'Laat ziek kind proefpersoon zijn'

Kinderartsen, academische ziekenhuizen en ouders keren zich tegen een wetsvoorstel over medisch-wetenschappelijk onderzoek op kinderen. Het wetsvoorstel maakt het volgens hen nauwelijks mogelijk om nieuwe medicijnen te testen op kinderen met kanker en andere ernstige ziekten, terwijl artsen, ouders en kinderen dat wel willen.

AMSTERDAM - 'Dit betekent dat we ernstig zieke kinderen in Nederland nieuwe, mogelijk veelbelovende medicijnen onthouden omdat ze hier niet mogen worden getest', zegt kinderarts-oncoloog Michel Zwaan van het Erasmus MC namens de Nederlandse Vereniging voor Kinderartsen.


Minister Edith Schippers van Volksgezondheid houdt de nieuwe wet streng omdat ze vindt dat kinderen kwetsbaar zijn en beschermd moeten worden tegen de risico's van onderzoek.


Critici wijzen erop dat in landen als Engeland, Duitsland en Frankrijk veel meer medicijnonderzoek wordt toegestaan. 'Nederland neemt in Europa een uitzonderingspositie in', zegt Zwaan. 'Deze medicijnen zijn hierdoor jarenlang niet beschikbaar voor ons. Pas als ze tien jaar later geregistreerd staan, kunnen ook wij ze geven.' Volgens hem wijken gezinnen geregeld uit naar het buitenland. 'Nederland gaat zo ver in de bescherming van zijn eigen kinderen dat het zichzelf in de staart bijt', zegt Zwaan.


Ouders, kinderartsen en academische ziekenhuizen schreven een brandbrief aan de Tweede Kamer met het verzoek de wet in haar huidige vorm niet te accepteren. De brief is ondertekend door vijftien hoogleraren, onder wie alle afdelingshoofden kindergeneeskunde van de academische ziekenhuizen. Ook negen patiëntenorganisaties tekenden.


'Als het belang van het kind werkelijk centraal staat', schrijven ze, 'hoe is het dan mogelijk dat we in Nederland een systeem hebben gecreëerd dat het tegenovergestelde doet van wat het zou moeten doen?'


'Ouders en kinderen hebben nu niet de kans zelf te beslissen of ze meedoen aan een onderzoek naar nieuwe behandelingen', zegt medeondertekenaar Marianne Naafs, directeur van de Vereniging van Ouders, Kinderen en Kanker. 'Terwijl kinderen met een ernstige ziekte daar vaak al heel goed over na kunnen denken. Deze kinderen worden in versneld tempo volwassen.'


Het protest is opvallend omdat het ernaar uitzag dat Schippers de wet juist sterk zou verruimen. Een commissie die ze zelf oprichtte - en waarin ook ouders zaten - pleitte hiervoor. Toch legde Schippers dat advies naast zich neer en verhoogde ze het risicoplafond slechts marginaal. Medicijnen op kinderen mogen voortaan alleen worden getest als de risico's 'ten hoogste in geringe mate meer dan minimaal zijn'.


Volgens de critici is dit vrijwel geen verandering ten opzichte van de huidige strenge wetgeving. Zo zal onderzoek met beenmergpuncties of spierbiopten nog steeds niet mogen, vermoedt Zwaan. 'Voor een gezond kind zou dit erg belastend zijn, maar het betreft hier ernstig zieke kinderen die met de rug tegen de muur staan. Voor een kind met kanker dat al twintig keer een beenmergpunctie heeft gehad, is het een aanvaardbare behandeling. Zo'n kind weet waar het ja tegen zegt.'


Experts waarschuwen ook dat de strenge regels de risico's voor kinderen juist vergroten. Zo moeten artsen nu door het gebrek aan onderzoeksgegevens 40 tot 80 procent van de medicijnen ongeregistreerd en 'off-label' geven aan kinderen. Dit betekent dat de dosis niet officieel is getest.


'Natuurlijk moeten we eerlijk zijn', zegt Zwaan. 'Onderzoek komt niet altijd ten goede aan het kind zelf, maar aan de kinderen die daarna ziek worden. Toch zie ik al kinderen van 10 jaar die zeggen: als ik het niet voor mezelf doe, dan doe ik het voor de anderen. We moeten nu wachten tot medicijnen door kinderen in het buitenland zijn getest. Ik vraag me af hoe ethisch verantwoord dat eigenlijk is.'


Schippers staat onverminderd achter haar voorstel. 'De balans tussen bescherming van kinderen en kwetsbare mensen enerzijds en de ontwikkeling van nieuwe therapieën voor hele zieke kinderen en kwetsbare mensen anderzijds is zorgvuldig gezocht en in dit wetsvoorstel gevonden', laat ze weten.


pagina 4-5 Het verhaal van Anne Jan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden