Laat je niet kisten door die &#%$! collega

Wie het niet kan vinden met een collega (m/v), gaat hem vaak uit de weg. Onverstandig,want dat houd je niet vol, zegt de specialist. Ga het gesprek aan.

Conflicten op het werk zijn van alle tijden, maar tijdens een economische crisis kan het best moeilijk zijn om die aan te kaarten. 'Mensen zijn bang om lastig te zijn,' zegt bedrijfstrainer Jaap Bron. 'Je valt op en moet er daardoor bij bezuinigingen en reorganisaties misschien eerder uit.'


Toch raad Bron werknemers niet aan om zich bij conflicten op de werkvloer gedeisd te houden. 'Je kan in zo'n situatie drie dingen doen. De eerste is ermee leren leven en denken: diegene heeft nou eenmaal een gebruiksaanwijzing. Het gevolg is dat jij je gaat aanpassen en dus de emotionele underdog blijft. De tweede optie is ontslag nemen, maar dat is in deze tijden niet slim.' Dan blijft er volgens Bron nog maar één ding over, en dat is praten. 'Je kunt niet bang blijven voor die collega. Dat hou je op den duur niet vol.'


De gevolgen van een conflict op de werkvloer strekken vaak verder dan gedacht. Werknemers krijgen last van stress, verminderde motivatie en prestaties en blijven daardoor soms zelfs thuis. 'Mensen vluchten in ziekte,' zegt Bron. 'In organisaties waar dit soort dingen spelen, is het ziekteverzuim hoger dan gemiddeld.'


Bron heeft een training ontwikkeld voor de omgang met moeilijke mensen. 'Er zijn nu eenmaal mensen die met opzet lastig zijn, want ze halen bepaalde voordelen uit hun gedrag. Ze kunnen doen waar ze zin in hebben, krijgen aandacht en zijn in staat een soort machtsgevoel te creëren. Daardoor bevindt de ander zich in een emotionele underdogpositie.'


En daar is vervolgens maar één ding aan te doen. 'Je moet iemand op een goede manier aanspreken. Als je hard in de beschuldiging gaat, krijg je een verbale escalatie. Doe een appèl op het gezamenlijke doel. Wat verwacht je van mij en wat kan ik van jou verwachten?'


Maar het is niet altijd makkelijk om collega's op hun gedrag aan te spreken. Thea (56) werkt bij de klantenservice van een bedrijf dat bezuinigingen heeft aangekondigd. Ze heeft net als haar collega's een tijdelijk contract en wordt buitengesloten. 'Ze halen voor iedereen koffie, behalve voor mij. Als iemand vakantiefoto's laat zien op de computer, word ik er als enige niet bij geroepen.' Thea heeft vergeefs geprobeerd aansluiting bij ze te vinden. 'Als je collega's zich als dikke vriendinnen gedragen, ben je hartstikke bang dat jij degene bent die er straks uit moet.' Ze stapt niet naar een leidinggevende, omdat ze geen probleem wil zijn.


Poeslief

Organisatiecoach Ingrid Bannink-van Doorn hoort dit soort werkproblemen regelmatig. 'Mensen zijn bang dat een leidinggevende ze minder aardig gaat vinden. Soms zijn ze ook bang voor een conflict met iemand die beter ligt bij het management dan zij.' Bannink-van Doorn noemt Thea's situatie lastig. 'De sociale druk is erg groot en er ontstaat een gevoel van machteloosheid. Probeer toch om dit bespreekbaar te maken. Doe het feitelijk en vul geen dingen in voor de ander.' De organisatiecoach raadt aan het gesprek goed voor te bereiden. 'Vaak helpt het al om een beginzin te bedenken. Daardoor voel je je zelfverzekerd.'


Overigens is niet iedere ergernis het aankaarten waard. 'Er zijn nu eenmaal altijd mensen met wie je minder goed kunt opschieten', zegt Bannink-van Doorn. 'Pas als het invloed heeft op de kwaliteit van je werk, moet je er iets mee doen.'


Dat was het geval bij Mark (29). Hij werkte tot vorig jaar bij een communicatiebureau en kon het daar niet goed vinden met een vrouwelijke collega. 'Ik vond haar onoprecht. Ze deed poeslief tegen het management en lachte keihard om hun flauwe grapjes. Het management liep daardoor met haar weg, maar achter hun rug om was ze heel kritisch over hen. Tegen directe collega's deed ze juist kattig en deelde ze bevelen uit.'


Hoewel Mark het vervelend vond dat zijn leidinggevenden niet door de houding van zijn collega heen keken, heeft hij dit niet bij hen aangekaart. 'Ik wilde geen collega's afvallen tegenover het management.' Toch is hij wel met haar in gesprek gegaan over haar houding jegens hem. 'Ik heb haar verteld dat ik problemen had met haar manier van communiceren en dat ik niet wilde dat zij mij vertelde wat ik moest doen, omdat ze niet mijn manager was.' De samenwerking is daarna verbeterd, al bleef haar kritiekloze houding naar het management onveranderd.


'Ik vind het nogal een zware beschuldiging om tegen een collega te zeggen dat ik haar onoprecht vind. Bovendien had ik niet het idee dat ze dat zou veranderen. Mijn doel was een betere samenwerking en dat is gelukt.'


Bannink-van Doorn vindt dat Mark de situatie goed heeft opgelost. 'Hij heeft een bewuste keuze gemaakt om alleen het gedrag te benoemen waar hij last van had.' Mark werkt liever samen met mensen waar hij het goed mee kan vinden en in dit geval was er geen klik. Dat is helemaal niet erg, vindt Bannink-van Doorn. 'Wat meer afstand mag best.'


LASTIGE TYPEN

Volgens bedrijfstrainer Jaap Bron zijn lastige collega's herkenbaar:

De sluipmoordenaar: lijkt aardig, maar slaat achter uw rug om toe.

De kleine dictator: is autoritair, intimideert, vernedert en kleineert.

De alweter: claimt alles beter te weten en negeert uw inbreng.

De zwijger: houdt kennis voor zich en geeft geen mening. Niet te peilen.

De muggenzifter: mopperaar die alleen let op details.

De uitsteller: zegt ja en doet nee. Houdt u graag aan het lijntje.

De zwartkijker: gaat uit van het negatieve en trekt u er in mee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden