Laat u de kans niet ontlopen om unieke toneeltaal van Hugo Claus te ondergaan

Het Bergen van Adriaan van Dis, een musical van The Bridges of Madison County, een festival voor de contrabas en waarom Hugo Claus de grootste toneelschrijver van Nederland is. Dit en tien andere voorspelde culturele hoogtepunten zijn de komende maanden te zien. Hier vindt u tip 3, toneelstuk De verlossing van Hugo Claus uitgevoerd door Suburbia.

Suburbia speelt De verlossing. Beeld
Suburbia speelt De verlossing.Beeld

Niemand schrijft zo beeldend, zo broeierig en zo zinnelijk als Hugo Claus, de grootste toneelschrijver van het Nederlandse taalgebied. Laat dus de kans niet lopen om in Almere, waar Suburbia Claus' De verlossing opvoert, zijn unieke toneeltaal te ondergaan.

Lange tijd had ik geen goed antwoord op de vraag wie de beste toneelschrijver uit het Nederlandse taalgebied is. Ik mompelde maar iets over Goos, Vondel en Heijermans, met de nodige mitsen en maren. Toen zag ik in 2014 Vrijdag en Een bruid in de morgen.

Er viel een kwartje.

Hugo Claus (1929-2008) is de beste toneelschrijver uit het Nederlandse taalgebied.

Dit is een van de 14 voorspelde culturele hoogtepunten. Klik hier voor de overige tips.

Dit stukje is eigenlijk klaar nu. Er zijn geen mitsen en maren. Desalniettemin zal ik hieronder mijn best doen deze keuze te motiveren, zodat ook u de kans krijgt Hugo Claus te (her)ontdekken als beste toneelschrijver uit het Nederlandse taalgebied. Bijvoorbeeld deze zomer, als Theatergroep Suburbia zijn stuk De verlossing (1996) speelt op Stadslandgoed De Kemphaan in Almere.

Niemand schrijft zo zinnelijk, zo bijna fysiek tastbaar over begeerte als hij. Het is Claus' grote thema. In Een bruid in de morgen (1953) wordt een gezin verscheurd door de allesvernietigende hunkering tussen broer en zus. In Vrijdag (1969) komt arbeider Georges terug uit de gevangenis, waar hij vastzat wegens misbruik van zijn dochter. Met veel mededogen beschrijft Claus hoe Georges, in een bekrompen Vlaamse dorpsgemeenschap, zijn gevoelens onder controle probeert te krijgen. Het smeult en broeit van begeerte in dit werk.

Het lijkt nu of Claus nogal geobsedeerd is door incest. En dat is ook wel een beetje zo, maar denk niet dat dat enkel was om te choqueren. Taboes ten tonele brengen is voor Claus een manier om zijn personages buiten de waarden en normen van onze maatschappij te zetten. Daar, geïsoleerd, verstoten en gebroken, komen hun woedes, fantasieën en liefdes het beste tot hun recht.

Hugo Claus. Beeld Hollandse Hoogte
Hugo Claus.Beeld Hollandse Hoogte

Claus heeft het nooit over politiek of straatrumoer. Hij schrijft over geknakte en gecorrumpeerde mensen, maar prachtige gecorrumpeerde mensen.

De verlossing gaat over de doodzieke Magda, die snakt naar euthanasie. Zijn beste toneelwerk - en daar hoort ook Suiker (1958) bij - heeft een naturalistische inslag. Het speelt zich vaak af op het Vlaamse platteland. Daar waar sjacheraars, leugenaars en dromers onherroepelijk vastlopen in de dorre grond. Iedereen praat er in Claus' magnifieke kunsttaal: een brute mengeling van ABN en Vlaams idioom die je gehoord moet hebben om het te geloven.

Claus had nooit zo goed kunnen worden als hij geen passie had gevoeld voor de toneelschrijfkunst. Hij vertaalde net zo lief Shakespeare en oude Grieken, in totaal heeft hij 74 toneelstukken op zijn naam staan.

Tegelijkertijd had hij een bloedhekel aan regisseurs. 'Jarenlang heb ik de onkunde van regisseurs moeten ondergaan, hun egocentrisme, hun praatjes en hun plaatjes', schreef hij in een open brief naar aanleiding van de in zijn ogen vreselijke enscenering van Onder de Torens (1993) door regisseur Sam Bogaerts. In zijn woede besloot hij om nooit meer iets te laten opvoeren.

Gelukkig was Claus inconsequent genoeg om de ban enkele jaren later weer op te heffen.

Goddank.

Toneelgroep Suburbia speel Hugo Claus' De verlossing, 21/6 t/m 29/7, Stadslandgoed De Kemphaan, Almere.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden