouwde Orlow zijn kunstcollectie op. In het eerste jaar vroeg hij dertien kunstenaars uit dertien Europese landen een enorm schilderij te maken in imposante kleuren, zodat het ook van verre in de fabriekshal te zien zou zijn. Later zou hij vooral losse werken aankopen. Het thema: joie de vivre. Orlows werknemers hadden daarbij zo hun voorkeur, zegt Talita Teves, directeur van AAG: 'Het personeel was gek op abstracte kunst. Hoe non-figuratiever, hoe beter.'


Dat de collectie met het veilen van de laatste zevenhonderd werken nu definitief uiteenvalt, is volgens Teves geen slechte zaak. Integendeel: 'Sinds de sluiting van de fabriek in 2008 is de collectie weggestopt in een opslag. Nu krijgen andere mensen de kans om ervan te genieten.'


Eerder werden al ruim vijfhonderd topstukken, van onder andere Jan Schoonhoven, Corneille en Karel Appel, geveild bij veilinghuis Sotheby's. De opbrengst: 17,7 miljoen euro. Wat dit laatste deel van de collectie moet gaan opbrengen? Teves: 'De vorige keren zijn de werken getaxeerd, dit keer niet. En er is geen minimumprijs. Waarom? Om het nog aantrekkelijker te maken om mee te bieden.'


Bedrijfscollecties in museum

Het Gemeentemuseum Den Haag laat tot eind september werk uit tien bedrijfscollecties zien. De tentoonstelling PUBLIC / PRIVATE - Bedrijfscollecties toont stukken uit de kunstcollecties van de bedrijven ABN AMRO, AEGON, BAM, BNG, ING, KPMG, KPN, Nationale-Nederlanden, NIBC en werkgeversorganisatie VNO-NCW. Bank ING beschikt over de grootste collectie, gevolgd door ABN AMRO. 'De rol van bedrijfscollecties is een heel andere dan die van musea', waarschuwt het Gemeentemuseum in een toelichting. 'Kunst vervult binnen bedrijven vooral een representatieve functie.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden