Column

Laat die openheid over behandeltarieven maar zitten

Plotseling komen de prijzen van behandelingen in ziekenhuizen in de openbaarheid. Zorgverzekeraar CZ publiceerde zijn inkoopprijzen; het Medisch Centrum Zuiderzee maakte zijn tarieven bekend. Er zit schot in de zaak. De transparantiegolf heeft plaats onder aanmoediging van zowel Zorgminister Edith Schippers als van de bestuursvoorzitter van de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Nog even en we weten alles. En dan?

Beeld anp

De redenering is: bewuste zorgconsumenten, geprikkeld door hun eigen risico, gaan strijdlustig op zoek naar het goedkoopste ziekenhuis om hun x te laten aannaaien, hun y te laten verwijderen of hun z te laten oppoetsen. Goedkope ziekenhuizen krijgen dan een streepje voor op dure, en zo draagt ook deze vorm van marktwerking in de zorg bij aan de disciplinering van de sector.

Moeten we hier blij mee zijn? Mijn suggestie is: nee. En wel om drie redenen.

De eerste werd deze week naar voren gebracht in een ingezonden stuk in NRC Handelsblad van Hugo Keuzenkamp, bestuurder van het Westfriesgasthuis. 'Ik zit in de verdachte hoek', schrijft hij zelf. Zijn stelling: prijs alleen zegt niet zoveel. In zijn ziekenhuis, geeft Keuzenkamp ruiterlijk toe, zijn de prijzen hoger dan elders. Toch zijn de kosten voor de premiebetaler lager. Hoe kan dat? Hij illustreert dit aan de hand van patiënten met galblaasproblemen.

Er zijn twee behandelingen: een relatief goedkope kijkoperatie en een relatief dure gewone operatie. Ondanks de hogere prijzen is de premiebetaler goedkoper uit omdat in het Westfriesgasthuis het galblaasprobleem vaker dan elders met een kijkoperatie wordt opgelost. Deze afwijkende productiemix - veel kijkoperaties, weinig gewone - verklaart óók waarom de behandelingen op zichzelf duurder zijn dan elders. Relatief moeilijke patiënten krijgen in Hoorn toch een kijkoperatie - dat is wat duurder dus. En als gevolg hiervan zijn ook de resterende patiënten die een gewone operatie ondergaan moeilijker dan in andere ziekenhuizen - ook wat duurder dus.

Keuzenkamp concludeert: 'Als zorggebruikers, aangemoedigd door CZ en de ACM, voor de prijspakkers gaan, dan leidt dat tot duurdere zorg.'

De tweede reden waarom de prijstransparantie wellicht een slecht idee is, sluit hierbij aan, maar is fundamenteler. De aansluiting is deze: het elegante voorbeeld van Keuzenkamp hadden u en ik niet zelf bedacht. Het vereist inzicht in de bedrijfseconomie van een ziekenhuis. Het fundamentelere punt is dan: juist omdat wij daar geen verstand van (willen) hebben, is in ons stelsel een taakverdeling bedacht. Niet wij, polishouders, bekommeren ons om de complexiteit van zorginkoop, dat doen de zorgverzekeraars. Zij kopen tegen de beste prijs de beste kwaliteit in. Dat is hún werk. Wij kopen vervolgens (verplicht) een polis bij die verzekeraars. De aansporing aan consumenten om te gaan koopjesjagen leidt tot rolverwarring.

Dat brengt me op mijn laatste punt. Koopjesjagen om het eigen risico niet te hoeven betalen is - in het licht van het vraagstuk van de zorgkosten - nogal kinderachtig. Voor komend jaar staat in de Miljoenennota 75 miljard euro gereserveerd voor zorg (in enge zin), ofwel zo'n 4.500 euro per persoon. Het verplichte eigen risico is maar 385 euro. Polishouders kunnen zich beter druk maken om die 4.500 euro dan om die 385.

Laat de transparante prijzen maar zitten, dunkt me.

PS: Vorige week schreef ik over de reacties op het jongste WRR-rapport over de financiële sector. Ik citeerde, uit de krant, minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem: 'Ik ben er niet voor dat de kapitaalratio voor alle Europese banken omhoog moet.' Dat, liet hij me zaterdag meteen weten, is onjuist. 'Je schrijft vandaag in je column dat ik tegen verhoging van de kapitaalseisen ben. Niets is minder waar.'

Laat dit hierbij rechtgezet zijn.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden