'Laatste kans' voor Grieken leidt weer tot uitstel

De ministers van Financiën uit de eurolanden zijn vanavond zonder succes bijeengekomen voor een zoveelste poging Griekenland binnen de eurozone te houden. Volgens Europese leiders hebben de Grieken opnieuw geen geloofwaardige voorstellen gepresenteerd, hoewel de bodem van de schatkist in zicht komt en steeds meer Grieken hun geld van de bank halen. Op maandag wordt daarom een spoedoverleg georganiseerd met de Europese regeringsleiders. In dit liveblog vindt u al het Griekenlandnieuws van de avond terug.

Een vrouw neemt geld op in Athene.Beeld anp

De schuldeisers en Griekenland zijn vanavond geen centimeter dichter tot elkaar gekomen. De Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis toverde een aantal nieuwe voorstellen uit zijn mouw die door zijn Europese collega's weer even snel werden afgeschoten. Aangezien de eurogroep er niet uit komt zijn de Europese regeringsleiders nu aan bod: aanstaande maandag wordt een speciaal topoverleg door EU-president Donald Tusk georganiseerd om tot een doorbraak te komen.

Daar mag de Griekse premier Alexis Tsipras aan zijn collega's laten zien dat de Grieken met 'serieuze voorstellen' kunnen komen, wat Varoufakis vandaag volgens zijn gesprekspartners duidelijk niet gedaan heeft. Intussen dringt de tijd, want in Griekenland halen burgers steeds sneller geld van de bank en stellen zij het betalen van hun belasting uit. Hiermee anticiperen zij op een mogelijk faillissement van de regering, dat door dezelfde voorzorgsmaatregelen weer dichterbij komt. Een bankrun is niet ver weg meer.

ECB-directielid Coeuré van de Europese Centrale Bank zou vandaag volgens geruchten zelfs hebben voorspeld dat de Griekse banken mogelijk maandag al niet meer open kunnen, doordat Grieken sneller geld opnemen dan de banken geld bij de ECB kunnen lenen. De ECB wilde vanavond echter niet op de geruchten ingaan.

De harde opstelling van Varoufakis is niet alleen een doorn in het oog voor zijn Europese collega's, maar ook voor de directeur van zijn eigen centrale bank. Bankpresident Yannis Stournaras moet het beleid van zijn regering uitdragen maar zou liever de plannen van de Trojka uitvoeren. Gisteren waarschuwde hij voor een rampscenario als Griekenland uit de euro stapt, tot woede van Varoufakis. Leest u hier het profiel van de omstreden topambtenaar.

De Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis speelt tijdens een persconferentie de zwarte piet toe aan Jeroen Dijsselbloem: 'De eurogroepvoorzitter heeft zich helaas alleen op de Griekse verantwoordelijkheden willen richten, en niet op de veranwoordelijkheid van alle partijen om een akkoord te bereiken.'

Varoufakis zegt dat hij met zijn voorstellen een krachtig 'teken van welwillendheid' heeft afgegeven richting de Europese partners, door met 'diepgaande hervormingen' te komen. Hij zegt dat er niet veel tijd over is om tot een akkoord te komen, maar dat een deal nog steeds mogelijk is als alle partijen meewerken. Wel is een 'ongeluk' volgens hem inmiddels 'gevaarlijk dichtbij'.

Volgens de minister bevatten zijn plannen een 'uitgebruide privatiseringsagenda' en een 'onafhankelijke raad' die de Griekse begrotingsdiscipline zou overzien en waar nodig op de rem zou trappen.

Duizenden mensen zijn donderdagavond in de Griekse hoofdstad Athene de straat op gegaan om te demonstreren voor de euro. Onder het motto 'Wij blijven in Europa' eisen ze dat de regering een akkoord sluit met de geldschieters om het land voor de euro te behouden.

Sympathisanten van de conservatieve oppositiepartij Nea Dimokartia en de socialistische Pasok waren de drijvende krachten achter de betoging. Een dag eerder demonstreerden tegenstanders van de euro in Athene.

Ook IMF-directrice Christine Lagarde is aan het woord, en spreekt de hoop uit dat Griekenland de komende dagen komt met 'geloofwaardige voorstellen'. Blijkbaar waren de plannen die Yanis Varoufakis vandaag presenteerde dat niet.

Maandag krijgen de Grieken een herkansing, want EU-president Donald Tusk heeft daarvoor een speciaal topoverleg bijeengeroepen.

Tijdens de persconferentie komt Europees Commissaris Pierre Moscovici aan het woord: Griekenland riskeert een 'catastrofaal scenario' als er geen akkoord komt. 'We naderen het eindspel. Ik roep de Griekse regering op om serieus terug te keren naar de onderhandelingstafel en een catastrofe te vermijden.'

Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem spreekt de pers toe in sombere bewoordingen: er is nog geen uitzicht op een nieuw akkoord, aldus de Nederlandse minister van Financiën.

De berichten van het Duitse blad Die Zeit over een nieuw voorstel aan de Grieken lijken uit de lucht gegrepen. Het eurogroepoverleg is voorbij en heeft geen nieuwe deal opgeleverd, laat Europees functionaris Valdis Dombrovskis in een tweet weten.

'Het einde van mijn eerste eurogroep. Heel interessant', tweet de Finse minister van Financiën Alexander Stubb. De resultaten zijn nog onbekend.


Het Duitse blad Die Zeit meldt op basis van 'bronnen rondom de onderhandelingen' dat de eurolanden de Grieken het aanbod hebben gedaan om het lopende hulpprogramma tot het einde van het jaar te verlengen. Hierbij zouden 10 miljard euro uit het programma, die oorspronkelijk bestemd was voor de herkapitalisering van Griekse banken, gebruikt worden om aan de lopende aflossingsverplichtingen van de Griekse regering te voldoen. De eurolanden zouden dit bod hebben gedaan zonder het IMF, dat er weinig heil in ziet.

Het is nog onduidelijk aan welke voorwaarden de Grieken zouden moeten voldoen om de hulp te ontvangen. Volgens de Britse krant The Guardian doen Europese diplomaten de bewering van die Zeit af als 'dagdromen'.

Het is niet de eerste keer dat de media druk speculeren over een 'Uur U', 'eindbod' of een 'laatste kans' voor Griekenland, maar tot nu toe heeft de Griekse regering een flinke trukendoos opengetrokken om toch aan geld te komen. Volkskrant-verslaggever Yvonne Hofs beschreef al in april hoe Tsipras en de zijnen hun geld op allerlei manieren bij elkaar schrapen. Hoe ver hun creativiteit reikt valt niet te voorspellen, maar een belangrijk verschil met de situatie in april is dat de Griekse centrale bank nu zelf roept dat de bodem van de schatkist toch echt een keer in zicht is.

Ook vandaag lijkt de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schaüble allerminst van zins de Grieken tegemoet te komen. 'We wachten op voorstellen van de Grieken. Daar wachten we al langer op, met geduld, maar de tijd raakt op', zei Schaüble voorafgaand aan de top. Zijn Griekse collega Varoufakis zei eerder dat hij vandaag zijn voorstellen komt presenteren, maar liet in het midden of die ook maar iets afwijken van de plannen die eerder door de eurogroep zijn afgeschoten.

De Duitse minister van Financiën Wolfgang Schaüble.Beeld anp

Terwijl de Grieken steeds meer euro's van hun rekening halen voordat het misschien te laat is, lijken de inkomsten van de regering snel op te drogen. Volgens de Britse krant Financial Times stellen veel bedrijven en particulieren het invullen van hun belastingpapieren uit, bang dat op de gewone belastingheffingen binnenkort nieuwe noodheffingen volgen. Afgelopen maand is bijna een kwart minder belasting opgehaald dan gepland, waardoor de kans alleen maar kleiner wordt dat Griekenland deze maand zijn verschuldigde aflossing aan het IMF kan betalen.

Terwijl Griekenland op het politieke vlak steeds verder van Europa lijkt af te drijven, wordt het land op economisch terrein juist afhankelijker van zijn Europese partners. De Duitsers hebben de Russen dit jaar ingehaald als belangrijkste goederenleverancier van de Grieken, zo blijkt uit statistieken van het CBS, terwijl Italië Turkije heeft afgelost als voornaamste afzetmarkt.

Nog een commentaar, van de Finse minster van Financiën Alex Stubb. Hij zei dat geduld een mooie waarde is, maar dat het geduld bij sommige landen op aan het raken is. 'Als je in de EU een deal sluit, moet je je daaraan houden', zei hij. Wat hem betreft is er te veel onderhandeld de afgelopen maanden. Er zijn wat Stubb betreft twee opties: of een nieuwe deal met Griekenland onder voorwaarden, of een plan B, dat zou kunnen resulteren in een Grieks failliet.

Onze correspondent Marc Peeperkorn is in Luxemburg. Zijn verwachtingen? In ieder geval geen doorbraak, zoals hij vanmorgen al schreef. De geluiden bij aankomst van alle ministers zijn somber. 'Zoals minister Noolan van Ierland al zei: Varoufakis heeft de neiging allerlei macro-economische verhandelingen te geven, maar we hebben specifieke plannen nodig. Het debat begint om 18.00 uur, en Griekenland is pas het laatste onderwerp op de agenda. Het maximaal haalbare lijkt me dat Griekenland met iets komt waarover de ministers verder willen praten. Een strohalm. De vraag is wat dat iets is.'

Tooltje van de collega's van de Financial Times: in één klap alle schuldbetalingen van Griekenland van dit jaar, op datum.

Iets ongebruikelijker commentaar van de Ierse minister van Financiën Noonan. Een slechte deal tussen Griekenland en Europa is volgens hem nog schadelijker dan geen deal. 'Dus bereid je maar voor op plan B.'

Ook de Griekse minister van Financiën Varoufakis arriveerde zojuist. Terugkijken hoe dat ging kan hier. Zijn commentaar: 'Een tijd geleden zei Mario Draghi, hoofd van de Europese Centrale Bank, dat de euro overal moet slagen om ergens te kunnen slagen. We vinden dat hij daar helemaal gelijk in heeft. Vandaag gaan we langs dat idee plannen van de Griekse regering presenteren. Het plan is om kostbare onenigheid te vervangen met effectieve consensus.'

Geen idee overigens of Varoufakis het heeft over nieuwe of oude plannen, dat laat hij in het midden.

Dijsselbloem (links) en de Griekse minister van Financiën Varoufakis, vandaag in Luxemburg.Beeld reuters

Jeroen Dijsselbloem, in casu natuurlijk hoofd van de eurogroep, arriveert in Brussel. Hij zegt bij aankomst niet al te veel nieuws. Hij wil een akkoord tussen Europa en de Grieken dichterbij brengen, maar daarvoor zijn 'verdere stappen van de Grieken' nodig. Dijsselbloem is er niet zeker van dat er enige vooruitgang zal worden geboekt.

Op vragen over de eerdere uitspraken van IMF-directeur Christine Lagarde, over het faillissement van Griekenland begin volgende maand als het land het IMF niet betaalt. Dijsselbloem wilde daar niet over speculeren.

Er is, zei Dijsselbloem verder nog, erg weinig tijd. En veel hoop heeft hij ook niet.

Soms is in dit soort situaties een foto de moeite van het verspreiden waard omdat de hoofdpersoon in een crisis er op een manier op kijkt die interpretabel is als van alles. Onderstaande foto is er zo één, genomen tijdens een eerdere bijeenkomst vandaag van de ministers van Financiën.

De Griekse minister van Financiën Varoufakis, vandaag in Luxemburg.Beeld reuters

Interessant verhaal intussen bij persbureau Reuters, over hoe de Europese Centrale Bank handelde tijdens een andere crisis, die rond Ierland. Europese 'officials' zette doelbewust anoniem de media in om het vertrouwen van de financiële markten in Ierland te ondermijnen en de druk op de overheid om in 2010 een Europees reddingsplan te accepteren. Dat zegt althans de man die in 2010 minister van Financiën was in Ierland, Kevin Cardiff. Hij zei er niet bij of het om functionarissen van de ECB of van de Europese Unie ging. Wel noemt hij het ongepast. De ECB ontkent tegenover Reuters.

Een opiniepeiling door Pro Rata voor Kokkino FM in Griekenland: de partij van premier Tsipras staat nog steeds bovenaan.

Het geduld van het IMF, het Internationaal Monetair Fonds, is op, zei IMF-directeur Christine Lagarde net met zoveel woorden bij aankomst in Luxemburg. De waarschuwing: Griekenland zal failliet gaan als het er niet in slaagt een betaling aan het IMF te doen voor het einde van deze maand. Er is geen periode van genade, als het aan Lagarde ligt, en geen mogelijkheid tot uitstel. In Luxemburg voegde Lagarde daar nog wel aan toe dat ze niet hoopt dat Griekenland bankroet zal gaan.

Christine Lagarde, vandaag bij aankomst in Luxemburg.Beeld reuters

Griekenland heeft Rusland niet om financiële hulp gevraagd. Althans, dit zegt de Russische onderminister van Financiën tegen persbureau Reuters.

'Rusland is er niet op uit om de spanningen te vergroten', zei hij verder. En 'Griekenland is niet in de positie leningen te vragen.' Bovendien heeft Rusland niet de middelen om Griekenland te kunnen steunen, aldus de onderminister.

Een Griekse man demonstreert voor het parlement in AtheneBeeld epa

Grieken haalden gisteren zo'n 950 miljoen euro van hun bankrekeningen. Dat blijkt uit cijfers van de Griekse Centrale bank waarover Griekse media berichten.

Hierdoor neem de angst op een bankrun, waarbij banken niet meer voldoende geld in kas hebben, toe. Van oktober tot april vorig jaar werd er 30 miljard opgenomen van Griekse rekeningen, de afgelopen maand zou er 300 miljoen per dag zijn verdwenen van bankrekeningen.

Een vrouw bij een pinautomaat in GriekenlandBeeld epa

Bloomberg Business laat de ernst van de economische situatie in Griekenland zien met vijf grafieken.

De enorme stijging van de werkloosheid en het daarmee gepaard gaande gedaalde inkomen, de gigantische negatieve inflatie, de daling van de huizenprijzen en de migratiecijfers tonen aan in wat voor precaire situatie het Zuid-Europese land zich bevindt.

De Griekse werkloosheidBeeld Bloomberg

De Griekse premier Alexis Tsipras flirt ondertussen openlijk met Rusland. Hij is er op bezoek en spreekt morgen met president Vladimir Poetin.

Te midden van alle discussie over of Griekenland wel binnen de euro en zelfs de EU blijft, voedt dit bezoek de speculatie dat Griekenland financiële steun zoekt bij Rusland. Als ze het in Europa niet meer lukt, dan maar elders, lijkt de gedachte.

Op vragen van persbureau AP of Rusland Griekenland iets te bieden heeft, zei de Russische vicepremier Arkady Dvorkovich dat hij ‘geen commentaar kan geven op specifieke besluiten’.

Voor Europa en de NAVO kan dit ongunstige gevolgen hebben. Het strategische belang van Griekenland moet niet worden onderschat, schrijft Fokke Obbema in dit artikel (+).

De Griekse premier Alexis Tsipras (l) in gesprek met president Vladimir Poetin, eerder dit jaarBeeld afp

De eurogroep spreekt vandaag niet alleen over de Griekse crisis. Ook de situatie in Portugal en Cyprus zal worden geëvalueerd. Dat staat op de agenda van vandaag.

Cyprus en Portugal ontvingen ook steun van het IMF in ruil voor hervormingen. De voortgang van de steunprogramma's wordt regelmatig besproken door de eurogroep. Met Cyprus gaat het een stuk beter dan met de Grieken, lees in deze reportage (+) van EU-correspondent Marc Peeperkorn hoe dat kan.

Aanvankelijk was er nog een agendapunt: de verkiezing voor een nieuwe eurogroepvoorzitter. Dijsselbloem heeft zich kandidaat gesteld voor een tweede termijn, maar maakte gisteren bekend de verkiezing uit te stellen. Dat pakt mogelijk gunstig uit voor zijn Spaanse concurrent.

Jeroen Dijsselbloem, eurogroepvoorzitter en minister van Financiën, in gesprek met zijn Griekse collega, financiënminister Yanis VaroufakisBeeld epa

Rond kwart over twee vanmiddag zal eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem de media toespreken in Luxemburg. Dat kondigt hij aan in een tweet.

De eurogroep vergadert vandaag in Luxemburg met name over de Griekse schuldencrisis. Dijsselbloem zei gisteren dat hij niet verwacht dat de onderhandelaars vandaag tot een akkoord zullen komen.

De Griekse Athex share index heeft een dieptepunt bereikt. De koers kelderde naar het laagste niveau in drie jaar. Dat twittert Holger Zschaepitz, economieredacteur bij de Duitse krant Die Welt.

Maandenland wordt al gespeculeerd over de mogelijke economische en financiele gevolgen van een 'Grexit' voor Europa. Maar hoe zit het met de geopolitieke consequenties?

Lees dit verhaal (+) van Volkskrantjournalist Fokke Obema, over het strategische belang van Griekenland.

NAVO-baas Jens StoltenbergBeeld epa

Een deal met Griekenland over de schuldencrisis is nog altijd mogelijk. Dat zegt bondskanselier Angela Merkel althans tegen het Duitse parlement, de Bundestag.

'Waar een wil is, is een weg', volhardt ze stug. Merkel is vastbesloten de Grieken binnen de euro te houden. Haar achterban en haar partijgenoten bij de Duitse Christendemocraten hebben het daar soms wel moeilijk mee. Lees meer over Merkels spagaat in dit artikel (+) van Volkskrantjournalist Sterre Lindhout.

Angela Merkel tijdens de G7-top eerder deze maandBeeld afp

Maar liefst 1 miljard euro werd gisteren aan cash opgenomen in Griekenland, dat is extreem veel voor een dag. Dit zegt economieverslaggever van de NOS Eva Wiessing.

Het Griekse volk lijkt dus het zekere voor het onzekere te nemen en is alles behalve optimistisch over een goede afloop, net als de meeste hoofdrolspelers in de onderhandelingen.

Eerder deze week zei de president van de Nederlansche Bank Klaas Knot nog dat de Griekse banken wel tegen een stootje zouden kunnen. Knot is tevens bestuurslid bij de Europese Centrale Bank (ECB).

Een 'Grexit' zou in elk geval duidelijkheid scheppen. Dat schrijft Volkskrantverslaggever Peter de Waard.

Drie jaar geleden werd gevreesd dat een vertrek van Griekenland uit de eurozone - de zogenoemde Grexit - het begin van het einde van de muntunie zou betekenen. Nu is de angst veel minder groot, schrijft hij in dit stuk.

Solidariteitsdemonstratie met de Grieken in Amsterdam, eerder dit jaarBeeld anp

Het ‘blindstaren’ op het verlagen van de Griekse pensioenen zal de crisis in Griekenland alleen maar vergroten. Dat schrijft de Griekse premier Alexis Tsipras in een commentaar in de Duitse krant Der Tagesspiegel.

De pensioenen zijn het grootste struikelblok op weg naar overeenstemming tussen Griekenland en haar geldschieters. Europa wil dat Griekenland ruim 1,6 miljard euro bezuinigt op de pensioenen, terwijl Tsipras volhoudt dat hij bij 71 miljoen euro blijft.

Tegen Oostenrijkse media zegt hij te wachten op reactie uit Brussel op de voorstellen van de Griekse regering. Gisteren zei de voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker nog dat de bal bij de Grieken ligt.

Ondertussen heeft ook de Griekse Centrale Bank zich in het debat gemengd. In een persbericht stelde de bank dat een vertrek van Griekenland uit de eurozone, ook een vertrek uit de Europese Unie (EU) zou betekenen. Opmerkelijk, dat een centrale bank zo’n doemscenario schetst.

Voorzitter van de eurogroep en minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem was er als de kippen bij om dit pessimisme wat te verlichten. Dijsselbloem hoopt nog altijd op een deal, al gaf hij wel toe niet te verwachten dat die er vandaag al komt. De eurogroep, bestaande uit de ministers van Financiën van de eurolanden, vergadert vandaag over de Griekse schuldencrisis.

De Griekse premier Alexis Tsipras en zijn minister van Financiën Yanis VaroufakisBeeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden