REPORTAGE

'Laat die controles alstublieft niet te lang duren'

De treinen rijden woensdag weer in Brussel, maar de reizigers moeten wel geduld betrachten om de perrons te bereiken. Op het Centraal Station - zwaar bewaakt door een bont gezelschap van militairen in het groen, politieagenten in het blauw en spoorpolitie in het rood - is maar één in- en uitgang open. Iedereen wordt bij de ingang gefouilleerd, tassen worden gecontroleerd. Ook buiten de spits leidt dat tot filevorming, maar de mensen ondergaan het oponthoud rustig en gelaten.

Militairen in het centrum van Brussel.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

'Dit geeft de mensen het gevoel dat ze beschermd worden. Het is een logische reactie na wat gisteren is gebeurd', zegt Willem Breynaert, die met zijn studerende zoon op weg is naar Ternat. 'Maar dit zijn inspanningen die je niet kan volhouden. Dat is onmogelijk. Je kan de publieke ruimte niet hermetisch afsluiten. Straks kan niemand meer met een koffer de metro in.'

Het is the day after, Brussel komt voorzichtig weer op gang. De scholen zijn weer open, ook de bussen, trams en metro rijden weer - al blijven sommige metrostations en - lijnen gesloten, evenals luchthaven Zaventem. Is dit 'het begin van een ander leven' in de Belgische hoofdstad, zoals de krant Le Soir in zijn hoofdredactioneel commentaar op de voorpagina schreef? Een minder zorgeloze samenleving, zwaarder en harder?

Onleefbaar

'Laat die controles alstublieft niet te lang duren, anders wordt het onleefbaar', merkt Pol Verhoeven uit Mol op. Hij moest voor zijn werk in de hoofdstad zijn en is net gefouilleerd op het station. 'Alles is weer open, maar toch is het opvallend rustig in de stad. De mensen hebben nog steeds schrik.'

Voor de Beurs wordt om 12 uur een minuut stilte in acht genomen. Honderden mensen staan op de trappen van het beursgebouw en rond de herdenkingsplek op het plein vol bloemen, kaarsjes, ballonnen en geschreven teksten. Na afloop wordt er geapplaudisseerd.

'Het is onze nine eleven', zegt Mark de Geest, die in de buurt woont. 'De dag die we wel voelden aankomen, maar hoopten dat die niet zou komen.' Zijn eerste reactie na de aanslagen: 'Een grote godverdomme. Waarom wij? Maar je kunt dit niet stoppen, of je er nu 100 of 1000 veiligheidsagenten op zet. Misschien is er wel erger voorkomen, omdat er twee eerder zijn opgepakt. Maar je hoeft maar één of twee gekken te hebben en het is gebeurd.'

'Máma', gilt een meisje. 'Máma. Mamáááááá.' Lees hier een reconstructie (+) van de aanslagen in Brussel.

De aanslagen in Brussel getuigen van groeiend vakmanschap en coördinatie. Lees hier meer over de tactiek van IS.

De gezochte broers El Bakraoui zijn volgens de Belgische autoriteiten betrokken geweest bij de aanslagen in Brussel: wie zijn het?

Een overzicht van alle artikelen over de terreuraanslagen in Brussel vindt u hier.

Nuchterheid

Ook hij ziet weinig heil in nog meer controles en veiligheidsmaatregelen. Sinds de aanslagen in Parijs is Brussel al heel wat gewend. De stad ging in november tijdens het hoogste alarmniveau zelfs enkele dagen op slot 'Daarna gaat het leven gewoon door', aldus De Geest. 'Brussel is toch een soort anarchistische stad. We laten het ons niet doen.'

Die nuchtere constatering verwoorden meer Belgen: misschien moeten we ons gewoon neerleggen bij de risico's van een terreuraanslag, net zoals iedereen een ongeluk in het verkeer kan krijgen. De Geest haalt een uitspraak aan van 'de hipste psychiater van België' Dirk de Wachter op de Belgische televisie dinsdagavond: 'Als je net een auto-ongeluk hebt gehad, moet je zo snel mogelijk weer gaan rijden. Zo moeten de mensen nu zo snel mogelijk weer de metro of het vliegtuig nemen.'

Op het centraal station zegt Breynaert: 'Het leven in Brussel is niet anders dan na Parijs of 9/11. Ja, het raakt me wel meer, omdat mijn zoon in Brussel studeert. Dan gaat het om je eigen vlees en bloed. Maar direct na Parijs was ik even bang.'

Politiestaat

De focus ligt steeds op de stad waar het gebeurt. Maar het probleem van het terrorisme is wereldwijd. 'We moeten niet toegeven aan angsthazengedrag', meent Breynaert. 'Ik pas voor de politiestaat. We kunnen toch onmogelijk overal politieagenten laten postvatten. Ze kunnen wel bij de ingang van Zaventem gaan controleren, maar dan laten de terroristen die koffers wel in de menigte voor de ingang ontploffen.'

Op het plein voor het station laat Carole Lapara haar chihuahua uit langs vier zwaar bewapende militairen. 'Misschien moeten we ons wel voorbereiden op een leven met meer controles', zegt ze bedachtzaam. 'Maar ze kunnen niet iedereen fouilleren of elke tas controleren. We moeten leven met bepaalde risico's.'

Op het Beursplein zwelt de menigte in de loop van de middag aan. Er komen ook veel hoogwaardigheidsbekleders, onder wie de leiders van de verschillende deelregeringen en geloofsgemeenschappen in België. 'Samen tegen de haat', staat op een spandoek naast de Belgische vlag. Ook de burgemeester van Parijs Anne Hidalgo komt, in gezelschap van haar Brusselse collega, solidariteit betuigen: 'Het is hetzelfde hart dat gewond is geraakt.'

Meer controles aan grens, station of luchthaven hebben weinig zin, vindt Brusselaar De Geest. 'Dan verzinnen ze wel wat anders.' Volgens hem kunnen de diensten beter investeren in meer politie en infiltranten in de wijken waar veel jongeren radicaliseren. De Geest: 'We moeten niet te defaitistisch zijn. Ook de scholen zijn vandaag gewoon open - dat is een goed signaal.'

Volkskrant kijkt verder

De aanslagen in Brussel, 10 heldere vragen en antwoorden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden