Laat pensioenen aan experts over

In het huidige pensioenstelsel zijn werknemers beleggers. Dat is geen goed systeem, betogen Henriëtte Prast en Zvi Bodie. Pas het stelsel aan....

Zekerheid op pensioengebied, dat is wat werknemers willen – en terecht. Een pensioenstelsel moet dan ook inkomenszekerheid bieden voor de oude dag, als werknemers geen arbeidsinkomen meer verwerven. Dat betekent dat we van werknemers geen beleggers moeten maken. Beleggers dragen risico en dat staat haaks op de gedachte van zekerheid.

Er is voor werknemers de afgelopen tijd meer risico terechtgekomen. Voorheen was de werkgever de risicodrager. Bij tegenvallers op de beurs moest hij bijstorten in het fonds zodat de pensioeninkomens op niveau konden blijven. Inmiddels draagt de werknemer steeds meer zelf het inflatierisico. Gaat het slecht op de beurs, dan worden pensioenen niet aangepast aan de inflatie. Dat kan flink aantikken.

Werknemers zijn zich daarvan niet bewust, maar ook als ze het wel zouden weten, zouden ze er weinig tot niets mee doen. De overheid en de fondsen verwachten veel van pensioencommunicatie, maar wetenschappers weten dat dit veel te optimistisch is. Mensen ondernemen geen actie en dat is ook niet zo gek, want pensioenplanning is een razend ingewikkeld vak. We geven patiënten toch ook niet een set chirurgische messen met een handleiding hoe er mee om te gaan?

De huidige crisis onderstreept wat pensioenwetenschappers al jaren roepen: ook op lange termijn zijn aandelen niet veilig, en inflatierisico in het pensioendomein is dan ook niet te verwaarlozen. Natuurlijk, een crisis als deze komt alleen bij uitzondering voor, de kans is minimaal. Maar als het gebeurt is de schade enorm. Wie zijn huis tegen brand verzekert, doet dat niet omdat hij denkt dat de kans op brand heel groot is, maar omdat hij de schade niet kan dragen als het gebeurt.

Een terugkeer naar de oude zekerheden is geen optie. Maar werknemers moeten zich kunnen verzekeren van de levensstandaard die ze vanaf pensionering nodig hebben om prettig te kunnen leven. Dat betekent niet dat het een collectief product moet zijn: mensen hebben verschillende pensioenbehoeften.

Wat nodig is, is een betrouwbare institutie die collectief individuele pensioenzekerheden inkoopt. De werkgever, het pensioenfonds, de vakbond hebben een prikkel om de werknemers goed te bedienen, al was het maar vanuit het oogpunt van reputatie. Zij kunnen eenvoudig de wensen van werknemers in kaart brengen en de bijbehorende individuele garanties collectief en efficiënt inkopen bij de beste aanbieder. Want de financiële technologie om producten te maken die enerzijds de zekerheid bieden van een levensstandaard en anderzijds de mogelijkheid te profiteren van stijgende aandelenkoersen is er, maar die is voor de niet-expert onmogelijk te begrijpen en bovendien te duur om individueel in te kopen.

In ons voorstel brengt het collectief in kaart welke levensstandaard iemand na zijn pensioen verzekerd wil hebben. Wil hij hoe dan ook in zijn huidige woning kunnen blijven, welke eisen heeft hij ten aanzien van vakantie, enzovoort.

De techniek om deze producten te maken is er, maar wordt nog nauwelijks toegepast. Professionals kunnen ze namelijk alleen veilig aanbieden als er fondsen op de markt komen met een lange looptijd en inflatiebescherming. De partij die die fondsen bij uitstek kan aanbieden, is de overheid. Die moet langlopende geïndexeerde obligaties uitgeven.

Helaas zijn beleidsmakers druk met het maken van regels voor informatie, communicatie, transparantie, en het controleren van de naleving daarvan. En dus is de sector druk met het naleven van die regels, in plaats van met het plegen van innovatie die het belang van de werknemer dient. ‘Gaat heen en informeert’ moet vervangen worden door ‘Komt hier en innoveert’.

Zij schrijven dit stuk naar aanleiding de conferentie over pensioenen die op 5 en 6 november op de Universiteit van Tilburg wordt gehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden