‘Laat je nieren niet rotten of verbranden’

De directeur van de Nierstichting is verrast door minister Klinks afwijzing van zijn plan...

De huidige wet op de orgaandonatie is een doodlopende weg. Paul Beerkens, directeur van de Nierstichting, constateert het bijna achteloos, als een bekend verondersteld feit. ‘Alle pogingen om meer donoren te winnen – betere voorlichting, de Grote Donorshow, een herinnering over donorregistratie bij het ophalen van je rijbewijs – zijn mislukt. De rek is uit het systeem.’

Ondertussen neemt de vraag naar organen toe. Steeds meer mensen kampen met diabetes, hartkwalen en hepatitis-C, waardoor er respectievelijk meer nieren, harten en levers nodig zijn. Beerkens, die afgelopen tien maanden het Masterplan Orgaandonatie opstelde: ‘Als we niets doen gaan er tientallen mensen per jaar extra dood. Bovenop de ruim 150 die nu al jaarlijks overlijden omdat er geen orgaan op tijd beschikbaar is. We moeten uit die cirkel breken.’

Kern van het Masterplan is dat iedere burger aangeeft of hij donor wil zijn of niet. Degenen die het registratieformulier niet invullen, worden automatisch als donor ingeschreven. In jargon: de Actieve Donor Registratie (ADR). Beerkens: ‘Dat schept duidelijkheid. De arts hoeft niet iedere keer ontzettend lastige gesprekken te voeren met nabestaanden op de verkeerde momenten.’

Uw voorstel moet minimaal 25 procent meer transplantaties opleveren. Waar is dat op gebaseerd?

‘Uitgebreid panelonderzoek door de Tilburgse universiteit. Maar er is geen garantie, we weten allemaal dat de praktijk weerbarstiger is dan antwoorden bij enquêtes.

‘25 procent meer transplantaties is de ondergrens, de ambitie in ons voorstel is 50 procent meer transplantaties. De situatie in België en Spanje, waar ze een ADR-systeem hebben, leert dat dit haalbaar is.

‘De vrijblijvendheid moet uit ons systeem. Orgaandonatie is ook een mentaliteitskwestie. Nederlanders vinden al snel dat de overheid zich niet met dit soort zaken moet bemoeien. Bij ons wordt er altijd zo tobberig over gesproken. Laat je nieren na je overlijden niet verrotten of verbranden, doe er iets fantastisch mee!’

Minister Klink wijst uw plan af.

‘Wat Klink wil noem ik het Actief Uitstel Systeem. Hij schuift alles naar de nabestaanden, die moeten beslissen als de overledene zich niet heeft uitgesproken. Het CDA, de partij van Klink, ziet orgaandonatie als een gift van de nabestaande. Onbegrijpelijk voor een partij die de mond vol heeft van naastenliefde. Dat betekent toch dat ik iets voor jou doe, en niet jij voor mij?’

De KNMG, de beroepsorganisatie voor artsen, wijst uw plan ook af.

‘Alle transplantatieartsen in ziekenhuizen staan achter ons verhaal. In de KNMG zitten ook verzekerings- en bedrijfsartsen. Dat die tegen zijn baart mij geen zorgen.’

Drie jaar geleden heeft u ook al het ADR-systeem voorgesteld, de Kamer verwierp dat. Is het niet naïef nu weer met hetzelfde te komen?

‘We hebben tien maanden lang vrijwel alle systemen vergeleken en gewogen. De actieve registratie kwam als beste uit de bus. Daarom hebben we het opnieuw voorgesteld. Zijn we dan naïef? Nee, het zijn de feiten.’

Er zaten drie ambtenaren van Klink in uw werkgroep. Hebben die niet eerder gezegd: dit is onhaalbaar?

‘Die ambtenaren hebben hun twijfels geuit. Maar ik heb ook met Klink gesproken. Tot twee weken geleden verzekerde de minister mij dat hij er met een open mind in zat. Zijn afwijzing komt als een verrassing. Wij kijken niet naar het meest haalbare maar naar het beste plan. In 2005 werd ons voorstel met tien stemmen verschil in de Kamer verworpen.

‘Dan denk je toch niet dat ik het opgeef? Er is geen alternatief, dat van Klink is het al zeker niet. Ik vraag het kabinet: denk alsjeblieft twee keer na, we kunnen dit maar een keer goed doen. Anderen moeten we weer tien jaar doormodderen met een slechte wet.’

De burger vreest straks tegen zijn wil donor te worden. Daarom brandt de politiek zijn vingers er niet aan.

‘Waar burgers twijfelen zou de overheid moeten zeggen: die kant gaan we op. Wat Klink voorstelt is risicoloos. Hij straalt geen geloof uit dat het tekort aan orgaandonoren aangepakt kan worden. Klink verwatert het huidige systeem. Premier Balkenende zei onlangs in Scheveningen: we moeten groots durven denken want de maatschappelijk problemen zijn groot. Wel kabinet: doe het!’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden