'Laat mij hier, want het is hier beter dan in het gekkenhuis'

Mijn verstandelijk gehandicapte broertje is onlangs overleden na twee en een half jaar te zijn opgesloten op de afdeling Dennenoord van de GGZ Groningen. Martin was, behalve verstandelijk gehandicapt, ook jarenlang zwerver in de binnenstad van Groningen, had hepatitis C en epilepsie en is vreemd genoeg gestorven aan beenmergkanker.


Het verhaal van Brandon doet me inzien dat het maar eens afgelopen moet zijn met het onmenselijk regime waaronder kwetsbare mensen in Nederland vallen, en dat er controle moet komen op de behandeling van deze mensen.


Het probleem zit hem echter vaak in individuele artsen die op hun eigen manier omgaan met bijvoorbeeld separeren en zo hun instelling en raad van bestuur om de tuin leiden. Nederland staat in Europa eenzaam aan de top wat betreft separaties. Separeren mag volgens de wet hooguit 7 dagen (behalve als de patiënt een gevaar is voor anderen). Maar in Nederland is het begrip 'kamerprogramma' uitgevonden dat artsen de vrijheid geeft om mensen op wie ze geen vat kunnen krijgen te isoleren en op te sluiten, zonder met een behandelplan te komen.


Onder het motto 'kamerprogramma' wordt in Nederland dan ook volop gesepareerd. Het enige verschil met echt separeren is dat de deur niet op slot zit, maar dat de patiënt, zodra hij de deur uitgaat, wordt teruggestuurd. Toen mijn broer na enkele maanden zelf zijn ontbijt op de afdeling mocht ophalen (15 meter verderop), moest hij dat wel op zijn kamer consumeren.


In de zorgopleidingen leer je dat ieder mens een uniek iemand is met unieke eigenschappen, maar er zijn artsen die daar geen weet van hebben en daarom niet om kunnen gaan met autistische, verstandelijk gehandicapte en/of verslaafde mensen.


In de jaren tachtig heb ik zelf op het Van Boeijen-Oord met Jolanda Venema gewerkt en vreemd genoeg kon ik heel goed met haar overweg. Er waren geen Zweedse band of andere middelen nodig zolang je haar maar respecteerde en in haar waarde liet. Ik kan me de vele gezellige uurtjes dat ik met haar wandelde nog goed herinneren.


Maar mijn verstandelijk gehandicapte broer heeft de laatste twee jaar van zijn leven nog geen minuut alleen mogen wandelen. De arts wist zich geen raad met hem, weigerde te praten met familie, want die was in zijn ogen ondeskundig, en verzon allerlei smoesjes om hem maar geen vrijheid te hoeven geven. Na drie maanden eenzame opsluiting mocht hij voor het eerst een tv op zijn kamer, maar hij mocht niet even onder begeleiding naar buiten.


Toen Martin op sterven lag in een Gronings ziekenhuis, waren zijn laatste woorden: 'Mag ik hier blijven, want het is hier beter dan in het gekkenhuis'. En dat is triest. Zo triest, dat dit niemand meer mag overkomen. Brandon en Martin zijn onze medemensen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden