Laatste kans

Ab Klink heeft een principiële en juiste consequentie getrokken uit de gebeurtenissen van de voorbije week. De brief van het CDA-Kamerlid over de formatie, waarvan het waarheidsgehalte openlijk door fractieleider Maxime Verhagen in twijfel werd getrokken, zou vandaag in het Kamerdebat tot uiterst pijnlijke taferelen hebben geleid voor het CDA....

Ook voor Mark Rutte is het moment van de waarheid aangebroken. Hij won de verkiezingen van 9 juni nipt van de PvdA, maar heeft na drie maanden die winst nog altijd niet verzilverd. Een meerderheid van de partijen adviseert nu koningin Beatrix de VVD-leider een proeve van een regeerakkoord te laten schrijven. Het is Ruttes laatste kans op het premierschap. Eerder vond de koningin het nog een ‘waagstuk’ Rutte een dergelijke opdracht te geven, vertelde oud-informateur Ruud Lubbers (CDA).

PvdA-leider Job Cohen wil meeschrijven, maar dat is om praktische redenen niet zo’n goed idee. Omdat Rutte heeft onderhandeld met zowel de PvdA, D66 en GroenLinks, als met PVV en CDA heeft hij het beste overzicht over de standpunten van de partijen. Wel zal hij zijn ‘piketpaaltjes’ moeten verplaatsen, wil hij de huidige patstelling in regeren over zowel links als rechts doorbreken.

Regeren over rechts heeft nog altijd Ruttes voorkeur. Zijn proeve van een akkoord kan dan bestaan uit het materiaal dat in de gesprekken met PVV en CDA is verzameld, in een mildere variant. Maar hij kan dat onzalige idee beter laten varen. Het is bovendien onzeker of de PVV instemt en in het instabiele CDA blijft ook na Klinks vertrek PVV-steun omstreden.

Rutte zal het moeten doen met de PvdA. Hij moet ‘linkser’ regeren dan hij wil, en moet zijn bezuinigingseisen afzwakken. VVD en PvdA zijn door de verkiezingsuitslag op elkaar aangewezen. Wie de derde intekenaar wordt op Ruttes akkoord, laat zich raden. Het CDA zal zichzelf niet graag buiten zo’n kabinet plaatsen, ook al zijn de verhoudingen met de PvdA na de val van Balkenende IV danig verzuurd.

Curieus is het wel, zo’n middenkabinet waarin de twee grootste tegenstanders uit de verkiezingscampagne plaatsnemen, aangevuld met de grootste verliezer. Daarom moet de variant die Lubbers in zijn veelbesproken brieven noemde ook nog niet worden uitgesloten: een minderheidskabinet van VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Ruttes trackrecord wordt er intussen niet beter op, maar het ‘waagstuk’ moet nu toch zijn beslag krijgen. Mislukt het, dan is Cohen aan zet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden